Omstreden bezoek Britse vorstin aan Amritsar

NEW DELHI, 14 OKT. Na een reeks stekelige opmerkingen over en weer heeft de Britse koningin Elizabeth vanmorgen het meest omstreden deel van haar staatsbezoek aan India alsnog in betrekkelijke harmonie afgerond.

De vorstin legde vanmorgen in de stad Amritsar een krans op de plek waar Britse militairen in 1919 een bloedbad hadden aangericht onder vreedzame Indiase betogers. Daarna bracht ze een bezoek aan de vermaarde Gouden Tempel, het voornaamste heiligdom van alle sikhs. Hoewel de politie vooraf enkele honderden demonstranten had opgepakt, verliep het bezoek verder zonder incidenten.

Tijdens een banket in New Delhi gisteren had de vorstin de gebeurtenissen in Jallianwala Bagh (het Jallianwala park) in Amritsar van 1919 omschreven als een verdrietig stemmende episode. “Maar de geschiedenis kan niet worden herschreven”, vervolgde ze, “hoezeer we soms ook zouden wensen dat het anders was.” Ze riep verder op om de historische vijandelijkheden tussen beide landen voorgoed te begraven.

Veel Indiërs hadden er vooraf op aangedrongen dat de koningin zich openlijk voor het bloedbad zou verontschuldigen. Van Britse zijde werd deze suggestie echter van de hand gewezen en de Britse ambassadeur in New Delhi omschreef die eis zelfs als “bespottelijk”. Volgens de Britten was het al veelzeggend genoeg dat de koningin bereid was tot een bezoek aan Jallianwala Bagh.

Vlak voor de aankomst van de vorstin in Amritsar had een protestgroep tegen het bezoek van de koningin aan Jallianwala Bagh verklaard dat ze zeer waren ingenomen met haar verzoenende woorden bij het banket van gisteravond in New Delhi. Ze zeiden niet langer tegen haar komst te zijn.

In India geldt Jallianwala Bagh als een van de bepalende gebeurtenissen uit de lange strijd voor onafhankelijkheid tegen het Britse gezag. Ten minste 379 mensen werden gedood tijdens een demonstratie tegen een wet die het de politie mogelijk zou maken Indiërs zonder arrestatiebevel op te pakken. Veel vooraanstaande Indiërs, onder wie Mahatma Gandhi en de schrijver Rabindranath Tagore, putten hieruit inspiratie om de strijd tegen de Britten juist met verdubbelde inspanningen voort te zetten.

De Indiase premier Inder Kumar Gujral had al enkele maanden geleden verklaard het geen goed idee te vinden Elizabeth naar Amritsar te laten gaan, omdat het oude wonden zou kunnen openrijten. Het bezoek aan die stad was echter ook bedoeld om de Gouden Tempel te bezoeken. Een overweging hierbij was dat tegenwoordig zo'n 400.000 sikhs in Groot-Brittannië wonen.

Gujral toonde zich de afgelopen dagen ook in ander opzicht niet gelukkig met de Britten. In een gesprek met Egyptische intellectuelen liet hij zich ontvallen Groot-Brittannië als een “derderangs mogendheid” te beschouwen en als een land, dat “zeer weinig voorstelt in internationale zaken.”

Gujrals wrevel was gewekt door berichten uit Pakistan - waar koningin Elizabeth en minister van Buitenlandse Zaken, Robin Cook, vooraf op bezoek waren - dat de Britten bereid waren te bemiddelen in de omstreden kwestie-Kashmir. India vindt al jaren dat dit een bilaterale aangelegenheid is tussen New Delhi en Islamabad. Pakistan daarentegen is er altijd zeer op gebrand geweest ook derde landen bij de oplossing van dit conflict te betrekken.

Cook ontkende naderhand nadrukkelijk dat hij een dergelijke bemiddeling zou hebben aangeboden en ook Gujral toonde zich verzoeningsgezind en ontkende dat hij zich in neerbuigende termen zou hebben uitgelaten over de Britten.