'Jongeren hebben een verkeerd beeld van ouderen'

Op de 50+-beurs in Utrecht gaf een recordaantal ouderen acte de présence. Achtergestelde senioren bestaan straks niet meer.

UTRECHT, 14 OKT. “Draai, spring, voel die hamstring.” Een dreunende house-beat galmt uit de speakers. Zes vrouwen, vijftig-plus en gehuld in wielerbroek en T-shirt, werken zich in het zweet. Een jongen van een jaar of twintig kijkt sceptisch toe. Dan beweegt hij, langzaam en stapje voor stapje, mee op de maat van de aerobicles voor senioren. “Dit swingt de pan uit, dames”, roept hij uitgelaten.

De conditietraining in de stand van de Nederlandse Hartstichting is een van de vele activiteiten waaraan ouderen konden deelnemen op de 'Nationale Manifestatie 50+: Beurs & Festival' afgelopen weekend in de Utrechtse Jaarbeurs. Een recordaantal van 50.000 bezoekers bezocht dit jaar de beurs. De organisator, Comité nationale dag van de ouderen, wil met het evenement “de participatie van ouderen in de maatschappij bevorderen”.

Het comité bespeurt een kloof tussen imago en identiteit van ouderen. “In de media worden senioren vooral in verband gebracht met ziekte en dood. Of zij dienen als tegenhanger van alles wat jong en dynamisch is”, zegt coördinator A. van de Kerkhof. “Als je ouder bent dan 55, dan lig je eruit, dan word je uitgekotst door de maatschappij.” Het is volgens Van de Kerkhof de hoogste tijd dat ouderen het heft in eigen handen nemen en zich verzetten tegen “de manier waarop zij worden gestigmatiseerd”.

Zijn constatering wordt ondersteund door een deze maand gepubliceerd onderzoek van de Universiteit van Amsterdam onder een representatief deel van de Nederlandse bevolking. Daaruit blijkt dat Nederlanders bij ouderen vooral denken aan mensen met een kunstgebit en grijs haar. Mensen die klagen dat alles vroeger beter was. Mensen die hun tijd passief doorbrengen met bingo spelen, kaarten en televisie kijken. Ze zouden klagerig zijn, bemoeizuchtig, bevooroordeeld, en niet te vergeten: lang van stof. Ze leiden in de ogen van de ondervraagden een geïsoleerd bestaan en rijden slecht auto. Maar alleen negatief is hun imago niet. Aan ouderen worden ook positieve eigenschappen toegedicht zoals eerlijk, betrouwbaar, vriendelijk en attent.

Het imago blijkt in de Utrechtse Jaarbeurs een cliché. Naast de commerciële stands met reizen, brillen en fitnessapparaten, kunnen senioren luisteren naar concerten van Willeke Alberti en Marco Bakker. Operazanger Marco Bakker (59 jaar: “Nee, ik ben niet oud, ik rijd op een Harley Davidson”) is al jaren van de partij op de beurs die voor het vijfde achtereenvolgende jaar werd gehouden. In de festival-arena draait hij routineus zijn voornamelijk Duitse repertoire af, dat moeiteloos wordt meegezongen vanaf de tribune. De zanger vindt het “heel dankbaar” om voor ouderen op te treden. “Die mensen hebben vaak drempelvrees om naar het theater te gaan of durven 's avonds de deur niet meer uit”, zegt Bakker. “En dan zie je al die blije gezichten hier, prachtig.”

“Jongeren hebben een verkeerd beeld van ouderen”, vindt W. Janssen (70) uit Hilversum. Dat vindt zijn oorsprong, aldus Janssen, in het feit dat ouderen niet meer meedoen op de arbeidsmarkt. “Senioren worden altijd in een hokje gedrukt; alsof zij geen functie meer hebben in de maatschappij. Onzin. Ouderen hebben een brok knowhow en die zou vaker benut zou moet worden. Bovendien zetten ouderen zich altijd voor de volle honderd procent in. Daar kunnen jongeren een voorbeeld aan nemen.”

Dat neemt niet weg dat sommige taferelen wel bijdragen aan het grijze imgao van de ouderen. Senioren die plaatsnemen in een simulator om de rijvaardigheid te testen, durven niet meer harder dan veertig als tachtig is toegestaan, zegt T. van Busschbach van Veilig Verkeer Nederland. En iets soortgelijks lijkt het geval bij de stand van Stichting Seniorweb, een Internet-initiatief voor ouderen. Zo klikt de 67-jarige A. Dam uit Gorinchem enigszins onbeholpen rond op een computerscherm. Maar knoppenangst heeft ze niet. “Ik begrijp er niets van”, zegt ze teleurgesteld, “Maar volgens mijn kleindochter kun je gemakkelijk contacten leggen met dat Internet. Dat is natuurlijk een uitkomst als je weinig buiten de deur komt.” T. van Aalst (70) uit Monnikendam knikt enthousiast. Neem de 'senioren-chatbox', een babbelbox op Internet. Hij is er veelvuldig gebruiker van: “Ja, het drijft je telefoonrekening soms enorm op. Als je van een AOW'tje moeten rondkomen is het eigenlijk niet te betalen.”

Zal het imago de senioren blijven dwarszitten? Nee, denkt Wim Bosboom, ex-presentator en bestuurslid van Senioren 2000, waarvoor Jet Nijpels in de Tweede Kamer zit. Het zijn hoogstwaarschijnlijk de laatste jaren voor achtergestelde senioren, voorspelt hij. De toekomst is aan een zelfbewuste groep “jong bejaarden”, aldus Bosboom. “Die mensen zijn veel gezonder dan vroeger en rijden rond in een behoorlijke auto, op weg naar de golfbaan. Dat wordt een niet te onderschatten politieke factor. Ja, de ouderenbonden babbelen af en toe met staatssecretaris Terpstra en denken dan dat ze beleid maken. Maar macht hebben ze niet, macht moet je halen in Den Haag. En dat is precies wat we gaan doen.”