De kraamkamer van de raket

Meer dan vijftig jaar lang heersten er pissebedden, schimmels en vleermuizen in de duistere, verlaten gangen en portalen van La Coupole in Noord-Frankrijk. Maar sinds mei is het druk geworden in het ondergrondse bunkercomplex. De Franse staat heeft de voormalige Duitse lanceerbasis voor V-2 raketten gerestaureerd en ingericht als 'Historisch Centrum over de Oorlog en de Ontwikkeling van de Raket'.

Het centrum, bij het plaatsje Wizernes, is in de eerste plaats gewijd aan de Duitse raketten, die hier vandaan elke vijf minuten naar Londen hadden moeten vertrekken. Maar ook is er een tentoonstelling over de vreedzame verovering van de ruimte door Russen en Amerikanen, waarvan de basis onbetwistbaar door de Duitse rakettechnici werd gelegd. Daarnaast is er een expositie over Noord-Frankrijk tijdens de bezetting, waarvan onder andere een documentaire film over Duinkerken deel uitmaakt, de stad die tot 9 mei 1945 in Duitse handen bleef. “Het is absoluut géén museum”, had directeur François Pelletier al per telefoon laten weten. Daar heeft hij gelijk in: de mix van bewegende schaalmodellen, archieffilms, wandkaarten en computeranimaties, maken het een kruising van het voormalige Evoluon en een filmfestival.

La Coupole is begin 1943 ontworpen als Bauvorhaben 21. Reden voor de bouw was Hitlers wraakzucht na de geallieerde overwinningen bij El Alamein en Stalingrad. Zijn legers en luchtvloten waren minder waard gebleken dan in het begin van de oorlog. Maar hij had wel prototypes van raketten achter de hand. Die konden dienst doen als Vergeltungswaffe - vandaar de 'V'-aanduiding. Er waren twee mogelijkheden om salvo's van de ballistische V-2's, zonder al te veel door de geallieerde luchtmachten te worden gestoord, de 200 kilometer naar Londen te laten afleggen. Vanuit een reeks 'onverwoestbare' bunkers was de eerste optie, vanaf mobiele lanceerwagens de tweede. Besloten werd om beide mogelijkheden te beproeven.

La Coupole is niet de enige lanceerbunker in Noord-Frankrijk, wel de grootste. Een reusachtige betonnen koepel met een diameter van 71 en een dikte van vijf meter, die het complex moest beschermen tegen geallieerde bommen, steekt van kilometers afstand duidelijk zichtbaar boven het geboomte uit. Het was de bedoeling om steeds veertien V-2's onder de beschermende stolp lanceerklaar te houden. Eén voor één moesten ze dan door sleuven in de wand van de krijtgroeve naar buiten worden gereden, waarna ze de lucht in gingen. Toen het complex in maart 1944 bijna af was, wierpen de geallieerden een paar duizend ton bommen op de omliggende gebouwen en aanvoerlijnen. Het enige dat niet kapot te krijgen was, was de koepel. De Duitsers, of liever gezegd de Oost-Europese dwangarbeiders, begonnen met de reparatie, maar geallieerde troepen veroverden het complex al in augustus. Een V-2 is er dientengevolge nooit afgeschoten.

De onderaardse gangen die naar het centrum voeren, zijn ongeschikt voor claustrofoben: de plafondstutten zien er niet bijster solide uit. Koud is het er ook: het hele jaar door 7 graden, meldt de folder, die dan ook warme kleding aanbeveelt. Aan het einde van de uitgehakte tunnels, waar borden staan die uitleg geven over het complex zelf, leiden liften omhoog naar de expositie-ruimte, pal onder de koepel.

Het centrum is op het gebied van Duitse 'geheime' wapens enig in zijn soort. Er is een ongekend uitgebreide uitleg over de kruisraket avant-la-lettre V-1, de voorloper van de Russische Scud-raket, de V-2 en de Duitse voorganger van het Iraakse 'superkanon', de V-3 Hochdruckpumpe. Tot in details worden de wapensystemen behandeld: zelfs de Nederlandse locaties vanwaar de V-2 door mobiele lanceerinstalaties naar Londen, Antwerpen en Luik werden afgeschoten - Walcheren en Den Haag - staan keurig op een kaart van West-Europa aangegeven.

INFORMATIE

Het 'Historisch Centrum over de Oorlog en de Ontwikkeling van de Raket' ligt ± 5 km ten zuiden van St. Omer. Wizernes is bereikbaar via afslag 3 van de A26 tussen Calais en Lille. Het 'Centrum' is van apr t/m okt open van 9-19u en in de rest van het jaar van 10-18u. Kosten: volw. 55 FF, kinderen 40 FF. Er wordt - niet overbodig - gewaarschuwd voor de vaak schokkende beelden van de arbeidsomstandigheden voor de slavenarbeiders in de ondergrondse werkplaatsen. Inl: 033-321930707