Milieubeleid wijkt toch voor economisch belang

Het paarse kabinet meent dat economische groei en het terugdringen van milieuvervuiling met elkaar verzoend kunnen worden. Maar die doelstelling moet het snel afleggen tegen andere prioriteiten.

DEN HAAG, 11 OKT. Het milieubeleid moest het, in de week dat de Tweede Kamer een dag debatteerde over de vraag hoe een schoner milieu en forse economische groei verenigd kunnen worden, weer afleggen tegen andere belangen.

De voorgenomen accijnsverhoging op benzine is gesneuveld op de financiële sores van de pomphouders in de grensstreek. De trein wordt duurder om het huishoudboekje van de NS kloppend te krijgen. En Schiphol mag nu ook van de rechter de geluidsnormen tijdelijk overschrijden.

Over het milieubeleid van het paarse kabinet viel kort voor de zomer al een schaduw. Het Rijksinstituut voor volksgezondheid en milieu (RIVM) waarschuwde dat binnen enkele jaren de milieuvervuiling als gevolg van de snelle economische groei weer zal toenemen. De industrie is erin geslaagd om de uitstoot van vervuilende stoffen als zware metalen, stikstof en ammoniak te laten dalen. Maar de huishoudens maken dat meer dan ongedaan door een snelle toename van de consumptie en daarmee van het elektriciteit- en aardgasgebruik en van de afvalproductie. Ook de mobiliteit, het weg- en vliegverkeer, stijgt snel.

Bij het Kamerdebat over de nota Milieu en economie, waarin het kabinet aangeeft hoe economische groei en minder vervuiling de komende jaren samen kunnen gaan, gaven de aanwezige vijf bewindslieden dan ook aan de (vervuilende) consumptie te willen ontmoedigen. In het belastingplan voor de 21ste eeuw, waaraan nog wordt gewerkt, is de zogenoemde fiscale 'vergroening'

een belangrijk onderdeel. De Kamer is voor een hogere accijns op brandstof, die het daadwerkelijke gebruik van de auto en niet het autobezit zelf moet ontmoedigen.

Het aanvankelijke voorstel van het kabinet voor de verhoging van de diesel- en benzineaccijns per 1 januari in ruil voor een lagere wegenbelasting lag in deze lijn. Toch nam de Kamer deze week een motie aan van het Kamerlid Hoogervorst (VVD) om de accijnsverhoging te schrappen om zo pomphouders aan de grens met Duitsland te ontzien. Het kabinet heeft dat gehonoreerd en financiert dat door de bezitters van auto's zwaarder dan negenhonderd kilo zeven procent meer wegenbelasting te laten betalen.

De trein wordt als alternatief voor de auto ook minder aantrekkelijk. Gisteren maakte de Nederlandse Spoorwegen bekend dat reizen per trein gedurende de spitsuren duurder wordt. Een maatregel die niet zal bevorderen dat mensen minder met de auto gaan reizen. De politiek staat evenwel met lege handen. Als onderdeel van de verzelfstandiging van de NS, twee jaar geleden, heeft de overheid zijn greep op de tarieven prijsgegeven. Die verzelfstandiging was onderdeel van een belangrijk onderdeel van het kabinetsbeleid: marktwerking in het openbaar vervoer.

Het kabinet kiest ervoor de bestaande Nederlandse economische structuur, waarin de 'mainports' Rotterdam en Schiphol een belangrijke rol spelen, 'duurzaam' te ontwikkelen. Versterking van de economische structuur is nodig om groei te genereren, zei minister Wijers (Economische Zaken) bij het debat over milieu en economie. Hij noemde het “een raadsel hoe wij zorg, de toekomstige financiering van de AOW en infrastructuur kunnen realiseren zonder drie procent groei”.

Die doelstelling van drie procent economische groei staat ook in het concept-verkiezingsprogram van D66. M. van Hulten, tot gisteren voorzitter van de commissie die het D66-programma heeft geschreven, wil dat alsnog schrappen, omdat het strijdig zou zijn met de milieudoelstellingen van D66. Van Hulten zet vraagtekens bij het volgens hem milieubelastende 'mainport'-concept, waarbij een sterk accent ligt op overslag van goederen.

Juist wegens het belang dat het kabinet hecht aan 'Nederland Mainport' heeft het Schiphol toegestaan dit jaar de wettelijk vastgestelde geluidsnormen - uit 1995 - te overschrijden. Deze week bepaalde de rechter in Amsterdam dat het kabinet de rest van dit jaar mag 'gedogen' dat Schiphol de wettelijke geluidgrenzen - uit 1995 - overtreedt.

De bewindslieden van het Paarse kabinet moeten zelf het goede voorbeeld geven, zei Minister De Boer (Milieu) afgelopen maandag. Zij stapt daarom over op een milieuvriendelijke dienstauto. Onder het motto 'verbeter het milieu, begin bij jezelf' schaft zij een auto aan die in de stad op elektriciteit rijdt en daarbuiten “liefst op gas, en anders op benzine”.