Pronk: blunders van VN in Congo

KINSHASA, 21 OKT. De Verenigde Naties hebben in Congo (voorheen Zaïre) geblunderd en gebrek aan begrip getoond voor de nieuwe Congolese regering, die onder zeer moeilijke omstandigheden aan de macht is gekomen. Dat zei minister Pronk (Ontwikkelingssamenwerking) gisteravond na een twee uur durend onderhoud met president Kabila in Kinshasa.

Het gesprek, dat driemaal zo lang duurde als dat tussen Kabila en de Europese 'trojka', afgelopen zomer, zou “vriendschappelijk, openhartig en diepgaand” zijn geweest. Pronk heeft tegen Kabila gezegd dat de internationale gemeenschap een “goed en afsluitend onderzoek” wenst naar de moordpartijen die hebben plaatsgehad in het oosten van Congo. De minister zei na afloop van het gesprek ervan overtuigd te zijn dat de Congolese president “zo'n onderzoek oprecht wil laten plaatshebben”. Kabila zou inzien dat de controverse rondom het onderzoek “een hinderpaal vormt voor normalisering van de betrekkingen tussen het nieuwe Congo en de internationale gemeenschap”.

Pronk zei dat aan beide kanten vertekende beelden bestaan van elkaars bedoelingen. In Kinshasa zou men “een internationale samenzwering” tegen Congo vermoeden, een wantrouwen dat volgens Pronk mede is ingegeven door de slechte ervaringen die het land kort na zijn onafhankelijkheid, in 1960, met de VN heeft opgedaan. Zowel bij Kabila als bij enkele ministers die hij na de val van dictator Mobutu, in mei, uit ballingschap heeft gehaald zou die herinnering nog leven. VN-troepen konden destijds niet voorkomen dat de koperrijke provincie Katanga zich afscheidde en dat Congo's eerste premier, Lumumba, door het leger van Mobutu werd uitgeleverd aan Katanga en gruwelijk werd vermoord.

Aan de kant van de Westerse landen en internationale organisaties vermoedt men, aldus Pronk, dat Kabila en de zijnen het onderzoek kostte wat het kost willen tegenhouden, omdat men kennelijk veel te verbergen heeft. Geen van beide beelden klopt geheel met de werkelijkheid, meent de bewindsman. Hij repte in verband met het stagnerende onderzoek naar de gebeurtenissen in Oost-Congo van “verwarring, misverstanden en blunders, ook van de kant van de VN”. Aan VN-zijde bespeurt Pronk “arrogantie” en “gebrek aan begrip voor een nieuwe autoriteit, die voortkomt uit het niets”. Hij doelde daarmee op de totale ineenstorting van het Zaïrees/Congolese staatsapparaat onder wijlen Mobutu. Kabila, die bijna dertig jaar doorbracht als guerrillaleider in de bossen van Oost-Congo en als balling in buurlanden, zou niet goed begrijpen hoe de VN werken. Ook onder zijn getrouwen zou onvoldoende inzicht bestaan in de werking van internationale organisaties. Pronk heeft “procedurele suggesties” gedaan “om de huidige hobbel te helpen overwinnen” en zal die onder meer overbrengen aan de Amerikaanse VN-ambassadeur Richardson, die morgen arriveert in Kinshasa.