Ontreddering regeert over Thailand

De straten van Bangkok vullen zich met demonstranten die het aftreden van premier Chavalit eisen. Thailand maakt een diepe financiële en politieke crisis door, en een oplossing is nog niet in zicht.

SINGAPORE, 21 OKT. Thailand is massaal de kluts kwijt. De Thaise baht, de nationale munteenheid, bereikt dagelijks een nieuw laagterecord en de aandelenkoersen blijven dalen door een totaal gebrek aan politieke daadkracht van de regering van premier Chavalit Yongchaiyudh. Vandaag eisten duizenden demonstranten in de straten van de hoofdstad Bangkok voor de tweede achtereenvolgende dag het aftreden van Chavalit.

De premier reageert niet op de demonstraties. Hij reageert nergens meer op en heeft zich, omgeven door een groep trouwe adviseurs, verschanst achter de dikke muren van het Government House. Het vertrouwen in de premier is op een dieptepunt beland: gezaghebbende Thaise kranten hebben in hun commentaren zelfs al gesuggereerd dat Chavalit lijdt aan de ziekte van Alzheimer omdat hij blijkbaar vergeten is dat er iets moet gebeuren om Thailand uit de zware economische crisis te halen.

De nieuwe onrust van de afgelopen dagen werd aangewakkerd door de beslissing van de minister van Financiën, Thanong Bidaya, om zich niet beschikbaar te stellen voor een nieuw kabinet dat Chavalit deze week wil samenstellen door een herverdeling van de verschillende portefeuilles onder de huidige 48 ministers. Deze herverdeling, die Chavalit vorige maand aankondigde nadat hij ternauwernood een vertrouwensstemming over zijn positie in het parlement had gewonnen, is een van de vele halfslachtige maatregelen waarmee Chavalit de schijn hoog houdt dat hij de situatie onder controle heeft.

Ondanks de luide roep om zijn vertrek zal Chavalit voorlopig gewoon op zijn premierszetel kunnen blijven zitten. Naast het gegeven dat hij zelf te koppig is om op te stappen, geeft de nieuwe grondwet - die vorige maand na een vurig debat in het parlement werd aangenomen - hem de kans voorlopig aan te blijven als premier. Omdat een aantal nieuwe wetten nog niet van kracht is, bevindt Thailand zich grondwettelijk in een overgangsfase waarin het parlement niet ontbonden kan worden. Het geeft Chavalit ruimte - formeel gesproken zelfs enkele weken - met zijn adviseurs te zoeken naar oplossingen om de crisis te bezweren.

Chavalit zal bij zijn speurtocht naar een oplossing rekening moeten houden met de wensen van drie belangrijke partijen: het Internationaal Monetair Fonds (IMF), de zes politieke partijen uit zijn coalitieregering en het Thaise volk. Alleen als hij binnen de overgangsperiode tot de nieuwe grondwet er in slaagt deze drie partijen tevreden te stellen, kan Chavalit als premier van Thailand aanblijven tot de verkiezingen volgend jaar mei.

De belangrijkste partij voor de premier is het IMF dat in augustus een reddingspakket samenstelde voor de Thaise economie ter waarde van 17,2 miljard dollar. Thailand zal aan de voorwaarden die aan dat krediet verbonden zijn, nauwkeurig moeten voldoen om te voorkomen dat het IMF zijn miljardenhulp terugtrekt.

Naleving en uitvoering van het Thaise voorwaardenpakket lijdt echter onder politieke bemoeienis, bleek dit weekeinde. Zo werd een voorgestelde verhoging van de benzineprijs al na drie dagen teruggedraaid door Chavalit uit angst voor onvrede onder het volk. Het was een van de redenen, zo fluistert men in Bangkok, dat minister Thanong Budaya besloot op te stappen en het had een averechts effect op de financiële markten in Bangkok. Bovendien wekte het de woede van contribuanten aan het IMF-krediet, zoals Australië. Het land riep de Thaise regering gisteren meteen op de voorwaarden voor het IMF-krediet zorgvuldig na te leven en intensief te blijven samenwerken met het IMF.

Naast het IMF heeft Chavalit te maken met een aantal coalitiepartijen in zijn amper één jaar oude regering die allemaal tevreden gehouden moeten worden om het breekbare verbond in leven te houden. De belangrijkste partij in de coalitie, en na Chavalits Partij van Nieuwe Hoop (NAP) de tweede in omvang, is de Chart Pattana Partij (CPP) die wordt aangevoerd door Chatichai Choonhavan, een voormalig premier. Alle politieke leiders in de coalitie hebben er achter de schermen bij Chavalit op aangedrongen overleg te voeren met Chatichai over diens rol bij de samenstelling van het nieuwe kabinet.

De CPP-voorman zelf lijkt nu een ideale kans te zien om terug te keren op het politieke toneel in Thailand. Chatichai was de premier die in 1992 door een brute militaire coup werd afgezet. “Dat maakt hem in de ogen van het volk een soort vaderfiguur. Hij is de 'goede', de militairen waren de 'kwaden' ”, vertelt een diplomaat. Chatichai is in de ogen van de meeste Thais een gerespecteerde politicus die in zijn jaren als Thailands leider heeft bewezen over een vertrouwenwekkende hoeveelheid economische kennis te beschikken. Hij is tevens de meester van de politieke machinaties. Hij zal, zo is de verwachting, de huidige premier flink onder druk zetten om zo de belangrijke economische en financiële posten in het gereorganiseerde kabinet van Chavalit in handen te krijgen.

Het Thaise volk, de derde partij die Chavalit nu onder controle moet zien te houden, zal een dergelijke interne economische machtsgreep van Chatichai waarschijnlijk toejuichen. De grote vraag blijft alleen hoe gezond deze oplossing is voor de Thaise economie. Chatichai's eventuele controle over de noodlijdende Thaise economie is volgens velen geen garantie voor succes. “Alleen wanneer Thailand op alle economische posten financiële specialisten zet zonder politieke connecties, kan dit land echt uit de crisis komen”, zegt een diplomaat. “Maar dit is Thailand, dus het zal wel niet gebeuren”, voegt hij er wat hopeloos aan toe.