Kohl ziet voltooien integratie Europa als “een plicht”; Kohl speelt orgel als lachende Boeddha

Helmut Kohl is er tijdens het partijcongres opnieuw in geslaagd de rijen te sluiten. Gisteravond was er veel Stimmung tijdens de 'Saksische Avond'.

LEIPZIG, 14 OKT. “Wie niet kan feesten, kan niet werken en wie wil werken, moet feesten.” Met deze vrije uitleg van Fontane opende bondskanselier Helmut Kohl de 'Saksische Avond'. De immense kale hal in het oude jaarbeursgebouw van Leipzig verraadt nog altijd de sporen uit het fantasieloze DDR-tijdperk. Maar toen het felle licht werd gedempt was er Stimmung. Er werd vrolijk gegeten, jongens en meisjes in Saksische klederdracht zongen liederen en de kanselier kroop achter het Hammondorgel van Franz Lambert, zijn lievelingsmusicus.

De organist treedt op in het kritische tv-programma van de linkse talkmaster Friedrich Küpersbusch, die in zijn parodieën steevast Kohl hekelt. Gisteravond werd zo'n parodie naakte werkelijkheid. Als een lachende boeddha wuifde de kanselier met dichtgeknepen pretogen zijn partijgenoten toe. Zijn vrouw Hannelore, minister Volker Rühe van Defensie en tal van trouwe CDU-ers dansten uitbundig op hitjes uit de jaren vijftig en Tulpen uit Amsterdam.

Helmut Kohl was intens gelukkig, als een vader die het weer eens gelukt was zijn hele familie bij elkaar te krijgen. Voor de kanselier was er alle reden tot vrolijkheid. Enkele uren tevoren had het partijcongres van de Christelijk Democratische Unie (CDU), zich achter hem geschaard als kandidaat voor het kanselierschap. Voor de vijfde keer zal Kohl proberen voor zijn partij de verkiezingen te winnen, die volgend jaar op 27 september worden gehouden.

Opnieuw was het hem gelukt de rijen in de partij te sluiten. Nog één keer zal hij aantreden. Kohl voelt het als “een plicht” de integratie in Europa te voltooien, net als de interne eenwording van Duitsland. Het zal ook de laatste keer zijn, weet Kohl. Alleen bepaalt hij zelf wanneer het Schluss is.

“Wie mij niet meer als kandidaat wil hebben, moet het openlijk zeggen”, had Kohl zijn partijvrienden voor de bijeenkomst laten weten. Maar tijdens het begin van het drie dagen durende partijcongres viel er geen onvertogen woord. Krap een jaar voor de verkiezingen hebben zijn partijgenoten begrepen, dat harmonie een beter wapen is in de strijd dan verdeeldheid.

Even nog leek het spannend te worden toen Klaus Escher, voorzitter van de jeugdorganisatie Junge Union, de microfoon greep. Een week voor het congres had de 31-jarige Escher de kanselier opgeroepen om na de verkiezingen zijn voorzitterschap van de partij neer te leggen. De 67-jarige Kohl, die dan 25 jaar CDU-voorzitter is, zou dan het veld moeten ruimen voor een opvolger. Escher zag zich gesteund door Peter Müller, CDU-voorzitter in Saarland, en lid van de bende van acht 'jonge wilden'.'' Deze ervaren CDU-leiders of lijsttrekkers uit de Länder, allen rondom de veertig jaar, moeten voor Kohl in hun deelstaten verkiezingen zien te winnen.

De jongere Escher verklaarde “zijn gedachtestootje” voor beëindigd. Maar hij liet niet na te wijzen op de sfeer van verlamming, van mentale depressie, die in het land heerst. “Ik wil geen somber beeld ophangen. Maar de partij moet Leitbilder, visioenen, voor de maatschappij ontwikkelen”, zei Escher.

Waarom hangen er in Nederland briefjes in de winkels met 'Verkoopster gevraagd', terwijl in Duitsland slechts 'Kantoorruimten te huur' worden aangeboden, vroeg Escher zich af. “We moeten met elkaar discussiëren hoe we de stilstand kunnen doorbreken, hoe we weer een optimistische stemming van Aufbruch kunnen bereiken. Dat was mijn doel”, verklaarde hij. Vervolgens schaarde hij zich achter de kanselier: “Nu is het de hoogste tijd voor de verkiezingsstrijd”.

Weer was het de kanselier gelukt. Ook de 'jonge wilden' toonden hun ware karakter van 'jonge milden'. Hun woordvoerder Christian Wulff, lijsttrekker in Nedersaksen die het in maart opneemt tegen de bondskanseliers-rivaal en SPD-politicus Gerhard Schröder, had openlijke steun betuigd. Kohl was “de rots in de branding”, die de partij als enige aan verkiezingswinst kon helpen.

De woordvoerder van de Groenen, Jürgen Trittin, kon het niet nalaten via de radio te reageren. De staande ovatie van Kohl deed hem denken aan “de personencultus rondom Kim Il-sung”. Het kon de partijgangers niet deren. Zelfs de dwarse Saksische minister-president Kurt Biedenkopf had zijn kritiek ingeslikt en vond de toespraak van Kohl “bedachtzaam”.

“Alleen als we eensgezind vechten, hebben we een kans”, had de kanselier in zijn 90 minuten durende toespraak duidelijk gemaakt. Want, zo zei Kohl, de verkiezingen beloven een van de moeilijkste te worden, die het land ooit heeft beleefd. In vrijwel iedere opiniepeiling verliest de coalitie van CDU/CSU en FDP het van rood-groen (SPD en de Groenen).

De partijgangers genoten dan ook stil maar zichtbaar van de onenigheid die binnen de Groene Partij van Joschka Fischer is uitgebroken. De Groenen zijn nog steeds uit op afschaffing van het leger en de NAVO en derhalve stelde de partij alvast in een ontwerp voor het verkiezingsprogramma halvering van de Bundeswehr voor. De SPD liet meteen weten dat er met dergelijke plannen niet te regeren valt.

Ergernis bij Fischer over zijn partij, leedvermaak bij de 1001 CDU-gedelegeerden in Leipzig. Maar jubel alleen is niet genoeg. Dat weten ook de CDU'ers. “Dit is nog maar het begin”, zegt Roland Koch, een 'jonge wilde' en fractievoorzitter in Hessen. Kohl heeft met zijn toespraak het schip op de juiste koers gebracht. De boodschap is goed overgekomen, vindt Koch: “Duitsland moet veranderen.” Hoe, dat wordt vandaag besproken.

Hoe schept Duitsland banen? Hoe wordt innovatie gestimuleerd? Welke kansen biedt de Euro? “Het is goed dat de jongeren ons hebben geprikkeld”, zegt Gudrun Engeding, partijlid uit Hannover. “Wij weten wat ons te doen staat.”