Hoge sprongen en virtuoze draaien

Voorstelling: Nederlands Dans Theater 2, De Aankomst, choreografie en kostuums: Pieter de Ruiter, muziek: Otto Ketting. Reprises: Talk to me talk to me, De Ruiter/Spaen; Skew-Whiff, Lightfoot/Rossini; Cantus, Kanamori/Arvo Pärt e.a.. Muziek: Nederlands Balletorkest o.l.v. Thierry Fischer. Gezien: 16 oktober, Lucent Danstheater, Den Haag. Tournee t/m 29 november. Inl.: 070-3609931

Het komt zelden voor dat er bij de voorstellingen van Nederlands Dans Theater 2 een orkest in de bak zit, maar deze maand verleent het Nederlands Balletorkest zijn muzikale medewerking aan een programma dat de wereldpremière van Pieter de Ruiters De Aankomst bevat. De Ruiter gebruikt voor dit nieuwe werk de gelijknamige muziek van Otto Ketting, de componist die centraal staat in het onlangs begonnen Haagse Festival In de Branding. Vandaar waarschijnlijk die zo gewaardeerde levende begeleiding.

Kettings compositie (uit 1993) behoort tot een serie van vier werken op het thema 'de reis', en dan wel speciaal de reis per stoomschip. Het is een jachtig stuk vol levendige ritmes en een wat langzamer middendeel waarin het aangemeerde schip als het ware de machines nog stationair laat draaien.

De Ruiter laat uit het donker dertien dansers opdoemen, die al snel een rusteloosheid suggereren van mensen op weg naar, in afwachting van, of arriverend in nieuwe, onzekere situaties. Telkens maken willekeurige duo's zich uit de groep los, dansen samen een fragment om dan weer in het geheel te worden opgenomen. De Ruiters danstaal is zeer dynamisch en kent nauwelijks rustpunten. Alle lichaamsdelen zijn in actie, ze kronkelen, golven, zwiepen, draaien, sidderen, strekken en buigen.

Hij maakt met graagte gebruik van het grote technisch kunnen van de NDT2 dansers (dit seizoen niet zo jong als vroeger het geval was) en dus is er een keur van opwindend hoge sprongen en virtuoze veelvoudige draaien. Dat werkt in eerste instantie aanstekelijk, maar wordt, doordat er eigenlijk geen variatie is in intensiteit en expressiviteit, toch al gauw 'gewoon'. Het duet waarin een vrouw zich als een elastieken pop van de ene naar de andere houding laat manoeuvreren en daarbij net zo makkelijk volledig dubbelgevouwen als uitgestrekt wordt, is verrassend door de razendsnelle opeenvolging van vaak mallotige poses.

De licht humoristische toon doorbreekt het patroon van veel en complex. Het slotduet met zijn vertraagde, nauwelijks verplaatsende bewegingen beoogt dat ook te doen, maar slaagt daar niet in omdat daar een duidelijk andere expressieve benadering voor nodig geweest zou zijn.

De Aankomst is De Ruiters tweede werk voor NDT2. Zijn twee jaar geleden gemaakte Talk to me talk to me staat nu eveneens op het programma. Opnieuw kon de constante agressiviteit van de beweging mij niet overtuigen en blijft het willekeurig op- en afgaan van de dansers in mijn ogen een compositorische zwakte.

De totaalindruk is echter helderder en minder geforceerd dramatisch. Een beetje nieuw voor NDT 2 is Cantus, door ex-NDT2'er Joe Kanamori gemaakt voor de workshop, afgelopen maart. Het is een aan de Japanse Butoh-dans verwant, verstild en indringend werk, waarin zeven geknevelde en geboeide lichamen zich krampen en verwringen onder onzichtbare martelingen.

Het brillant bizarre Skew-Whiff van Paul Lightfoot vormt een welkome afwisseling in het programma dat toch vooral een triomf voor de dansers is.