Van Praags kruistocht tegen de voetbalvandaal

Met in zijn portefeuille veiligheidszaken trad Ajax-voorzitter Michael van Praag dit jaar toe tot het sectiebestuur van de KNVB. “Als ik in Zeist de afgelopen jaren riep dat clubs moeten investeren in supporters, keek de ene helft me glazig aan en vroeg de rest of het nog geen tijd was voor de kroketten.”

HOOFDDORP, 18 OKT. Een half jaar geleden verkondigde Michael van Praag dat hij de oplossing wist voor het slepende vraagstuk van het voetbalvandalisme. Nu hij op de bestuurdersstoel zit in Zeist wordt langzaam duidelijk welke remedie hij aandraagt. Samenwerking en een betere coördinatie zijn de middelen waarmee Van Praag het vandalisme te lijf wil gaan.

In tegenstelling tot veel andere bestuurders vraagt hij vooral om maatregelen bínnen de voetbalwereld. “Tot nog toe was er op dit gebied totaal geen synergie. Er bestond een te passieve houding van de clubs. Het gebeurde heel vaak dat gemaakte afspraken tussen clubs niet werden nagekomen. Vorig seizoen heb ik verschillende keren geconstateerd dat onder druk van de politie honderden mensen zonder kaartje het stadion werden binnengelaten. Daardoor konden supporters met een toegangsbewijs het vak niet op omdat er geen plaats meer was. Logisch dat je dan gedonder krijgt en mensen uit hun vel springen. Onlangs zijn er weer supporters zonder kaartjes toegelaten. Ik zal op de najaarsvergadering man en paard noemen. Er is tot nu toe een pappen en nathouden-beleid gevoerd zonder dat de zaken structureel goed werden geregeld. Er ligt nu een beleidsplan waarin wordt vastgelegd dat alle betrokkenen zich aan de afspraken houden. En een draaiboek voor eensluidende maatregelen.”

De KNVB heeft volgens Van Praag een 'aanjaagfunctie' als het gaat om publieksbeleid. “Daarom moeten we het bureau wedstrijdzaken uitbreiden om een betere landelijke coördinatie mogelijk te maken. En op het gebied van sociaal preventief supportersbeleid dient de KNVB deskundigen aan te trekken voor het opzetten van speciale projecten bij de clubs. Elke club moet een professionele veiligheidscoördinator in dienst nemen. Daarvoor komt een heuse cursus met een certificaat. Ik zou ook willen dat alle voorzitters het publieksbeleid in hun portefeuille nemen. Zij zijn toch de spreekbuis van de club.”

Bij supporters bestaat veel ongerief over bijvoorbeeld de combi-kaart die voorkomt dat fans op eigen gelegenheid naar uitwedstrijden kunnen. Daarbij klaagt de abonneezender Canal+ dat de KNVB de afspraak over het uitzenden van live-wedstrijden niet volledig kan nakomen waardoor de clubs minder inkomsten krijgen. Elke traditional (onderlinge wedstrijden van Ajax, PSV en Feyenoord) die op last van burgemeester en politie niet om zes uur kan worden gespeeld, scheelt het betaald voetbal een miljoen gulden. Dat is 27.027 gulden per club per topduel, ofwel 162.162 gulden (zes traditionals) per seizoen. “Als we daar vanaf willen, moeten we de overlast voor alle betrokkenen tot een aanvaardbaar niveau terugbrengen. De komende jaren gaat het commerciële aspect nog zwaarder wegen omdat het contract met Canal+ erin voorziet dat straks in 85 procent van de uitzendingen een topclub moet spelen. De grote drie zullen dan vaker door de week hun wedstrijden afwerken.

“In het convenant met overheid, politie en justitie is ook aangegeven wanneer een wedstrijd geen verhoogd risico meer heeft en dus om zes uur gespeeld kan worden. Om dit te bereiken moeten de clubs een actievere rol gaan spelen. Men kan niet zeggen: 'Bij ons gebeurt nooit wat', want dan kun je juist niet voorbereid zijn op calamiteiten. Bij Ajax gaat het om vijftig, zestig aanjagers. De rest zijn meelopers. In Nederland praten we over een harde kern van vijfhonderd tot duizend supporters. Je maakt mij niet wijs dat wij die niet met z'n allen in bedwang kunnen houden. In de afgelopen jaren hebben we stapels dikke rapporten geschreven, maar er werd nooit wat mee gedaan.”

Supporters meer uit de anonimiteit halen en persoonlijk aanspreken op hun (wan)gedrag is een van de methoden in de strijd tegen het voetbalvandalisme. In het verlengde daarvan ligt een stadionverbod, als uiterste sanctie. Van Praag weet uit eigen ervaring dat het werkt. Al zal een Club Card met pasfoto vanaf volgend seizoen pas echt kunnen voorkomen dat uitgesloten raddraaiers met trucjes terugkeren in de stadions. “Ajax-supporters hebben vorig seizoen bij NAC en Willem II vernielingen aangericht aan stoeltjes. Wij konden opdraaien voor de schade en dreigden een boete te krijgen van de KNVB. Via stewards kwamen wij te weten wie de aanstichters waren. We hebben die mensen op kantoor laten komen en ter plekke een schikking met ze getroffen. De één tekende voor een schuldbekentenis van 16.000 gulden in termijnen, de ander voor 11.000 gulden. Als ze hun seizoenkaart maar niet hoefden in te leveren.

