Bibliotheken: uitgeversfusie is bedreigend

ROTTERDAM, 15 OKT. De fusie tussen uitgevers Reed Elsevier en Wolters Kluwer is “bedreigend” voor de verspreiding van wetenschappenlijke informatie. Dat zeggen de Nederlandse universiteitsbibliotheken. Zij willen hun krachten bundelen om de nieuwe uitgeverij te dwingen een “redelijke” prijs te vragen voor wetenschappelijke tijdschriften.

“Deze uitgevers hadden de neiging om hun abonnementsprijzen met 10 tot 15 procent per jaar te verhogen”, zegt dr. Paul Soetaert van de Erasmus Universiteit in Rotterdam. “De bibliotheken kunnen dat niet meer opbrengen. Na de fusie hebben Elsevier en Wolters Kluwer bijna een monopolie. Wij willen ze op de een of andere manier bewegen om een redelijke prijs te vragen. Ik teken voor een prijsverhoging van 3 procent per jaar.”

Het nieuwe 'Elsevier' is de grootste uitgeverij ter wereld op het gebied van wetenschappelijke publicaties. De Nederlandse universiteitsbibliotheken hebben ieder enige honderden abonnementen van de uitgever, die per tijdschrift enige honderden tot duizenden guldens per jaar kosten. In totaal komt het aandeel van 'Elsevier' niet boven de 25 procent van het bestand, zegt Soetaert. “Maar veel van de tijdschriften zijn onmisbaar.”

De hoge prijzen van de commerciële wetenschappelijke uitgevers zijn de bibliotheken al jaren een doorn in het oog. “De overheidsmiddelen voor de bibliotheken houden geen gelijke tred met de prijsstijgingen”, aldus John Gilbert, bibliothecaris van de Universiteit Maastricht en vice-voorzitter van de organisatie UKB, waarin de Nederlandse universiteitsbibliotheken samenwerken met de Koninklijke Bibliotheek en de bibliotheek van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen.

In ieder geval voor de grote elektronische informatiebestanden zal een gezamenlijke onderhandelingsstrategie worden bepaald. En nog altijd zijn er problemen genoeg.

“Wie moet er namens ons allen gaan onderhandelen?”, aldus Gilbert. “En daarbij vormen de tientallen Nederlandse bibliotheken een druppel op de gloeiende plaat. We zullen internationaal één lijn moeten trekken.”

Gilbert wijst er op dat de tijdschriften samengesteld en volgeschreven worden door medewerkers van dezelfde universiteiten die zoveel moeten betalen voor de abonnementen. Dat is een machtsmiddel. En veel belangrijke tijdschriften worden uitgegeven door wetenschappelijke genootschappen, zoals de American Fysical Society en British Medical Association.

“Die zijn goedkoper, maar behoren ook tot de top. Je zou je in extreme gevallen kunnen voorstellen dat faculteiten hun personeel wel mee laten meewerken aan die tijdschriften maar niet aan de duurdere.”