Het mantelpak, van nuffig tot frivool

Als vrouwelijke tegenhanger van het mannenpak draait het mantelpak al decennia lang mee. Voor de één als pièce de resistance van de garderobe, voor de ander als nuffig overblijfsel uit de jaren vijftig. In het straatbeeld van New York, Londen en Parijs echter heeft het mantelpak alle stromingen overleefd.

Het was Coco Chanel die na de Tweede Wereldoorlog internationaal furore maakte met het mantelpak. Andere ontwerpers die voortborduurden op het mantelpak waren Christian Dior, Jacques Fath en Yves Saint Laurent. Chanel vond haar belangrijkste pleitbezorgster in Jacky Kennedy. Ruim dertig jaar later loopt het mantelpak nog steeds mee in de voorste politieke linies. Zo lijken Hillary Clinton en de kordate minister van buitenlandse zaken, Madeleine Albright, niet zonder te kunnen.

Na de mantelpakjes-baisse in de alternatieve jaren '60 en '70 was de tijd medio jaren tachtig weer rijp voor een vrouwelijk pendant van het mannenpak en zorgde Giorgio Armani met zijn raak gesneden mantelpakken voor een wereldwijde herwaardering. Met zijn comfortabele rokken en jasjes in soepele materialen met zachte schouders kwam de Italiaanse ontwerper met het ideale kantoortenue. In New York werd Armani's mantelpak het vrouwelijk equivalent van het mannelijk powersuit. Wat later wisten ook Donna Karan met iets langer vallende jasjes en Prada de ideale combinatie te vinden tussen comfort en elegantie.

Tussen beide zijden van de oceaan lijken anno 1997 ten aanzien van het mantelpak geen verschillen meer te bestaan. Ralph Lauren, Donna Karan en Calvin Klein tonen eensgezind de ladylook. Wat betreft kleur en materiaalsoort sluit deze naadloos aan bij de creaties van Europese ontwerpers als Giorgio Armani, Jil Sander en Chanel. Zowel Europese als Amerikaanse ontwerpers laten zien dat er met het mantelpak door verschil in snit, kleurgebruik en bijbehorende accessoires veel valt te variëren: van streng tot monter, van elegant tot frivool. Deze winter staan de modebladen vol met krijtsteepjes, wat kortere rokken, bontkraagjes en veel bruintinten. Qua lengte en schouderbreedte van het jasje is veel geoorloofd.

Niet overal kan met werkkleding worden gespeeld. Het mantelpak in zijn meest sobere vorm is te vinden in Londen waar voor vrouwen de strikste kledingregels gelden. Als we de Sunday Times moeten geloven, koestert de fashion capital nog immer zijn saaiheid ten aanzien van vrouwelijke werkkleding. “It's all to do with the men”, stelt schrijfster Susan Irvine. Volgens haar huiveren veel instellingen in de City bij elke vorm van wuftheid. Van vrouwelijke medewerkers wordt verlangd dat ze zuinig zijn met het gebruik van lipstick, hun haar altijd uit het gezicht dragen en de opsmuk zich beperkt tot bescheiden oorknopjes. Irvine schampert over het mantelpak als een brainydress, maar vindt het uiteindelijk toch geen gekke keus.

In Nederland is het mantelpak veel minder dominant aanwezig. Een uitzondering is Guurtje Buddenberg, vrouw van en producent bij Matthijs van Heijningen. Ze is verknocht aan haar Chanelpakjes. De snit is volgens haar ideaal om een buikje of een raar figuur te maskeren en daar komt bij dat een Chanelpakje dankzij zijn klassieke karakter jarenlang mee kan: “Onlangs kocht ik een goudkleurige broek die ik heb gecombineerd met een uit de jaren tachtig stammend zwart Chaneljasje met gouden knopen; klaar was mijn galacombinatie.” Het jasje van een mantelpak kan best een Nederlandse touch krijgen door het op een spijkerbroek te dragen, vindt ze. Het idee dat pakjes iets tuttigs hebben, wuift ze weg: “Het ligt er helemaal aan hoe je het draagt, dat maakt of breekt het mantelpak.”

Toch blijven vrouw en mantelpak een riskante combinatie. Volgens Susan Irvine in de Sunday Times moeten foto's in bladen als Vogue, Elle en Harper's Bazar vol ultrakorte rokken en hoge hakken menig werkende vrouw tot tranen toe frustreren. Immers: “Would 'they' permit you to wear this in the boardroom?” Irvine denkt dat kleurrijke sexy pakjes met mini en een diep decolleté 'too hot' en te afleidend zijn voor mannelijke collega's. Daarentegen worden vrouwen in broeken met hooggesloten jasjes als 'too cold' en te bedreigend ervaren. Ze verwijst naar een uitspraak van een lid van de British Association of Psychotherapists: “Women in trousers means women stepping out of their place and into competition”. Na een rondgang langs vrouwelijke managementconsultants, investmentbankers en advocaten komt Irvine tot de ideale kantoordracht: de miss moneypennylook, het soort dat in alle James Bond-films opduikt - een keurig, donker mantelpakje. De rok tot iets boven de knie, een jasje dat de welvingen niet accentueert en schoenen met een halfhoge hak blijven de ideale bouwstenen voor de garderobe van de werkende vrouw.

Dat het mantelpak op Nederlandse bodem maar matig floreert, zit 'm niet in het aanbod. Wie er een paar duizend gulden aan wil uitgeven, kan kiezen uit designerlabels als Chanel, Jil Sander of Armani. Er is ook een reusachtig aanbod in de prijsklasse tot ± ƒ 1000. Het zijn vooral de Duitse merken als Marccain, Mondi en ook Comma, Laurel en Andres die door hun geschikte pasvorm geknipt zijn voor de Nederlandse vrouw. Steeds vaker worden de onderdelen jasje, rokken en broeken los verkocht, zodat de maten makkelijk aan het figuur kunnen worden aangepast. Voor vrouwen die de Duitse confectieprijzen aan de pittige kant vinden zijn er milder geprijsde merken bij De Bijenkorf, Claudia Sträter en Zij.

CODES

In Nederland zijn er in vergelijking met Engeland of Amerika veel minder codes voor werkkleding. Opvallend zijn in Amerika de regionale verschillen. Volgens een onderzoek van Vogue dragen vrouwen in het zuiden van de VS meer kleur, zijn vrouwen in San Francisco en New York het meest modieus en blijkt de Midwest het meest traditioneel. Er is een groot verschil tussen de in mantelpakjes gehulde vrouwen in New York en de meer casual geklede dames uit Silicon Valley. In Atlanta zijn felle en pastelkleuren bon ton in Chicago moet een zakenvrouw zich tooien met 'suit, pantyhose, pumps and pearls'.