Wonden likken

Wanneer je in het openbaar een wondje op je hand of, nog erger, op arm of been likt, dan vindt men je al gauw ongemanierd. Toch is dit instinctieve gedrag heel natuurlijk en gezond. Het bevordert de wondgenezing.

In The Lancet stonden onlangs twee schijnbaar ongerelateerde brieven ('letters to the editor') over wondgenezing. In de ene schreven Britse onderzoekers over het verschil in wondgenezing (niet bij zichzelf maar bij ratten) tussen een normaal stuk huid en een stuk huid waarvan de zenuwvoorziening onderbroken is. Het bleek dat zonder zenuwvoorziening de wond veel langzamer heelde. Huidzenuwen scheiden stoffen uit die kennelijk belangrijk zijn voor het herstel.

De andere brief is een reactie op een eerdere brief die gaat over het likken van wonden en het ontstaan van stikstofoxide (NO), dat desinfecterend werkt. In speeksel zit nitriet dat op de huid wordt omgezet in stikstofoxide, omdat de huid relatief zuur is. De Britse onderzoekers lieten hiervoor 14 gezonde vrijwilligers de beide zijden van hun handen aflikken en ze vonden een sterke verhoging van de vorming van stikstofoxide op de huid.

De tweede brief van weer andere Britten vormt een toevoeging hierop. Speeksel bevat ook nog enkele groeifactoren. Dit zijn peptiden die de groei en migratie van bepaalde cellen bevorderen. Deze stoffen werken zeer specifiek. Volgens de auteurs spelen deze factoren een rol in de wondgenezing.

Dit bracht meteen het antwoord op een vraag die naar voren kwam na een recent referaat van mijn collega Vos over neurochemie: 'Waarom hebben muizen zoveel nerve growth factor in hun speekselklieren?' Deze groeifactor voor zenuwen is in de jaren vijftig in de speekselklieren ontdekt en daaruit geïsoleerd. Gezien de eerste brief zou het dus wel eens kunnen zorgen voor wondgenezende eigenschappen van speeksel, want het stimuleert de zenuwuitgroei.

Wie zijn wonden likt, mag hopen op een mooier litteken. Dat 'litteken' is afgeleid van 'likteken' lijkt in dit verband een passende etymologie, maar helaas: dit 'lik' is verwant aan lijk en lichaam en litteken betekent dus 'teken in het vlees'.