'CDA is partij van de gemeenschap'; De Hoop Scheffer: generaties samenbinden

Het CDA stelt gezin en gemeenschap centraal in zijn vandaag verschenen verkiezingsprogramma. “Wij vertegenwoordigen een onderstroom die sterker wordt”, aldus fractieleider J. de Hoop Scheffer.

Wat telt echt in dit programma?

“Het program stelt de mens centraal, het geeft accent aan waarden en normen en het is toekomstgericht. Je zou het ook best sociaal en solide kunnen noemen.”

Samenleven doe je niet alleen, is het motto. You never walk alone?

“You never walk alone? Nee, dat is iets heel anders. Wij zeggen, samenleven doe je niet alleen. Wij zijn de partij van de samenleving, niet de partij van de overheid en niet de partij van de markt.

Is dit programma een waterscheiding met vroegere CDA-politiek?

“ Nee, wij bouwen voort op fundamenten die zijn gelegd. Dit is een programma dat voortbouwt op werk van drie kabinetten-Lubbers. Dit programma kan kiezen voor kwaliteit, omdat die kabinetten harde en noodzakelijke maatregelen hebben genomen, waardoor het nu economisch beter gaat.

Vice-voorzitter Lodders maakte het programma, voorzitter Helgers de kandidatenlijst. Wat is de rol van de fractieleider?

“Het is echt onzin om te zeggen: het programma is van Lodders, de kandidatenlijst van Helgers en het manifest van De Hoop Scheffer. Wat hier gepresenteerd wordt, komt van ons allemaal. En als lijsttrekker draag ik het programma, draag ik de kandidatenlijst én het manifest.

Bevat het programma onderdelen waar u moeite mee heeft? “Nee. Als er punten zouden zijn, waar ik niet mee had kunnen leven, stonden ze er niet in.”

Op wie richt dit programma zich? Het CDA verloor bij de vorige verkiezingen aan jongeren en aan ouderen.

“Het programma probeert generaties te binden. Dat zie je ook aan de kandidatenlijst: je ziet jongeren en je ziet ook veel late vijftigers op de lijst.”

Het CDA kiest voor het gezin. Is dat een bedreigde of verwaarloosde categorie?

“Het gezin is niet achtergesteld, maar er is wel onvoldoende aandacht voor. Wij zien de gezins- en familiepolitiek heel breed, het heeft raakvlakken met heel veel terreinen. Onze inspanningen lopen van een verhoging van de kinderbijslag tot het aanpakken van de drugsoverlast bij scholen. Als ik praat over gezinspolitiek, praat ik over het kind dat veilig naar school moet kunnen fietsen, dan praat ik over de coffeeshop die niet in de buurt van de school moet zijn, dan praat ik over de gokautomaat die daar weg moet blijven.

U kiest voor het klassieke gezin met alleenverdiener. Het zorgloon, dat een combinatie van zorg en werk voor beide partners bevordert, is uit het programma verdwenen.

“Wij hebben hier lang over gedebatteerd, maar de inkomenseffecten zijn op korte termijn te groot. Er zijn ook een heleboel mensen nog alleenverdiener, je kunt er niet vanuit gaan dat iedereen tweeverdiener is. Wij willen het zorgloon op langere termijn inpassen in een herziening van het belastingstelsel. Het idee is dus niet weg.”

Het programma richt zich op het gezin en noemt een een hechte familieband als ideaal. Moet de overheid wel zover binnendringen in het privé-domein?

“Wij pleiten niet voor een overheid die bij mensen binnendringt, wij pleiten voor een overheid die voorzieningen schept, een overheid die keuzes van mensen mogelijk maakt. Wij gaan wél uit van een niet-neutrale overheid. Dat is een belangrijk verschil met de paarse partijen. Bij Paars zie je dat een neutrale overheid en het beginsel van alles-moet-kunnen overheerst.

Het CDA kiest voor gemeenschapspolitiek, paarse partijen voor individualisering. Is dit een programma, geschreven voor de oppositie?

“Het is ons eigen verhaal. Als de conclusie is dat wij ons hiermee onderscheiden van andere partijen, dan ben ik daar heel tevreden mee.”

Hoe meer accenten u legt, hoe meer u zich verwijdert van anderen.

“Je kunt niet beweren dat dit een programma is waarmee het CDA zich buiten de werkelijkheid plaatst. Ik denk dat wij een onderstroom vertegenwoordigen die we via dit programma willen versterken. We zijn het materialisme voorbij, we zijn het individualisme voorbij en we zijn ook de overheid voorbij. Wij gaan nadrukkelijk uit van de samenleving zelf.”

Ziet u overeenkomsten met het programma van de PvdA?

“Wij positioneren ons nadrukkelijk als een immateriële partij. Wij zijn een partij die verder kijkt dan inkomen en economie, dat mis ik bij de Partij van de Arbeid. Ik vind hun programma nogal materieel. Het hele waarden- en normendebat mis ik bij ze.”

Bent u daar verbaasd over?

Ja, een beetje wel. Kijk, in de VVD lijkt voor een debat over waarden en normen geen ruimte, hoewel Wiegel duidelijk heel andere taal spreekt dan Bolkestein.''

Staat het CDA dan toch niet alleen?

“Ik ben ervan overtuigd dat het gemeenschapsdenken, het andere verhaal zoals wij dat noemen, aan waardering gaat winnen. Ik ben niet zonder hoop dat het ideologische debat in de Partij van de Arbeid terugkomt. En ik ben ervan overtuigd dat ook in de VVD, kijk naar mensen als Gerry van der List, een stroming is die het gemeenschapsdenken niet zo ver van zich werpt als Bolkestein doet.”