“Supporters die stoned en dronken naar het voetbal gaan en zich misdragen, zouden vaker op hun gedrag moeten worden gewezen. Als ze niet voor rede vatbaar zijn kun je tegen ze zeggen: 'Joh, ik vind jou vervelend. Blijf jij voortaan maar weg.' Ook bij Ajax gebeurt dit nog te weinig.”

Onlangs begaf Van Praag zich aan de zuidkant van de Arena op de tribune. “Daar hebben wij wat onrust. Er kwamen snotjongens op me af met teksten als 'Wij eisen dit en we motten dat'. Dan denk ik jongen, wie ben je eigenlijk? Blaagjes zijn het, maar wel de supporters van morgen. Die proberen wij nu al te leiden.” Ajax pakte ook het verbaal vandalisme aan. “We hebben twee supporters op kantoor laten komen. Ja, ze vonden ook wel dat het niet logisch was iets over Feyenoord te roepen terwijl er twee andere elftallen op het veld stonden. Als je individueel met ze praat zijn het alleraardigste jongens.”

Toch moet worden afgevraagd of escalaties zoals bij Beverwijk, waar een veldslag op 23 maart leidde tot de dood van een Ajax-supporter, met dit soort preventieve maatregelen voorkomen kunnen worden. “Die dag betekende voor mij een heel zwarte bladzijde. Los van de dood van Carlo Picornie was het een klap in mijn gezicht toen mij duidelijk werd dat hier supporters bij betrokken zijn geweest met wie ik regelmatig om de tafel zat om te bespreken hoe het verder moest.” Van Praag is er van overtuigd dat de massale knokpartij een incident was. “Dit gebeurt nooit meer. De partijen waren tot het uiterste opgefokt. Uitsluitingen en celstraffen zullen hun effect niet missen. De supporters van Ajax zijn er nog steeds kapot van dat hun vriend er niet meer is.”

Naar aanleiding van die geruchtmakende gebeurtenis kwam de roep om meer samenwerking en overleg. “Typisch iets van 'als het kalf verdronken is dempt men de put'.” Feyenoord en Ajax besloten tot 'het jaar van de bezinning'. Beiden geven in de onderlinge confrontaties geen toegang aan supporters van de bezoekende club. Om te beginnen volgende week zondag in de Arena. De wonden zijn nog vers. “Ik heb er wakker van gelegen omdat ik vreesde dat mijn supporters straks roepen: 'Feyenoord, moordenaars.' Zo'n spreekkoor kun je de bezoekers uit Rotterdam niet aandoen.”

Hoewel de Arena voor de gewone Feyenoord-supporter volgende week verboden terrein is, kunnen fans altijd nog elders slaags raken. Van Praag hoopt dat het geïntensiveerde overleg, waarbij ook politie en justitie betrokken zijn, vruchten afwerpt. “Een half jaar voor Beverwijk hadden we die affaire op de A10. Feyenoord-supporters waren toen op weg naar Volendam en kwamen fans van Ajax tegen. Ik heb op televisie het wapenarsenaal gezien dat in beslag werd genomen. Van ploertendoders tot zelfs een molotov-cocktail. Maar nadat de Feyenoord-supporters dit hadden ingeleverd, werden ze keurig door de politie naar Volendam begeleid en mochten ze ook nog de wedstrijd bekijken. Ieder ander had met deze wapens in zijn achterbak die nacht niet thuis geslapen.”

Supporters van uitspelende clubs weren uit de stadions, zoals AZ-voorzitter Scheringa suggereerde, biedt geen oplossing. “Dat doe je pas als niets meer helpt. Scheringa bekijkt het niet erg realistisch. Zonder supporters van de bezoekende club zouden wedstrijden saai worden.”

Het is niet overal kommer en kwel. Er zijn ook clubs die de bestrijding van het voetbalvandalisme serieus nemen maar verbeteren kan er volgens Van Praag nog veel. “Iedereen doet op zijn manier zijn best. Het is echter nog niet voldoende. Supporters worden bij een uitwedstrijd van hun club vaak op een schandalige wijze ontvangen. Met kooien, ME met honden en wachttijden om het stadion in en uit te komen. En soms is er niet eens plaats. Daarnaast moeten de supporters van Ajax, Feyenoord en PSV altijd rekening houden met een toeslag op de toch al verhoogde toegangsprijzen die clubs in rekening brengen als de topdrie op bezoek komt. Een keer heb ik zelfs een verdubbeling meegemaakt. Daarom ga ik ook werken aan een seizoenkaart voor uitwedstrijden. Want betaald voetbal zonder supporters, dat zou toch ondenkbaar zijn?”