Europees bedrijfsleven dreunt op grondvesten

Euro-managers, beleggers en bankiers lijken hun lang gekoesterde zekerheden in deze tijd van fusies snel te verliezen. Zelfs Duitse bankaandelen gaan er soms opwindend uitzien.

AMSTERDAM, 14 OKT. “Wie had gedacht dat Duitse banken nog eens sexy aandelen zouden worden”, liet Philips' financiële topman Dudley Eustace zich enkele maanden geleden ontvallen. Voor de Brit zijn er, zoals voor zovelen in het zakenleven, van die plezierige zekerheden.

Bijvoorbeeld: het bedrijfsleven op het Europese vasteland zit vastgeroest in de consensus van vakbonden, politici en managers, voor wie de belangen van de aandeelhouders niet voorop staan zoals in Amerika en Engeland. Het door elkaar schudden van hele bedrijfstakken inclusief reorganisaties en banenverlies - dat is in het gefragmenteerde en sociale Europa not done. En: de aandelen van de ingedutte Duitse banken zullen nooit effecten worden waar het publiek om zal vechten.

Gisterochtend leken bankiers, beleggers en managers een zekerheid te verliezen. Net als het stemmenrondje op een Europees songfestival kwamen de miljardenbedragen van de vriendelijke fusies en de vijandige overnames gisterochtend achter elkaar binnen voordat de effectenbeurzen opengingen. Paris, your takeovers please.

Beleggers met een internationale aandelenportefeuille kwamen oren en beeldschermen tekort om het nieuws te volgen en er op te reageren. “Dit zijn wel klappers”, zegt een vermogensbeheerder als hij het rijtje opleest: een vijandig Italiaans bod op de Franse verzekeraar AGF, een vijandig bod van een Franse cementmaker op een Brits toeleveranciersbedrijf voor de bouw, het samengaan van de Zwitserse verzekeraar Zürich met de verzekeringsdochter van het Britse conglomeraat BAT. En de Nederlandse uitgevers-verrassing.

“Zo'n ochtend heb je niet iedere dag”, zei Wolco Jiskoot, ABN Amro's topfusieadviseur gistermiddag bij de presentatie van de Reed Elsevier Wolters Kluwer combinatie, waarbij hij Elsevier adviseert.

Hij legt een duidelijk verband tussen de explosie van deals en de Economische en Monetaire Unie, die in 1999 zal worden ingevoerd. “Bedrijven zien nu dat de Europese markt definitief gaat gebeuren. Iedereen gelooft het nu.”

In Europese bedrijfstakken die tot voor kort knus verborgen bleven achter nationale regels en informele afspraken, is het hek van de dam. Nationale vliegtuigmaatschappijen worden geprivatiseerd en moeten zichzelf maar zien te redden. De telecommunicatie moet vanaf volgend jaar echt vrij zijn. In bedrijfstakken als verzekeringen en banken zal de invoering van de euro bestaande wisselkoersverschillen wegnemen en vele valkuilen in het financiële speelveld dempen.

Maar nationale bedrijven reageren niet alleen op 'Europa', maar ook op de vergelijkbare fusiegolf in de VS.

Pagina 21: Fusiegedruis Europa zwelt aan

Deze maand werd het overnamerecord uit de 'wilde' jaren tachtig gebroken toen het Amerikaanse telecommunicatiebedrijf Worldcom een vijandig bod ter waarde van 29 miljard dollar deed op de aandelen van MCI. “Binnen Amerika is een geweldige schaalvergoting onderweg. Wat je nu ziet is deels het Europese antwoord daarop.”

De schok die gisterochtend door het Europese bedrijfsleven ging volgde op tromgeroffel dat de afgelopen maanden begon aan te zwellen. Opeens was Frankrijk het toneel van de meest Amerikaanse van aller zakelijke tactieken: de vijandige overname.

Daaraan vooraf ging: een vijandige overname in de Duitse staalsector, in het hart van het land waar het Rijnlandse model van consensus de norm is. Eerst was er luidkeels misbaar, maar daarna gingen de partijen aan tafel zitten om een samenwerking in hun staalbedrijven tot stand te brengen. Vervolgens kwam de Duitse bankensector opeens tot leven met de fusie van twee grote Beierse financiële instellingen. Plotseling was een reëele kans op grensoverschrijdende overnames tussen Frankrijk en Duitsland en de koersen van bankaandelen schoten omhoog.

Parallellen met de taferelen uit de jaren tachtig liggen voor de hand. Ook toen wemelde het van de pogingen in het bedrijfsleven om snel groot te worden voordat het magische jaar 1992 de concurrentieverhoudingen onherroepelijk zou veranderen. Menig Nederlands bedrijf dat op overnamepad ging, zoals DAF (vrachtwagens) en Medicopharma (medicijnen), kwam later van de koude kermis thuis toen de acquisitie verkeerd uitpakte en de financiële buffers te klein bleken om de verliezen op te vangen.

De waarde van de (inter)nationale fusies en overnames is nu al veel groter dan in de jaren tachtig, zegt Jiskoot, maar hij ziet ook belangrijke verschillen. “Overnames hebben nu een veel gezondere basis”, vindt de topbankier van ABN Amro. “In de jaren tachtig financierden bedrijven overnames door zwaar te lenen, nu gebruiken zij daarvoor eigen vermogen.”

Nog een parallel: ook toen lag het conglomeraat BAT, dat de verkoop van sigaretten combineert met de afzet van verzekeringen in Amerika en het Verenigd Koninkrijk, onder vuur van een gezelschap opkopers onder aanvoering van de eerder dit jaar overleden financier James Goldsmith. Hun poging om het bedrijf te kopen en op te splitsen, mislukte en wordt algemeen beschouwd als het slotstuk van de 'wilde' jaren tachtig in Europa.