'Stabiele steun voor VVD-ideeën'

De VVD heeft vandaag haar plannen voor de komende vier jaar gepresenteerd. Volgens programmaschrijver Robin Linschoten kunnen de premier en de VVD tevreden zijn over de populariteit van paars.

DEN HAAG, 20 OKT. Bij PvdA en D66 ging het schrijven van het verkiezingsprogramma gepaard met rumoer, het CDA worstelde met de kandidatenlijst, maar de VVD bereidt zich in relatieve rust voor op de verkiezingen van volgend jaar. De partij heeft het ontwerpen van het programma in handen gegeven van Robin Linschoten, het voormalig politiek wonderkind dat vorig jaar onder druk van de Tweede Kamer aftrad als staatssecretaris van Sociale Zaken. Linschoten is nu management-consultant, maar heeft allerminst afscheid genomen van de politiek.

Oud VVD-leider Wiegel betoogde onlangs dat de VVD een 'socialer gezicht' moet krijgen. Heeft dit programma zo'n 'sociaal gezicht'?

Ik denk het wel. We zijn met het saneren van de overheidsfinanciën de goede kant opgegaan. Dat maakt het mogelijk om het beleid bij te stellen. Ik geloof dat dit het eerste VVD-verkiezingsprogramma is waar we als uitgangspunt neerleggen dat ook de laagste uitkeringen gekoppeld blijven aan de lonen.

Dankzij of ondanks de heer Wiegel?

Ik heb met genoegen van zijn pleidooi kennisgenomen. Maar toen was het programma al klaar.

Wat is eigenlijk een 'sociaal gezicht'?

Dat is een moeilijke vraag. Sociaal wordt vaak in hokjes geplaatst: sociaal, asociaal. Vroeger vond ik het sociale politiek om alles op alles zetten om werkgelegenheid te scheppen. Ook als er daardoor inkomens onder druk kwamen te staan. Volgens mij kun je nu van 'sociaal' spreken, als je daarin een goede mix weet te vinden.

De vermogensbelasting moet worden afgeschaft en de introductie van vermogenswinstbelasting moet worden nagelaten. Distantieert de VVD zich van premier Koks kruistocht tegen 'exibitionistische' winsten uit optieregelingen?

Ik ben tegen zo'n kruistocht. Natuurlijk, je moet oppassen dat mensen zich niet eindeloos kunnen verrijken zonder belasting te betalen. Maar een kruistocht, dat heeft te veel van een heksenjacht. Met fiscale instrumenten moet je voorzichtig omgaan - die kunnen hele grote effecten hebben. Kok heeft die uitspraken wellicht meer gedaan als lijsttrekker van de PvdA dan als premier van alle Nederlanders.

De VVD wil voor sommige 'schaarse' ambtenaren de 40-urige werkweek opnieuw invoeren. Zou gezien de naderende schaarste op de arbeidsmarkt niet beter iedereen weer veertig uur kunnen gaan werken?

Nou, het gaat natuurlijk met name om die ambtenaren die de afgelopen jaren als gevolg van arbeidsduurverkorting wel inkomen hebben ingeleverd maar in de praktijk niet korter zijn gaan werken. Daar is de onbillijkheid het grootst. Voor werknemers die ook daadwerkelijk meer vrije tijd hebben gekregen, is het een ander verhaal. Persoonlijk ben ik absoluut niet blij met de 36-urige werkweek en zou ik best terugwillen naar 40 uur. En ik denk dat een heleboel mensen hetzelfde vinden. Het is immers onder druk tot stand gekomen, er is inkomen ingeleverd. Maar dit is geen voorstel dat de VVD nu doet.

De burger moet zich veiliger gaan voelen op straat, zo wil de VVD. Wat kan de overheid doen tegen vechtpartijen met dodelijke afloop zoals in Leeuwarden en Amsterdam?

Geweld hebben we altijd gehad en zal er ook altijd zijn. Het is een klassieke overheidstaak om dat zoveel mogelijk in de hand te houden. Het is duidelijk dat je door meer blauw op straat in de preventieve sfeer een heleboel kunt doen.

