Spartaanse wijnen ter overpeinzing

Osterreichische Weinmarketing Service, Wenen. Inl 0043-158747670

Oostenrijkse Handelsdelegatie Den Haag. Inl 070-3654916

Imperial Wijnkoperij, Den Dolder. Inl 030-2252977

Het wijnschandaal van 1985 heeft de Oostenrijkse wijnbouwers gelouterd. Na dit drama, waarbij antivries aan liquoreuze wijnen werd toegevoegd om ze zoeter te maken ten gevolge waarvan enkele slachtoffers vielen, heeft het land zichzelf een Spartaanse wijnwetgeving opgelegd. Driedubbele controles moeten herhaling voorkomen. De mostgewichten van de liquoreuze wijnen - bepalend voor de klasse waartoe de wijn gaat behoren - worden verscheidene malen getest en toestemming om te oogsten krijgt men pas na controle van de druiven door de plaatselijke afgevaardigde van het landelijk controlebureau.

En het werkt: de Oostenrijkse wijnen zijn schoon en zuiver, of het nu om een droge Grüner Veltliner, een stevige rode Blaufränkisch of een aromatisch zoete Beerenauslese gaat.

De Oostenrijkse wijnen komen uit een gebied dat als een onregelmatige halve cirkel rond Wenen ligt. Van de aan de Donau gelegen Wachau in het westen, via de Neusiedlersee en het Burgenland in het zuidoosten tot de Steiermark in het zuiden liggen wijngebieden met elk een heel eigen signatuur en vaak ook strikt streekgebonden druivenrassen. Klimatologische en bodemkundige verschillen zorgen voor een veelzijdig aanbod van vooral witte wijnen (80 procent).

De belangrijkste gebieden zijn de Wachau, Kamptal en Kremstal, Mittelburgenland, Steiermark en Neusiedlersee/ Neusiedlersee-Hügelland. In de Wachau domineren de Riesling en de Grüner Veltliner, een van Oostenrijks 'nationale' druivenrassen, in de Steiermark de Welschriesling en de Morillon (een inheemse variant van de Chardonnay), in het Mittelburgenland de Blaufränkisch, ook een authentiek ras, en in de regio rond Europa's enige steppenmeer, de ondiepe Neusiedlersee, de Neuburger, de Muskateller en de Furmint (tevens leverancier van de fameuze Hongaarse Tokaji wijn). De Oostenrijkse wijnen leveren een geheel eigen bijdrage op de internationale markt: veel wijnen worden gemaakt van inheemse druivenrassen die desondanks goed aansluiten bij andere dan de Oostenrijkse keukens.

Oostenrijks meest authentieke wijnen staan aan beide uitersten van de smaakbalans: beendroge Grüner Veltliner en Riesling enerzijds en weelderig zoete Trockenbeerenauslese anderzijds. De eerste zijn afkomstig van de oevers en heuvels langs de Donau en danken hun krachtige, levendig droge smaak aan een bodem die wordt gedomineerd door verweringsgesteente, al dan niet in combinatie met löss en leem. De Grüner Veltliner is met 37 procent van het totale wijngaardoppervlakte de meest aangeplante druif van Oostenrijk. Hij levert een frisse, tintelende wijn met een licht peperige afdronk. De Rieslings uit deze regio hebben meer diepgang en verhullen in hun jonge jaren veelal nog de vele smaakelementen die ze na 2 à 3 jaar onthullen. Ze zijn minder bekend dan de Duitse Rieslings uit Rheingau en Moezel en kunnen zich qua naam al helemaal niet met de Elzasser Rieslings meten, maar qua smaak en houdbaarheid makkelijk. Deze droge witte wijnen zijn moeiteloos te combineren met een aantal vleesgerechten en pittige sauzen.

Aan de Neusiedlersee zorgt een uitloper van het Pannonische klimaat (een warm en droog steppenklimaat met koude winters) in combinatie met het nevel genererende wateroppervlak voor een van de meest gezochte eigenschappen in witte druiven: 'edelrot' ofwel botrytis cinerea. Daarbij ontwikkelt zich vanaf eind september de schimmel botrytis cinerea op de druiven, die er kleine gaatjes in boort, waardoor het druivensap verdampt en het suikergehalte stijgt. De druiven hebben om aan de kwaliteitsnorm Trockenbeerenauslese te voldoen zo'n 260 gram suiker op een liter most en slechts een gedeelte hiervan wordt omgezet in alcohol. Zonnige, warme herfstdagen die beginnen met ochtendnevel zijn een voorwaarde voor edelrot. Sauternes (bij Bordeaux) is 's werelds meest bekende gebied waar edelrot (pourriture noble) voorkomt. Verder komt deze in Europa vooral nog voor in de Elzas, de Rheingau en langs de Moezel en zijn zijrivieren.

De edelzoete wijnen kunnen nog beter ouderen dan de droge Rieslings. Zij hebben immers een flinke dosis restsuiker die de wijn jarenlang intact houdt. Ze smaken bijzonder goed bij de rijke desserts uit de Oostenrijkse keuken, zoals Topfenknödel mit Marillensosse (gebakken kwarkeierbolletjes met abrikozensaus) of Palatschinken (dunne flensjes met marmelade bestreken, opgerold geserveerd met poedersuiker). Het zijn echter vooral 'vins de méditation' - wijnen om langzaam slokje voor slokje zonder enige begeleiding te drinken.