Van Aartsen boos om rapport Brussel; Zware kritiek op beleid varkenspest

LUXEMBURG, 21 OKT. Ambtenaren van de Europese Commissie hebben zware kritiek op de Nederlandse aanpak van de varkenspest. Minister Van Aartsen (Landbouw) is buitengewoon geërgerd over een concept-rapport van de Commissie waarin Nederland ernstige verwijten worden gemaakt.

Hij noemde het document gisteren “merkwaardig”, “onbegrijpelijk” en “inconsistent”.

In het concept-rapport wordt Nederland ervan beschuldigd met financieel gewin als oogmerk voorrang te hebben verleend aan de opkoop van varkens boven bestrijding van de varkenspest. CDA en VVD reageerden vanochtend geschrokken maar besluiten pas om een Kamerdebat te vragen als het definitieve rapport openbaar wordt gemaakt.

De rapporteur, veterinair expert A. Belloli, constateert dat er bij de bestrijding van de varkenspest geen coördinatie is geweest tussen verschillende diensten van het ministerie van Landbouw. Volgens het document waren de efficiëntie en de kwaliteit van de technische maatregelen zeer laag en stonden de resultaten “in geen enkele verhouding tot de aangewende middelen”.

De opstellers van het stuk schrijven dat duidelijk is dat preventieve ruimingen tussen 14 februari en 14 april “om politieke redenen” zijn opgeschort. Ze melden dat de Nederlandse autoriteiten dat ook hebben toegegeven. Als gevolg hiervan zou de varkenspest zich verder hebben verbreid. Nederland zou fouten hebben gemaakt bij het tellen van varkens, waardoor het mogelijk is dat dieren in het illegale circuit zijn verdwenen.

Het concept-rapport wordt in november besproken bij het Permanent Veterinair Comité van de Europese Commissie. Daarna moet een definitief rapport worden vastgesteld. Van Aartsen gaat ervan uit dat dit veel positiever zal zijn voor Nederland.

Het concept-rapport is gebaseerd op controles van functionarissen van de Europese Commissie in Nederland eind juni en begin augustus. Volgens Van Aartsen heeft de Europese Commissie begin juni nog een zeer lovend rapport gemaakt over de aanpak van de varkenspest in Nederland.

De bewindsman zei te vermoeden dat het kritische concept-rapport te maken heeft met “de enorme schrik in Europa over het bedrag dat moet worden betaald”. Zo kan de gedachte zijn ontstaan dat “Nederland met Europees geld heeft gestrooid”.

De varkenspest kost dit jaar in totaal ongeveer vier miljard gulden. De helft wordt betaald door de Europese Unie.

Minister Van Aartsen heeft enkele fouten toegegeven. Zo is het aantal varkens op bedrijven die als verdacht geboekt stonden aanvankelijk slechts geschat en niet geteld, waardoor het mogelijk was dat boeren illegaal varkens verkochten.

Pag.17: 'Ook controle op transport was niet goed sluitend'

Als in een later stadium werd vastgesteld dat de betrokken bedrijven besmet waren, werden de boeren uitbetaald op basis van het getelde aantal varkens. Meestal was dat aantal lager dan de eerdere schatting.

Volgens het concept-rapport kan dat betekenen dat varkens illegaal zijn verkocht. Het stuk spreekt in dit verband van “ernstige nalatigheden”.

Minister Van Aartsen noemde het gisteravond echter “peanuts” waarvan geen aanwijzing bestaat dat zij ernstige gevolgen hebben gehad.

Volgens het concept-rapport van de Commissie is ook de controle op het transport van varkens niet sluitend. Bij zo'n transport is een certificaat vereist van een dierenarts.

Er zouden echter ook fotokopieën van zulke certificaten zijn aanvaard als begeleiding van transporten. Daardoor zou niet meer controleerbaar zijn geweest hoeveel varkens daadwerkelijk bij een bedrijf zijn afgevoerd.

De kritiek dat twee registratiesystemen in Nederland lange tijd niet op elkaar waren afgestemd, noemde Van Aartsen gisteren “mineure kritiek”. Voor het overige ontkende hij de juistheid van alle aantijgingen. “We zitten in een comfortabele positie”, zei hij.

Hij weigerde gisteren op details van het rapport in te gaan. Namens het ministerie van Landbouw heeft dr. C.C.J.M. van der Meijs, lid van het Permanent Veterinair Comité van de Europese Commissie, afgelopen vrijdag in een brief aan Brussel geschreven dat het concept-rapport hem “onaangenaam en in hoge mate verrast” heeft. Hij schrijft dat het concept-rapport Nederland “steekt”.

Financieel gewin zou Nederland volgens het concept-rapport hebben nagestreefd door op grote schaal varkens op te kopen en daarna te vernietigen. Hiervoor levert de Europese Unie een bijdrage van 70 procent van de kosten. Bij vernietiging van varkens in het kader van bestrijding van de varkenspest betaalt de EU 50 procent van de kosten.

Volgens Van Aartsen slaat het concept-rapport “de plank volkomen mis” door het voor te stellen alsof Nederland financieel voordeel wilde behalen. Hij zei dat de opkoop van varkens nodig was uit het oogpunt van welzijn, omdat als gevolg van het vervoersverbod te grote aantallen dieren in hokken zaten.

Bovendien zou bij de regeling, waarbij de EU zeventig procent betaalt, Nederland zelf nog voor verschillende extra kosten zijn opgedraaid. Bij de regeling waarbij de EU 50 procent betaalt, zijn die kosten inbegrepen.

De EU heeft overigens nog niets aan Nederland betaald als bijdrage voor de kosten van de varkenspest. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Landbouw bestaat de kans dat, als de mening over de Nederlandse aanpak niet verandert, de Europese Commissie besluit om kortingen toe te passen.