Embryonale stadia van cambrische meercellige dieren

Er zijn weinig fossiele eieren bekend van ongewervelde organismen die in zee leefden. De beschrijving in Science (12 sept.) van de vondst in China van enkele duizenden van dergelijke eieren is dan ook een belevenis. Nog opzienbarender is dat het gaat om eieren uit het begin van het Cambrium (ongeveer 580 miljoen jaar geleden), kort na het moment waarop het leven op aarde plotseling sterk in diversiteit toenam. Bepaald spectaculair is dat op basis van een stuk of tien 'uitgebroede' eieren een bijna volledige ontogenetische ontwikkeling is te volgen.

Het gaat om zeer kleine, bolvormige fossielen (0,68-0,87 mm). Omdat reeds werd vermoed dat het om eitjes ging was er al eerder de naam Olivooides aan toegekend. Nu hebben een Zweedse en een Chinese onderzoeker dit vermoeden ook bewezen: ze hebben in deze eitjes embryo's aangetroffen van een organisme dat reeds bekend was en dat tot het geslacht Punctatus behoort. Dit meercellige organisme wordt in volwassen vorm, voor zover bekend, tot circa 3,3 mm groot.

De grootste embryo's in Olivooides komen in vorm zo goed overeen met de in hetzelfde gesteentepakket aangetroffen kleinste vormen van Punctatus dat over de relatie nauwelijks enige twijfel kan bestaan. Op basis van de minder ontwikkelde embryo's, die - door een gelukkig toeval - een min of meer complete reeks van stadia vormen, kan zo de ontogenie worden 'teruggevolgd'; en daarmee, volgens de fameuze these van Haeckel, ook de fylogenie. Hoewel het om Metazoa (meercelligen) gaat, zijn het toch zeer primitieve organismen. De ontogenetische reeks gaat terug tot zeer vroege stadia: van enkele duizenden cellen, via enkele honderden cellen, tot exemplaren met respectievelijk 256 en 64 cellen. Tevens is er een embryo aangetroffen in het gastrula-stadium. Niet eerder is op zo gedetailleerde wijze de ontwikkeling van zo oude fossiele embryo's zichtbaar geworden.