Vier cd's voor de archeologie van Pet Sounds

Meer dan dertig jaar na dato verschaft de cd-box The Pet Sounds Sessions een verbluffend inzicht in de totstandkoming van het meesterwerk van The Beach Boys. Tekstschrijver Tony Asher nam vrijaf bij het reclamebureau waar hij werkte en hielp het getroubleerde genie Brian Wilson aan tijdloze popsongs als God Only Knows.

The Pet Sounds Sessions cd-box verschijnt volgende week op EMI/Capitol 8376622.

AMSTERDAM, 20 OKT. Bitter is hij niet, maar in de rechtszaal zou Tony Asher nog graag eens willen vertellen waarom hij aanspraak maakt op een deel van de auteursrechten voor Good Vibrations. “Het idee om in het refrein good-good-good-good vibrations te zingen kwam van mij,” zegt de man die in 1966 verantwoordelijk was voor het leeuwendeel van de songteksten op Pet Sounds, de elpee van The Beach Boys die door velen tot de meesterwerken uit de pophistorie wordt gerekend. Het album diende indertijd als voorbeeld voor de muzikale tour de force van The Beatles op Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Paul McCartney kocht nog onlangs twee exemplaren van Pet Sounds voor zijn kinderen, omdat hij vindt dat het meesterwerk van opper-Beach Boy Brian Wilson een onderdeel van ieders opvoeding zou moeten zijn.

Nooit eerder werd de totstandkoming van een pop-elpee zo uitputtend in kaart gebracht als op The Pet Sounds Sessions, een box met vier cd's die een verbluffend inzicht verschaft in de manier waarop Brian Wilson te werk ging. Op zijn beurt aangespoord door The Beatles met het grensverleggende Rubber Soul uit 1965, maakte Wilson korte metten met het luchtige imago van zon, zee en surfmuziek dat The Beach Boys tot dan toe aankleefde. Terwijl de rest van de groep op tournee was in Australië, werkte hij met tekstdichter Tony Asher aan ambitieuze en persoonlijke songs die in de opnamestudio tot in de finesses werden bijgeschaafd.

Niet alleen riep Brian Wilson de hulp in van tientallen violisten, accordeonisten, fluitisten en paukenisten. Ook verwerkte hij geluiden van blaffende honden en spelende kinderen op een schoolplein; samples avant la lettre die Pet Sounds de sfeer gaven van een samenhangend muziekstuk. In het instrumentale Let's Go Away For A While wist hij de bijeengebrachte klassieke muzikanten met handgebaren, snurkgeluiden en vleierij tot een topprestatie te dirigeren, zo leren de outtakes die de Sessions-box tot een van de openbaringen van het cd-tijdperk maken.

“Ik ben geen genie,” reageerde Brian Wilson toen dat predikaat hem voor de voeten werd geworpen, “ik ben gewoon een hardwerkende jongen.” Pet Sounds verscheen indertijd in mono, volgens de overlevering omdat Wilson aan één oor doof is en hij het nut van stereo niet inzag. “Onzin,” zegt Tony Asher nu, de nieuw gemaakte en opzienbarend heldere stereomix is het beste argument om de box aan te schaffen. “Al realiseer ik me dat je een behoorlijke fanatiekeling moet zijn om vier cd's te willen kopen met dezelfde nummers in mono, stereo, instrumentale en vocale versies en werkopnamen met en zonder orkest. Alle songs staan er op zijn minst vier keer op!”

Pratend via de telefoon haalt Asher (57) met graagte herinneringen op aan zijn legendarische uitstapje in de popwereld. Voor hem was het een volstrekte verrassing, toen Brian Wilson in januari 1966 contact met hem zocht. Asher werkte op dat moment als bedenker van radiojingles bij een reclamebureau. Hij had Wilson al eens vluchtig ontmoet, maar kon zijn oren niet geloven toen de popster van hits als Surfin' USA en Help Me, Rhonda uitgerekend hém vroeg om teksten te schrijven bij de muzikale ideeën en favoriete klanken ('pet sounds') die in zijn hoofd rondspookten.

“Ik bedacht me geen moment en nam drie weken vrij. Als liefhebber van rhythm & blues en de betere pophits wist ik dat de Beach Boys niet zomaar een one hit wonder waren, zoals je er in die tijd heel veel had. Toen ik me thuis bij Brian meldde, liet hij me een tape met allerlei kleine stukjes muziek en ideeën voor zangmelodieën horen. Hij vroeg me om orde te scheppen in de chaos en tegelijk was hij zich bewust dat hij na Rubber Soul van The Beatles met iets bijzonders moest komen.

“Het klikte onmiddellijk tussen ons. Hij vertelde me honderduit over zijn gevoelsleven, dat flink overhoop lag omdat hij getrouwd was met de zus van de vrouw op wie hij werkelijk verliefd was. Ik stelde mezelf tot doel om me zoveel mogelijk in zijn situatie te verplaatsen. Sommige nummers werden zo intens persoonlijk, dat ik me afvroeg hoe de platenmaatschappij ze moest gaan verkopen aan het publiek dat de zonnige Californische surf-sound van de Beach Boys gewend was. Uiteindelijk was dat waarschijnlijk de reden waarom het geen groot verkoopsucces is geworden.”

Meer dan dertig jaar later is het onbegrijpelijk waarom Pet Sounds niet maandenlang op nummer één in de Amerikaanse albumlijst heeft gestaan. Vooral Wouldn't It Be Nice en God Only Knows behoren tot de beste popsongs die The Beach Boys maakten. “Er wordt weleens hoogdravend gedaan over het historisch belang van Pet Sounds,” zegt Asher, “maar je moet weten dat veel van onze ideeën in een humoristische en ontspannen sfeer ontstonden. Nee, drugs gebruikten we nauwelijks, in ieder geval niet als er gewerkt moest worden. Pas toen de andere Beach Boys in de opnamestudio verschenen om hun partij in te zingen, had ik soms het gevoel dat ik een ongenode gast was bij een familieruzie.”

Tijdens de sessies voor Pet Sounds werd de eerste hand gelegd aan Good Vibrations, de hit die Brian Wilsons reputatie als popgenie voorgoed zou beklinken. Tony Asher schreef een vroege versie van de tekst, die niet werd gebruikt omdat zanger Mike Love er iets anders op verzon. “Ik wil niet beweren dat mijn versie beter was,” zegt Asher sportief, “omdat het loshangende ideeën waren bij een song die nog in een beginstadium verkeerde. Maar ze hadden me wel wat meer credit mogen geven voor mijn betrokkenheid.”

Na de commerciële flop van Pet Sounds verzandde Brian Wilson letterlijk en figuurlijk in de voorbereidingen van Smile, het veelbesproken en overambitieuze Beach Boys-album dat nooit zou worden voltooid omdat Wilson zich te buiten ging aan LSD en chocoladerepen. Zijn muziekkamer liet hij vol zand storten om een strandgevoel op te wekken als hij met blote voeten achter de piano zetelde.

De samenwerking met Tony Asher werd abrupt beëindigd. Pas dertig jaar later ontmoetten ze elkaar weer. Een sprankje van de oude magie herleefde toen ze samen het nummer Everything I Need schreven voor een volgend jaar te verschijnen cd van The Wilsons, de groep van Brians dochters Carnie en Wendy. Tony Asher, tegenwoordig actief als marketing consultant, antwoordt laconiek op de vraag of Brian Wilson nu weer normaal is: “Brian Wilson is altijd een uitzonderlijk mens geweest.”