Rechter: Nederland fout in rijst-kwestie

DEN HAAG, 17 OKT. Nederland mag op straffe van een dwangsom van 500 miljoen gulden niet meewerken aan het Europese uitvoeringsbesluit dat de invoer van rijst en suiker uit de Antillen aan banden legt. Dat heeft de president van de rechtbank in Den Haag mr. B. Punt vandaag in kort geding beslist.

Het kort geding was aangespannen door het Arubaanse suikerbedrijf Emesa Sugar. Dat bedrijf had eerder deze maand al een kort geding over dezelfde zaak gewonnen, maar vreesde dat Nederland geen gevolg wilde geven aan het vonnis. De eis in het tweede geding was dat Nederland zich daadwerkelijk tegen het EU-voorstel verzet. Die eis is nu ingewilligd.

Nederland heeft eerder deze maand in de Ministerraad ingestemd met een EU-compromis over de rijstinvoer. Vanmiddag bespreken de vier betrokken Nederlandse ministers de uitspraak van de rechter met een Antilliaanse delegatie die in Nederland is. De regering overweegt in beroep te gaan tegen het vonnis van de rechter.

Het is ongebruikelijk dat de Staat een dwangsom krijgt opgelegd. De president ging daartoe over wegens de gebeurtenissen van 6 oktober. Toen stemde de Staat om 11.30 uur in met het voorstel in de Europese Ministerraad terwijl bekend was dat de uitspraak in het kort geding om 14.00 uur zou zijn.

Normaal gesproken moet de rechter zeer terughoudend zijn met het buiten werking stellen van wettelijke maatregelen, zei Punt. Maar hij vindt de belangen voor de overzeese gebiedsdelen groot (sluiting fabrieken, 600 werklozen), terwijl de belangen van Europa niet wezenlijk worden bedreigd: het gaat om een zeer klein aandeel in de totale productie (een half procent).

De export van rijst vanuit de Nederlandse Antillen en Aruba is de afgelopen vier jaar fors gestegen van 20.000 naar 240.000 ton. Sinds 1991 mogen overzeese gebiedsdelen landbouwproducten heffingsvrij op de Europese markt brengen. De Nederlandse Antillen en Aruba verzetten zich fel tegen beperking van de export tot 160.000 ton. Als het nu bereikte compromis vervalt, zal er een Europees vrijwaringsbesluit volgen dat voor de Antillen waarschijnlijk veel slechter zal uitvallen.