Leonore

Beethoven: Leonore. The Monteverdi Choir, Orchestre Révolutionaire et Romantique en solisten o.l.v. John Eliot Gardiner (Archiv, 453 461-2)

Eigenlijk is het onbehoorlijk tegenover een componist om niet de definitieve, maar een oudere versie van een werk uit te voeren. De componist heeft, zou je zeggen, tenslotte niet voor niets aanpassingen gemaakt. Toch is het in het geval van Beethovens opera Fidelio helemaal niet zo gek. De kans is namelijk groot dat Beethoven zelf zijn eerste versie, die nog Leonore heet, prefereerde. De wijzigingen, voornamelijk inkortingen in muziek en tekst, waren in zijn geval in de eerste plaats een concessie aan het publiek.

John Eliot Gardiner wilde dat bewijzen en raakte, zoals hij in de toelichting bij de cd-opname schrijft, onder de indruk van “de kracht en zuiverheid van het gevoel” in Beethovens oerversie. Slechts hier en daar paste hij een passage aan, maar over het algemeen hield hij zich aan de versie die in 1805 zo pijnlijk flopte.

Vorig jaar bracht Gardiner tijdens het Holland Festival in het Amsterdamse Concertgebouw een semi-scènische uitvoering van het werk, met deels dezelfde solisten. Theatraal was die voorstelling maar matig geslaagd. Daarvoor was die visueel niet interessant genoeg, hoe slim de regie ook was geconstrueerd (met een extra personage die Beethoven zelf moest voorstellen). Gardiner had weliswaar aangetoond dat Leonore naast Fidelio zeker bestaansrecht heeft, maar dan eerder in de concertzaal dan in het theater.

Daarmee is Leonore tevens een ideale opera voor de cd, om Beethovens subtiele en soms aangenaam ongepolijste muzikale dramatiek te volgen en te genieten van de uitgesponnen expressie - zeker als die ten gehore wordt gebracht met de perfectie die men van Gardiner en de zijnen kan verwachten.