Meer blauw op straat? Minister Dijkstal, ook VVD, weet niet eens hoeveel agenten er nu al zijn.

Jawel, dat weet-ie wel. Ik heb het hem laatst gevraagd. Maar waar het om gaat is, dat wij inderdaad een verdere uitbreiding willen. Dat is een oude wens van de VVD, die we in de onderhandelingen over het vorige regeerakkoord maar voor de helft hebben kunnen realiseren.

Het CDA en D66 zien meer in verhoogd normbesef van de burger. Mevrouw Borst wil bij de opvoeding van kinderen meer aandacht voor 'goed burgerschap'.

Daar is helemaal niks mis mee. Maar de vraag is hoe effectief het is op het moment dat middenin de nacht een zooitje dronken lieden naar buiten komt, om onder invloed van de drank dingen te doen die ze misschien helemaal niet gedaan zouden hebben als ze op dat moment nuchter over hun normen hadden nagedacht. Ik vrees, dat op dat moment een agent met handboeien beter helpt.

U was al ver voor 'paars' pleitbezorger van een kabinet zonder CDA. Is er uitgekomen wat u destijds had gehoopt?Ja. Als je nagaat, om me te beperken tot mijn eigen beleidsterrein, wat voor enorme stappen zijn genomen bij de hervorming van de sociale zekerheid! Die waren met het CDA nooit mogelijk geweest. In de jaren tachtig, als je twee wachtdagen wilde invoeren in de Ziektewet, stond het Malieveld vol en vielen er kabinetten. Nu zie je een complete privatisering van de Ziektewet.

Heeft het succes niet vooral te maken met het economische tij?Het is gek, iedereen heeft het maar over dat economische tij. Maar als je de groeicijfers uit de drie kabinetten Lubbers eens vergelijkt met de cijfers uit deze periode, dan zitten daar geen grote verschillen tussen. Het is blijkbaar toch gekomen, doordat er van tevoren stevige afspraken zijn gemaakt.

Is het niet sneu dat het succes vooral afstraalt op premier Kok?

Ik vind dat het succes wat te weinig afstraalt op D66 en weinig op de PvdA. Maar de premier en de VVD hebben niet te klagen. Als je naar de opiniepeilingen kijkt, haalt de VVD het beste resultaat in haar bestaan. Ik vind de populariteit van Kok vooral een handicap voor de PvdA.

Stel je voor dat je zo afhankelijk bent van één man, die ook niet het eeuwige politieke leven heeft. Het is een enorm voordeel dat de steun voor de VVD blijkbaar meer zit in de ideeën, in de partij. Wij hebben een stabiele aanhang.

Uit het VVD-programma

De vermogens-, overdrachts- en kapitaalbelasting worden afgeschaft. De eerste belastingschijf wordt verlengd. Er komt geen belasting op vermogenswinst. Ambtenaren op 'schaarstefuncties' moeten weer een 40-urige werkweek krijgen met de daarbij behorende beloning. Topambtenaren moeten makkelijker (zonder 'gouden handdruk') kunnen worden ontslagen. Er moeten grotere verschillen in beloning mogelijk zijn. Burgers moeten meer betalen voor voorzieningen van de overheid. Het aantal politieagenten moet met 5.000 worden uitgebreid. Het regime in gevangenissen moet soberder Schiphol moet verder kunnen groeien. Het wegennnet in de Randstad moet worden uitgebreid. Aanleg van een railnet in de Randstad. Sociale woningbouw in achterstandswijken combineren met duurdere koop- en huurwoningen om gettovorming tegen te gaan. Huurverhogingen volgen de marktontwikkeling. De fiscale aftrek van hypotheekrente blijft onaangetast. Afschaffen overdrachtsbelasting bij koop woning. Verkleining van klassen in het basisonderwijs. Terugkeer leerkrachten lichamelijk onderwijs. Bij universitaire studies met beperkte capaciteit moeten eindexamencijfers van aankomende studenten een grotere rol spelen. Gemeenteraden moeten wethouders van buiten de raad kunnen kiezen. De subsidies aan politieke partijen moeten omhoog.