Huisartsen willen gang naar specialist bewaken

Een kwart van de patiënten gaat zonder verwijzing naar de specialist. Volgens de huisartsen is dit geen goede ontwikkeling. Hun functie is immers die van 'poortwachter' en niet die van 'schrijver van verwijskaarten' achteraf.

UTRECHT, 17 OKT. Afspraak is afspraak. Als de 'verwijskaart' deel uit maakt van het zorgverzekeringssysteem in Nederland, dan moet de patiënt ook door de huisarts verwezen worden naar de specialist en niet op eigen houtje naar het ziekenhuis gaan. Daar zijn alle betrokkenen, huisartsen, specialisten en verzekeraars, het over eens. De Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) vindt dat verzekeraars daar strenger op moeten letten. De behandeling zonder verwijskaart zou niet meer vergoed mogen worden.

Een kwart van de patiënten in Nederland die een specialist bezoekt, beschikt niet over een zo'n verwijsbriefje van de huisarts. De ziektekostenverzekeraars controleren nauwelijks of patiënten over een dergelijke verwijzing beschikken. Dat blijkt uit een onderzoek van de Consumentenbond en het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg dat deze week werd gepresenteerd (Nivel).

Volgens F. Seegers (LHV) is 'het omzeilen van de huisarts' inefficiënt, te kostbaar en slecht voor de relatie patiënt-huisarts. Het kan zelfs leiden tot ernstige ongelukken, zei voorzitter Berge tegen het Radio-1-journaal. Seegers: “Als de patiënt medicijnen voorgeschreven krijgt van de specialist en de huisarts weet dat niet, dan kan het voorkomen dat de huisarts bij een andere gelegenheid medicijnen geeft die zich niet verhouden met de pillen van de specialist. Er kan dan bij de patiënt een gigantische reactie optreden.” Of dat ook werkelijk wel eens gebeurd is, kan de woordvoerder van de LHV niet zeggen.

Daarbij wil huisarts graag zijn 'poortwachtersfunctie' behouden, bepalen naar welke specialist de patiënt gaat en niet “worden gedegradeerd tot verwijskaartenschrijver”. De patiënt vraagt nu vaak achteraf een verwijzing zodat het specialistenbezoek wel wordt vergoed.

Waarom gaat de patiënt zonder raadplegen van de huisarts naar de specialist? De meest genoemde reden (75 procent) in het onderzoek is dat de patiënt de specialist al kent van een eerder bezoek. Seegers: “Daar hebben huisartsen ook geen problemen mee. Vervolgbezoeken of controle-bezoeken aan de specialist, mogen gerust zonder verwijzing.” Ook bezoek aan de EHBO maakt de huisartsen niet veel uit. Seegers: “Vooral in grote steden, en in het weekend, is het heel gewoon dat mensen naar het ziekenhuis gaan. Op het platteland ziet men echter dat de huisarts als eerste wordt ingeschakeld - die kan ook heel goed een verstuikte enkel behandelen of snijwonden hechten. Daarvoor hoef je niet naar de specialist.”

De huisarts behandelt goedkoper dan de specialist. Daarom is het passeren van de huisarts volgens de onderzoekers ook een dure post in de gezondheidszorg. Een bezoek aan de huisarts kost voor een particulier verzekerde 36,60 gulden (inclusief de behandeling) terwijl de kosten voor ziekenfondspatiënt binnen het jaarlijkse abonnement op de huisarts vallen. De kosten die een bezoek aan de specialist met zich meebrengt zijn hoger omdat naast de kosten van het bezoek, ook de huur van de ruimte in het ziekenhuis en de apparatuur in rekening zullen worden gebracht.

De specialisten halen hun schouders op. Voorzitter J.H. Kingma van de Orde van Medisch Specialisten zegt dat het in principe prettiger werken is met een verwijzing, omdat de patiënt dan komt met een begeleidende brief en een gedegen vraagstelling. Maar het mag geen absolute verplichting zijn. “De huisarts moet accepteren dat patiënten een vrije keuze maken. Zij willen een gids die hen leidt, maar niet een poortwachter die zegt wat zij moeten doen”, aldus Kingma.

Er treedt een 'marktspel' op als de patiënt bij ieder specialistenbezoek een verwijskaart moet gaan halen. Bijvoorbeeld een patiënt die na een hartinfarct weer klachtenvrij is, maar na een jaar weer iets voelt, zou zonder verwijskaart naar de cardioloog mogen gaan, meent Kingma. “De patiënt eerst naar de huisarts sturen zou te betuttelend zijn.”

Volgens de specialisten wordt het 'spanningsveld' tussen reguliere en specialistische hulp ook groter door de emancipatie van de patiënt. Kingma: “De patiënt is een mondige consument en weet heel goed wat hij wil. In alle gevallen moet er opeens een specialist aan te pas komen - ook wanneer dat niet noodzakelijk is. Het is natuurelijk inefficiënt als de specialist eenvoudige verrichtingen doet die de huisarts ook thuis kan doen.”

En de verzekeraars? Controleren zij inderdaad nauwelijks of de patiënt door de huisarts is verwezen? Ziekenfondspatiënten zijn verplicht een verwijskaart te overleggen. “Voor ons is de huisarts nog altijd de poortwachter die verwijst, maar het is niet onze taak de patiënt daarop aan te spreken. Het is voor ons altijd een achteraf-discussie. De behandeling zal wel noodzakelijk zijn geweest. Dus ook achteraf betalen wij”, zegt W. Annard van Zorgverzekeraars Nederland. Dat een groot aantal particulier verzekerden geen verwijsbriefje hebben heeft volgens hem te maken met de verschillende polissen. “De een is verzekerd voor alle medische hulp, de ander alleen voor specialistische hulp. In het laatste geval wordt de huisarts inderdaad gepasseerd.”