'Lambiekje' zorgt voor xtc-paniek

Een nieuwe xtc-pil met de stof atropine heeft voor veel ophef gezorgd. De gevaarlijke drug dook het afgelopen weekeinde op bij een houseparty in Heerenveen. Justitie is een grootschalig onderzoek begonnen, de politiek is ongerust, Kamerleden stellen vragen.

HEERENVEEN/ROTTERDAM, 21 OKT. “Enkele tientallen figuren liepen zondagmorgen na de houseparty in doodsangst door de stad”, herinnert woordvoerder S. Spoelstra van de politie in Heerenveen zich. “Ze zagen honderden mensen achter zich aankomen. 'Zie je ze daar niet staan? Ze moeten mij hebben, riepen ze'. Ongelooflijk.”

De houseparty in Heerenveen was het eerste grote evenement van de laatste twee weken waarbij de vrees bestond dat de gevaarlijke pillen zouden worden verhandeld en geslikt. Het mega-dansfeest met zijn 13.000 bezoekers kreeg landelijke aandacht. Alle deelnemers werden gecontroleerd op harddrugs, waarbij er 53 door de mand vielen. De organisatie en de politie lette in de Thialfhal speciaal op xtc-pillen met het middel atropine. Bij de controle troffen ze deze 'gifpillen' niet aan, maar ze werden in het schaatspaleis wel aangeboden aan de zogenaamde testtafels van de Stichting Adviesburo Drugs.

De taferelen in Friesland leidden tot opwinding binnen de politiek. Minister Borst (Volksgezondheid) vindt de vervuiling van de xtc-markt een “zorgelijke ontwikkeling”. Zij schreef dit gisteren in een brief aan de Tweede Kamer. Het ministerie kreeg vorige week dinsdag de bevestiging dat antropinepillen op de markt waren, aldus Borst in de brief. In overleg met Volksgezondheid werd afgelopen weekeinde besloten GGD's, EHBO-teams en ziekenhuizen te waarschuwen. Ernstige incidenten zijn nog niet gemeld, aldus Borst.

De Unit Synthetische Drugs in Den Bosch is een grootschalig onderzoek begonnen om de herkomst te achterhalenvan de xtc-pillen waar atropine inzit. De pillen zouden al bijna twee weken in omloop zijn. Volgens E. Stokman, persofficier van justitie in Den Bosch, is niet te zeggen hoeveel van dit soort pillen er in Nederland in omloop zijn. “We hebben één partij in beslag genomen waar de stof in zat. Op dit moment onderzoeken we de herkomst van de pillen”, aldus Stokman.

Volgens Stokman kan het gebruik van de pillen waar de stof atropine inzit “levensgevaarlijk” zijn. “Het hangt er natuurlijk wel vanaf hoe hoog de dosering van de stof is”, aldus Stokman. A. de Loor van de Stichting Adviesburo Drugs ontkende vorige week tegenover deze krant geruchten dat er een “killerdrug” op de markt zou zijn. “De geruchtvorming draait op volle toeren. Het is allemaal flauwekul”, zei De Loor. Later bleek dat De Loor wel op de hoogte was van het bestaan van de atropinepillen, maar hij had het niet noodzakelijk gevonden dit direct te melden. Minister Borst (Volksgezondheid) wil opheldering van De Loor: “Als het waar is dat hij zeker wist dat er pillen op de markt waren dan had hij dat moeten laten weten.”

Premier Kok toonde zich gisteren bijzonder boos over de verspreiding van de pillen. Hij sprak van “gewetenloze criminaliteit, die jonge levens in de waagschaal stelt”. Kok pleitte, net als minister Sorgdrager (Justitie), voor een grondige analyse. De bewindsvrouw pleitte op een verkiezingsbijeenkomst in Hoogeveen voor een nader onderzoek naar wat zij noemt de “randvoorwaarden” waaronder houseparty's plaatsvinden. Sorgdrager vroeg zich af waarom deze mega-feesten tot tien uur 's ochtends moeten duren en niet om twee of drie uur 's nachts worden beëindigd. Mensen die de atropinepillen op de markt brengen zijn in haar ogen “criminelen van de laagste soort”.

Volgens het Trimbos Instituut, een instelling voor verslavingszorg, is de onstane paniek over de 'gifpillen' overdreven. “Er wordt gesuggereerd dat het gebruik van pillen met atropine al snel blindheid of een dodelijke afloop tot gevolg heeft. Dit is niet juist”, stelt het onderzoeksinstuut. Uit de literatuur zou blijken dat ooit één persoon is overleden aan atropine. Een kind had 10 milligram van de stof ingenomen. In de tot nu geanalyseerde pillen varieert het atropine-gehalte van 0,5 tot 3 milligram.”

Dr. I. Spruit van het Trimbos Instituut heeft op de televisie beelden gezien van de feestgangers in Heerenveen. Ze hoorde de politie zeggen dat een aantal deelnemers “agressief gedrag” vertoonde. “Van xtc word je niet agressief, net zo min als van antropine”, legt ze uit. “Ik neem aan dat veel bezoekers xtc-pillen met amfetamine (speed) en methamfetamine hebben genomen.” Amfetamine en methamfetamine worden steeds meer aan xtc toegevoegd. Dat gebeurt omdat TMK, de grondstof voor xtc-pillen, steeds schaarser wordt.

Maar het blijft moeilijk in een massa vast te stellen wie wat heeft gebruikt, voegt Spruit daar aan toe. “Niet alleen omdat mensen elkaar beïnvloeden, óók omdat ze producten door elkaar gebruiken en er soms alcohol bij nuttigen.” Volgens Spruit is het voor kopers van drugs moeilijk te ontdekken wat ze precies aanschaffen. “Op een aantal xtc-pillen - ze kosten tussen de twintig à dertig gulden - staan als logo's een schildpadje, een Lambiekje of een Donald Duck. Het lastige is dat dat echte xtc-pillen kunnen zijn, maar ze kunnen óók vervuild zijn met atropine.”

In het Heerenveense ziekenhuis De Tjongerschans werden zondag twaalf mensen behandeld, die volgens directeur patiëntenzorg A. van den Wildenberg leden aan een paranoïde psychose. “Ze waren achterdochtig, verward, agressief, angstig en hallucineerden. Twee psychiaters hebben de mensen onderzocht en rustgevende medicatie toegediend. Eén jongen vertelde dat hij een xtc-pil had genomen waarin de stof atropine zat.”

Volgens Spoelstra was een doodsbange feestganger via een regenpijp op het dak van het bureau - drie hoog - geklommen. “Die man was door het dolle heen, sprong vanaf de luchtkooi drie meter naar beneden op de grond. Normaal breek je je benen, maar hij mankeerde niks, dus blijkbaar zweefde hij toch een beetje. Hij vluchtte een huis tegenover het bureau binnen en dreigde zich van kant te maken met een vork die hij uit de keukenla had gepakt.

Spoelstra kan niet zeggen of dit gedrag werd veroorzaakt door de xtc-pillen met atropine. “Ik heb wel mensen horen zeggen dat er in het stadion pillen werden uitgedeeld.” Bij de strenge controle werden die niet alle gevonden. “Als iemand een holle tampon inbrengt gevuld met pillen of een condoom omdoet met pillen erin, ontdek je dat nooit. We mogen alleen verdachten, tegen wie bewijzen bestaan, op het lichaam onderzoeken.”