Communisten binden in, kabinet Prodi blijft aan

ROME, 14 OKT. Het centrum-linkse kabinet in Italië blijft aan. De communisten, die donderdag een politieke crisis veroorzaakten door de begroting te verwerpen, zijn gisteren overstag gegaan. Zij gaan alsnog in op het compromisaanbod van premier Romano Prodi.

“Het land kan zijn mars naar Europa hervatten,” zei Prodi opgelucht toen hij 's avonds het akkoord aankondigde. President Oscar Luigi Scalfaro, groot regisseur achter de schermen, wilde nieuwe verkiezingen vermijden om te voorkomen dat de politieke instabiliteit de toetreding van Italië tot de Economische en Monetaire Unie in gevaar zou brengen.

De communistische partijleider Fausto Bertinotti is teruggefloten door zijn eigen partij. Toen Prodi donderdag in het parlement aankondigde dat hij de consequenties zou trekken uit Bertinotti's verzet tegen de begroting en zijn ontslag ging aanbieden aan Scalfaro, schrokken ook de communisten. In het politieke-pokerspel hadden zij gehoopt dat Prodi zou zwichten. Nu kregen zij het verwijt het eerste kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog waarin links meeregeert, ten val te hebben gebracht.

De details van het akkoord zouden vandaag op een persconferentie bekend worden gemaakt, maar de grote lijn is gisteren al duidelijk geworden. De communisten, die het kabinet extern steunen, hebben toegezegd dat zij voor de begroting zullen stemmen. In ruil daarvoor belooft het kabinet om voor het jaar 2001 een 35-urige werkweek in te voeren, net als het linkse kabinet in Frankrijk heeft gedaan.

Prodi had deze 35-urige werkweek donderdag al aangeboden. Bertinotti wees dit toen af. Dat kwam hem op felle verwijten te staan dat hij niet echt aan het onderhandelen was, maar koste wat het kost Prodi onderuit wilde halen. Een van de hoofddoelen van Bertinotti in zijn harde opstelling was te laten zien dat het kabinet “niet kan regeren tegen de communisten en zonder de communisten”, zoals een slogan uit de jaren zeventig luidde. Dat doel heeft hij bereikt. Bovendien schuift het kabinet met zijn concessie over de werkweek een stukje op naar links. Maar verder wordt Bertinotti toch als de verliezer gezien. Hij heeft hoger ingezet dan hij kon waarmaken.

Verwacht wordt dat president Scalfaro later deze week formeel de ontslagaanvrage van Prodi zal afwijzen na een vertrouwensstemming in het parlement. De rechtse oppositie kijkt teleurgesteld toe bij deze afloop. Oppositieleider Silvio Berlusconi had een brede coalitie voorgesteld in de hoop weer regeringsmacht te krijgen. Hij had ook geen bezwaar tegen nieuwe verkiezingen, omdat het uiterst onzeker was of de centrum-linkse Olijf-coalitie zonder electorale alliantie met de communisten opnieuw het rechtse blok zou hebben kunnen verslaan.

De werkgevers hebben direct sterk afwijzend gereageerd op de plannen voor een 35-urige werkweek. De voorzitter van de werkgeversorganisatie Confindustria verklaarde zich “volledig tegen” en sprak van “een grote fout”.

De communisten hebben Prodi nu een soort wapenstilstand voor een jaar aangeboden. Maar een kernprobleem blijft bestaan. Bertinotti probeert zich op te werpen als de verdediger van de zwaksten in de samenleving en vindt dat het kabinet over zaken als de herziening van het sociale bestel met hem moet onderhandelen. Prodi heeft er tot nu toe voor gekozen om deze zaken eerst door te spreken met de vakbonden. Bertinotti verwijt de bonden aan de leiband van het kabinet te lopen. Die strijd tussen Bertinotti en de bonden om een goede plaats aan de onderhandelingstafel blijft een van de belangrijkste bedreigingen voor Prodi.