Strakke regie bij opstelling CDA-programma

De regie is maximaal. Morgen presenteert het CDA zijn verkiezingsprogramma en alles wordt in het werk gesteld om de nieuwe leider en het nieuwe programma één en ondeelbaar te laten zijn. “De zaak wordt heel strak gehouden, het trauma van de vorige keer is nog groot”, zegt een adviseur van de partij.

Welk trauma ook weer? Ah ja, het trauma van de AOW. Vier jaar geleden ging het verschrikkelijk mis met het verkiezingsprogramma van het CDA. Met de titel was niks verkeerd: Wat echt telt, heette het programma kordaat. En het bevatte, geheel naar wens van de toenmalige partijleider Elco Brinkman, een stevige lijn. Het CDA brak met het verleden, er werd zelfs gesproken van een waterscheiding: de partij zou het mes zetten in de naoorlogse verzorgingsstaat, die het zelf zo uitvoerig had helpen opbouwen. Het minimumloon moest worden afgeschaft, de uitkeringen moesten lager, subsidies werden afgeschaft en burgers moesten hun heil minder van de staat verwachten. Pas toen Ad Kolnaar, hoogleraar economie aan de Katholieke Universiteit Brabant en medeopsteller van het programma, publiekelijk uitsprak dat de partij de AOW voor de duur van vier jaar en voor alle bejaarden wilde bevriezen, ging de stoerheid een brug te ver.

Ouderen reageerden furieus, partijgangers begrepen de boodschap niet. Met als gevolg: onrust in de partij, slechte gemeenteraadsverkiezingen, aftreden van partijvoorzitter Wim van Velzen. Maar nog was het leed voor het CDA niet geleden. Brinkman bleef koersvast, de partij begreep hem nog altijd niet, met als resultaat: voortwoekerende onrust, nog slechtere Kamerverkiezingen (twintig zetels verlies) en uiteindelijk het aftreden van fractievoorzitter Elco Brinkman zelf. Wat echt telt kwam in de kabinetsformatie niet aan bod; paars, een coalitie van niet-confessionele partijen werd gevormd, en voor het eerst in de geschiedenis van de christen-democratie was het CDA veroordeeld tot een positie in de oppositiebanken.