Taaie vooroordelen

Dit weekend wordt in de Utrechtse Jaarbeurs de 50+ beurs gehouden. Die bijeenkomst noemen de organisatoren geen ouderendagen maar plusdagen, want bij ouderen denken Nederlanders vooral aan kunstgebitten en grijze haren. Uit een onderzoek van de Vrije Universiteit blijkt dat wij hen klagerig, bemoeizuchtig,lang van stof en bevooroordeeld vinden. Ze rijden verder slecht auto, spelen te veel bingo en plassen spontaan in hun broek, volgens tv-reclames. Van die vooroordelen willen ouderen af, zeggen hun voormannen en -vrouwen. Waarom eigenlijk? Je kan hetzelfde beweren over voetballers, die bingoën op de beurs,politici, huisvrouwen en kinderen.

Bovendien loopt de plusgroep, volgens de commercie, van vijftig jaar tot in de negentig. Bij zo'n grote omvang passen geen clichés, het zijn individuen uiteenlopend van kwiekelingen tot ouwe, taaie rakkers.

Die eenlingen hebben één belang gemeen: hun pensioenzorgen. Dat maakt ze commercieel gezien aantrekkelijk. De Nederlandse Bond voor Pensioenbelangen (NBP) biedt leden hulp en ondersteunt ze met een telefoondienst (maandag - donderdag: 070 - 360 19 21), een maandblad en een praktisch jaarboek. De lopende jaaruitgave bevat wel enige punten die nuancering behoeven. Neem de paragraaf 'Lijfrente uit vermogen: de saldo methode'. Daarin staat dit.

Een lijfrente kunt u ook aankopen zonder dat u daarvoor eerst premies hebt betaald (via een lijfrenteverzekering, A.H.). Dat kan door uit uw vermogen een bedrag te storten bij een verzekeraar die u in ruil daarvoor een direct ingaande lijfrente geeft. Omdat u eerder geen premies als aftrekposten hebt kunnen opvoeren, zijn de uitkeringen die u ontvangt onbelast (het is immers uw eigen geld, A.H.). Belastingheffing vindt pas plaats wanneer het saldo van de ontvangen uitkeringen het door u gestorte kapitaal te boven gaat. Belasting wordt dan geheven volgens het normale tarief.

Een Rotterdamse briefschrijver meent bezorgt dat zo'n saldo-lijfrente geen leven lang meegaat. Dat is een misverstand: het is een normale lijfrente die gefinancierd wordt uit het beginkapitaal plus beleggingsopbrengsten minus kosten verzekeraar, rekening houdend met sterftekansen. De belastingheffing staat daar los van. De fiscus staat de verzekeraar toe, onder voorwaarden, geen belasting in te houden.

De Rotterdammer prefereert de combinatie koopsompolissen en belastbare levenslange lijfrenten. Rust in de tent. Hij wil niets weten van zelf beleggen en na zijn pensionering die belegging zien als een aanvullend pensioen. Het risico (voor zijn nabestaanden) van vroeg overlijden neemt hij op de koop toe.

Dit overlijdensrisico kan een lijfrentetrekker echter afdekken middels een contraverzekering. Daarbij ontvangen de kinderen na overlijden in een bedrag het resterende gedeelte van het gestorte lijfrentekapitaal. Betalen de kinderen de (niet aftrekbare) premies, dan valt een uitkering buiten de nalatenschap en is daarom vrij van successierechten.

Wat is er tegen de voornoemde paragraaf? Dit. De inhoud gaat er bijna als vanzelfsprekend vanuit dat oudedagsvoorzieningen alleen opgebouwd kunnen worden via verzekeringen. In de verzekeringswereld horen ze dat graag: het pensioengebouw bestaat uit drie lagen: AOW, bedrijfspensioen en individueel gesloten lijfrente- en kapitaalverzekeringen. Dat is eigen belang. Je kan heel veel voordeliger regelen door te sparen of te beleggen, of versneld schulden af te lossen om zo de rentelasten te verminderen. Serieuze beleggers zijn geen verslaafde casinobezoekers.

Hoeveel rendement geeft een direct ingaande levenslange lijfrente op het leven van een echtpaar (60 en 58 jaar, 70 procent overgang uitkering op langstelevende), zonder zo'n dure contraverzekering? De voordeligste verzekeraar biedt 4,87 procent en de gierigste 3,35 procent; daar moet de belasting nog af. Daarvoor moet het echtpaar een ton betalen en duimen voor een lang leven. Waarom zou je dat doen? Deze indicatieve cijfers komen uit het jaarboek.

Wat zegt Robeco over de keus tussen 100 procent verzekeren en deels zelf sparen en beleggen? De recente, gratis uitgave Toekomstplaatjes spaart de kool en de geit, want de Robeco Groep bezit een (bescheiden) verzekeringsmaatschappij en maakt deel uit van de Interpolis/Rabobank groep.

Het pensioenboekje beschrijft eerst het klassieke pensioengebouw en meldt pas in hoofdstuk 8, haast schuchter, dat sparen en beleggen qua kosten goedkope en flexibele alternatieven voor koopsompolissen zijn. Beleggingsfondsen om een pensioenpotje op te bouwen zijn er in overvloed. Die bieden gemak, lage kosten en een relatief laag risico omdat de inleg wordt gespreid over vele aandelen of obligaties.

Leeftijd speelt een rol bij de opzet. Hoe langer de tijd tot pensionering, hoe meer risico men kan nemen. Zet een procentteken achter uw leeftijd en bepaal zo het percentage dat in obligaties en spaarvormen gaat. Wie de zestig nadert zit dus voor 60 procent in rentende waarden en voor 40 procent in aandelen.