Israeli's zijn zich steeds meer bewust van oorlogsgevaar

De halsstarrigheid van premier Netanyahu vergroot in Israel het pessimisme over de toekomst. De meeste Israeli's zijn er zich van bewust dat de vrede serieus gevaar loopt. Inmiddels ziet nog maar 33 procent van de bevolking de premier als een betrouwbare leidsman in moeilijke tijden.

TEL AVIV, 20 OKT. In hoog tempo verliezen de Israeli's het vertrouwen in het veiligheidsbeleid van premier Benjamin Netanyahu. Volgens een opiniepeiling van dit weekeinde heeft 63 procent van de Israeli's vertrouwen in Ehud Barak, ex-stafchef en socialistisch oppositieleider, als hoeder van Israels veiligheid. In Netanyahu gelooft nog maar 33 procent van de bevolking als leidsman in moeilijke tijden. Nooit eerder in Israels geschiedenis is ten aanzien van 's lands veiligheid zo'n groot verschil tussen de premier en de leider van de oppositie gemeten.

Deze opiniepeiling werd kort na de Mossad-blunder in de Jordaanse hoofdstad Amman gehouden. Onder de neus van de Jordaanse koning Hussein mislukte een aanslag op een vooraanstaande leider van Hamas. Op aandringen van de Jordaanse vorst had Netanyahu vervolgens geen andere keus dan Hamas-leider sheik Ahmed Yassin via Jordanië naar Gaza te laten terugkeren. Deze blunder knaagt aan het prestige van Netanyahu.

De angst voor het uitbreken van een nieuwe oorlog is echter de belangrijkste factor die de Israeli's in de armen van Barak drijft. Er wordt zoveel over gepraat en geschreven dat veel Israeli's het gevoel overvalt van de onvermijdelijkheid van de oorlog. Meer en meer Israeli's beginnen te doorgronden dat Netanyahu's slogan “vrede en veiligheid” camouflage is voor een weloverwogen strategie om het in Oslo begonnen vredesproces een langzame maar zekere dood te laten sterven.

Over Israel trekt een nationale depressie. Dat verklaart het opvallend hoge percentage burgers dat meer vertrouwen heeft in Ehud Barak dan in Benjamin Netanyahu. Israel wordt echter geregeerd door een premier die als gevolg van de nieuwe kieswet alleen in extreme gevallen ten val kan worden gebracht. Tachtig van de honderdentwintig parlementariërs moeten hun handen ineen slaan om zich van Netanyahu te kunnen ontdoen zonder dat er op zo'n overweldigende motie van wantrouwen algemene verkiezingen volgen. Een motie van wantrouwen die met 61 stemmen wordt aangenomen maakt ook een einde aan het premierschap van Netanyahu, maar schrijft nieuwe verkiezingen voor waarvoor de coalitiepartijen terugdeinzen.

Aldus zit Netanyahu in zijn ivoren toren van de macht, hoog boven de neerslachtige stemming in het land, en glijdt de kritiek uit binnen- en buitenland van hem af. Zijn incasseringsvermogen is gezien de felheid van de kritiek fenomenaal. Smeekbeden van de meest invloedrijke commentatoren om het land van Netanyahu te verlossen doen hem niets. Hij wijkt geen millimeter af van zijn visie dat Israel dankzij hem in vrede en voorspoed leeft.

Israel grootste krant Yediot Ahronot kwam tijdens de jongste joodse feestdagen uit met een bijlage onder de kop “Zullen we opnieuw worden verrast?” - een verwijzing naar de Egyptisch-Syrische verrassingsaanval in oktober 1973. In de bijlage worden verschillende oorlogsscenario's onder de loep genomen door goed bij de hoogste militaire kringen ingevoerde journalisten. Het uitgangspunt is dat de militaire inlichtingendienst in Tel Aviv tot de conclusie is gekomen dat de kans op het uitbreken van een nieuwe Israelisch-Arabische oorlog toeneemt. Een Syrische verrassingsaanval op de Golan-hoogvlakte wordt niet uitgesloten.

Vorig jaar was het bijna zover toen volkomen onverwachts de 14de Syrische divisie in de richting van de Hermon-berg op de Golan-hoogvlakte optrok. De zenuwen in het militaire hoofdkwartier stonden op scherp. Zou Syrië een aanval lanceren op de elektronische luister- en uitkijkpost op de top van de Hermon? Minister van Defensie Yitzhak Mordechai zei vorige week dat indertijd een oorlog werd voorkomen. Op het hoogtepunt van de crisis bleek uit diplomatieke contacten dat de Syrische president Hafez al-Assad de dreigende taal van Netanyahu over de situatie in Libanon uitlegde als het voorspel tot een Israelische aanval op zijn land, reden om zijn leger in een offensieve opstelling te brengen. De Israelische militaire inlichtingendienst kon de ware aard van de Syrische troepenbewegingen ten tijde van de crisis niet ontcijferen.

Israels groeiend internationale isolement en interne malaise kan Syrië prikkelen om het risico te nemen van een verrassingsaanval. In een van de scenario's lanceert Syrië zo'n dubbele verrassingsaanval: de militaire vliegvelden komen onder zwaar raketvuur te liggen terwijl Syrische tanks een deel van de Golan-hoogvlakte bestormen en de belangrijke Israelische militaire positie op de Hermon-berg door Syrische parachutisten wordt aangevallen. De Syrische raketdreiging met chemische wapens tegen Israels steden neutraliseert Israelische tegenaanvallen. Voordat het Israelische leger is gemobiliseerd dwingt de Veiligheidsraad een bestand af, met Syrië in een winnende positie. Dit scenario gaat alleen op als Syrië erin slaagt Israel te verrassen zoals in 1973 gebeurde. Overigens moet het Syrische opperbevel er in zo'n geval rekening mee houden dat Netanyahu er niet voor zal terugdeinzen in het prille begin van de vijandelijkheden al tactische atoomwapens in te zetten tegen de Syrische raketinstallaties waarvan de plaats bekend is. Misschien zou Barak als premier hetzelfde doen.

De verschillende oorlogsscenario's in Yediot Ahronot voorspellen aanvallen die Israel op het slagveld kan weerstaan, maar die het in diplomatiek opzicht tot concessies zal dwingen waartoe het nu niet bereid is. Om dergelijk nodeloos bloedvergieten en enorme materiële schade te voorkomen zijn er in de politiek - ook in Likud - krachten aan het werk om Netanyahu aan de kant te zetten. President Ezer Weizman heeft wegens de oplopende spanningen een reis naar China uitgesteld. Hij verwacht de komende maanden dramatische ontwikkelingen - misschien zelfs de val van de regering Netanyahu.