Vrouwtjeswesp stopt darren weg om eigen genen te bevoordelen

Darren van de wespensoort Polistes dominulus moeten veel geweld verdragen.

Ze worden door de in het nest aanwezige werksters vaak op weinig zachtzinnige wijze gedwongen zich terug te trekken in nestcellen, met name als bijen na een foerage-tocht terugkeren naar het nest. Dat ontdekten de entomologen Philip Starks en Emily Poe van de Cornell University in Ithaca, New York (Nature, 2 okt). Starks en Poe betitelen dit wegstoppen van mannetjes als 'stuffen'. Weggestopte darren kunnen geen beroep doen op binnenkomend voedsel.

De twee entomologen bestudeerden het gedrag aan de hand van 26 uur durende video-opnames. Er werd alleen 'gestuffed' in kolonies waarin zich mannetjes bevonden, het stuffen was alleen gericht op darren en het waren alleen werksters die het stuffen verrichtten. Stark en Poe maken een onderscheid tussen 'initieel stuffing' en 'repeated stuffing'. Eerst maken werkster en dar via hun antennes contact. Daarna rollen ze over elkaar heen, ze bijten elkaar en dreigen met hun angel. De dar delft het onderspit en wordt gedwongen een nestcel in te gaan, zijn kop naar de cel gericht (initieel stuffen).

Zolang borst en achterlijf van de dar nog uit de cel steken houdt het agressieve gedrag van de werkster aan (repeated stuffing). Mannetjes die herhaaldelijk waren gestuffed, bleven ongeveer zesenhalve minuut in hun cel, ruim zes keer langer dan de gemiddelde tijd tussen de achtereenvolgend binnenkomende, foeragerende bijen.

Door het stuffen voorkomen de werksters dat de darren een beroep doen op het voedsel. Volgens Stark en Poe vergroten de werksters hiermee de kans dat hun eigen genen aan het nageslacht worden doorgegeven. Want alleen de toekomstige vrouwelijke larven worden van voedsel voorzien en deze larven zijn genetisch nauwer verwant aan de werksters dan aan de darren.