China; Heer Nationale Vlag verandert niet van naam

PEKING, 18 OKT. Er heerst verwarring in de klas. De lerares heeft zojuist Li Peng gezegd met zijn handen van zijn buurman af te blijven. Drie hoofden schieten de lucht in en kijken elkaar verwijtend aan. Over wie heeft ze het? De dikke Li Peng of de dunne? Of bedoelt ze de lange Li Peng? Zeker is dat ze niet de Chinese premier bedoelt. Gelukkig wordt al snel duidelijk om wie van de drie het wel gaat, want in een klas met vijfentwintig leerlingen is de schuldige eenvoudig aangewezen.

Steeds meer mensen in China kunnen over het probleem van de naamsverwarring meespreken. Dat geldt zeker voor alle Li Pengs. Want in dit land met 1,2 miljard inwoners leven maar liefst 87 miljoen mensen met de voornaam Li, de gangbaarste voornaam ter wereld, en onder hen bevinden zich vele Pengs. Hoe treurig liep het af voor het jongetje dat 'Li Peng is een ei' op de schoolmuur schreef en direct de politie op de stoep kreeg omdat die er vanuit ging dat het hier een dissidentje in de dop betrof. En dat terwijl het achtjarige jongetje alleen maar een gehaat klasgenootje een loer had willen draaien.

En wat te denken van de tachtig miljoen Wangs, de 78 miljoen Zhangs, de zestig miljoen Liu's en de vijftig miljoen Chens? Samen met de Li's zijn het de meest voorkomende familienamen van heel China. Eenderde van de bevolking, 350 miljoen Chinezen, hebben één van die vijf namen. Bij de volkstelling in 1982 bleek dat negentig procent van de Chinese bevolking zich bedient van slechts honderd achternamen.

Dat zou allemaal niets uitmaken als ouders in China voldoende zouden variëren bij de keuze van een voornaam voor hun dikwijls enig kind. Maar dat blijkt niet het geval. Als het op originaliteit aankomt, scoren de meeste Chinese ouders bedroevend laag. Om een voorbeeld te noemen: in Peking alleen al wonen 13.000 Wang Shuzhens, 11.000 Zhang Shuzhens en 10.000 Li Shuzhens. De naamscombinatie vriendelijk (shu) en waardevol (zhen), heeft 34.000 Pekingse ouderparen blijkbaar erg aangesproken.

Volgens Yuan Yida, die onderzoek doet naar de vierduizend jaar oude geschiedenis van de Chinese namen, is het met het ogenschijnlijk tekort aan namen minder dramatisch gesteld dan velen doen voorkomen. “Ik heb nog nooit gehoord dat iemand is verward met een crimineel met dezelfde naam”, zegt hij vanuit een stoffige bibliotheek op de Chinese Academie voor wetenschappen in Noord-Peking. “Misschien dat in extreme gevallen, zoals na de studentenprotesten in het voorjaar van 1989, toen een klopjacht gaande was naar de studentenleider Wang Dan, voor het gemak alle Wang Dans werden opgepakt. Maar dat was met een simpel achtergrondonderzoek en een excuus van de autoriteiten zo weer opgelost.”

Een gebrek aan namen is er niet, zegt hij. Dat blijkt volgens Yuan uit het namenhandboek waar hij en zijn collega's onlangs de laatste hand aan hebben gelegd. “Hier staan 11.696 namen in. En slechts 3.600 daarvan worden redelijk veelvuldig gebruikt.” Slechts weinigen in China zijn bereid onbekende namen te kiezen. Een enkeling waagt zich aan een uit het Engels ontleende Dawei (David) of Lisa, maar echt populair zijn zulke namen niet. Veel ouders kiezen voor alle zekerheid voor simpele namen met een mooie betekenis, omdat niets zo vervelend is als de wereld tegemoet te treden met een politiek incorrecte naam. Het is dan ook de schuld van politieke en sociale omwentelingen dat zo weinig van de bijna 12.000 namen worden gebruikt. In een ver verleden kozen minderheidsgroeperingen langs de buitengrenzen van China voor Han-Chinese (etnische Chinese) namen, om zo onder dwang of uit vrije wil niet alleen op grond van de naam al gediscrimineerd te worden. En meer recent, tijdens de ingrijpende jaren van de Culturele Revolutie (1966-1976), toen werd afgerekend met vrijwel alle tradities die de Chinese cultuur zo kleurrijk en waardevol hadden gemaakt, raakten veel namen van aristocratische geslachten en andere contra-revolutionaire elementen in de vergetelheid.

Uit die recente periode stammen ook de toentertijd politiek veilige en zeer veel voorkomende namen als Hongjun (Rode Leger), Guoqing (Nationale Vlag) of Jianhua (Oprichting van het Nieuwe China). Veel Hongjuns, Guoqings en Jianhua's zijn inmiddels ontevreden met die naam, maar veranderen doen zij liever niet. Immers, de traditie in China wil dat in de keuze voor de karakters van de naam de toekomst van het kindje ligt verscholen. Vandaar de vele Shuzhens, want wie wil nou niet dat zijn of haar kind vriendelijk en waardevol wordt.