Hongaren niet onder de indruk van koninklijk huwelijk

Vierhonderd jaar, tot 1918, regeerden de Habsburgers Hongarije. Het huwelijk van een Habsburger in Boedapest wekte belangstelling maar geen monarchistische gevoelens.

BOEDAPEST, 20 OKT. Voor een “koninklijk huwelijk”, zoals de society-verslaggevers het tevoren hadden omschreven, was de opkomst van het volk wat mager. Een paar honderd Hongaren hadden zich zaterdagmorgen in de herfstzon verzameld voor de Sint Stefanus-basiliek in Boedapest voor het huwelijk van aartshertog György von Habsburg (32) en hertogin Eilika von Oldenburg (25). Ze wilden deze lichte echo van de geschiedenis zelf horen: een nazaat van de beroemde keizerlijke en koninklijke dynastie die Hongarije tot 1921 regeerde, trouwde in de post-communistische republiek, in het bijzijn van honderden vertegenwoordigers van Europese adel en koningshuizen.

Oudere dames klapten zich de handen blauw bij de aankomst van bruid en bruidegom. Ook vader Otto von Habsburg, de laatste kroonprins van Hongarije en nu conservatief lid van Europees parlement, werd toegejuicht. Terwijl het paar tussen de metershoge, uit bloemen gevormde letters 'G' en 'E', de kerk binnenging, klonk hier en daar een “bravo!”. Maar om de hoek, in het centrum van Boedapest, lieten de Hongaren zich niet van hun zaterdagse boodschappen afhouden. Al trouwt een echte Von Habsburg, de monarchie is al heel lang dood in Hongarije.

György is de jongste zoon uit het gezin van Otto von Habsburg en een kleinzoon van de laatste keizer van Oostenrijk en koning van Hongarije. Hij is geboren in Duitsland maar woont sinds 1993 in Boedapest. De Hongaarse regering benoemde hem vorig jaar tot speciaal ambassadeur bij de Europese Unie. De aartshertog is daarnaast lid van de raad van bestuur van het mediaconcern MTM-SBS, dat Midden-Europa in hoog tempo verovert. Zijn echtgenote is van oude Duitse adel; haar familie heeft banden met verscheidene Europese vorstenhuizen.

Die achtergrond staat garant voor een imposante gastenlijst. De oecumenische plechtigheid (de Habsburgers zijn katholiek, de Oldenburgs luthers) werd bijgewoond door onder anderen koning Hassan van Marokko, prins Albert van Monaco, prins Felipe van Spanje, prins Laurent van België en vele leden van Europese families van naam. Het burgerlijk huwelijk was een dag eerder gesloten in Gödöllö. Daar bezat de voorheen machtigste familie van Europa, heersers van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie, een paleis dat door de communisten werd geconfisqueerd en nog steeds eigendom is van de Hongaarse staat.

De Hongaarse televisie zond het huwelijk live uit, en de kranten besteedden er ruim aandacht aan. Maar of het tot een herleving van monarchistische sentimenten in Hongarije zal leiden valt te betwijfelen. De Hongaren hebben door de eeuwen heen een gespannen verhouding gehad met hun vorsten, die het vooral van de steun van de Hongaarse adel moesten hebben. De Hongaarse opstand van 1848 tegen Oostenrijk, een trots hoofdstuk in de nationale geschiedenis, werd door de Habsburgers met steun van de Russische tsaar wreed onderdrukt. Pas in 1867 kreeg Hongarije een gelijke, federale, status binnen de dubbelmonarchie. Het imperium kwam aan zijn einde in 1918, na de Eerste Wereldoorlog en twee jaar na de dood van Franz Josef die het rijk sinds 1848 had geregeerd. Zijn opvolger, keizer Karel I van Oostenrijk, die als Karel IV koning van Hongarije was, werd weggestuurd. Hongarije bleef formeel een koninkrijk, maar regent Miklós Horty ontnam de laatste Habsburger in 1921 zijn rechten op de troon. Hij stierf een jaar later op het Portugese eiland Madeira.

Anders dan in bijvoorbeeld Roemenië en Bulgarije, waar de koningen na de Tweede Wereldoorlog door communistische machthebbers zijn afgezet, klonk in Hongarije na de val van het communisme in 1989 geen roep om herstel van de monarchie. De monarchistische beweging mag met enkele tientallen leden geen naam hebben. Het huwelijk in Boedapest had volgens een woordvoerder van de familie geen politieke bijbedoeling. De Habsburgers weten dat de troon verleden tijd is. György von Habsburg is welkom in Hongarije, maar meer dan een zakenimperium zit er niet meer in.