Asbest-arrest drukt kosten euro

Tussen de Hoge Raad en staatssecretaris Willem Vermeend (Financiën) bestaat een enigszins gespannen verhouding. Volgens Vermeend rijdt het hoogste rechtscollege hem te veel in de wielen bij het uitvoeren van de kabinetspolitiek.

De rechter zit te graag op de stoel van de wetgever, aldus de staatssecretaris. Meestal gaat het er om dat de rechter een wetsbepaling ondeugdelijk vindt of een kabinetsdouceurtje afkeurt.

Maar onlangs heeft de Hoge Raad de PvdAstaatssecretaris links ingehaald. Dat was nota bene op het terrein waar Vermeend steeds trots naar wijst als het er op aan komt zijn politieke inborst te bewijzen: de vergroening. Terwijl de staatssecretaris aan de ene kant fiscale maatregelen neemt om het milieu te ondersteunen, maakt hij het aan de andere kant ondernemers fiscaal onnodig moeilijk om asbest van de bedrijfsgebouwen te verwijderen. Tot voor de Hoge Raad weigerde de bewindsman een ondernemer het recht om voor een grootscheepse asbestverwijdering vroegtijdig belastingvrij geld opzij te zetten. Ten onrechte, zo oordeelt de Hoge Raad, want de wet staat zo'n reservering wel degelijk toe.

In hetzelfde zogenaamde asbestarrest biedt de Hoge Raad kleine en grote ondernemers de helpende hand bij de invoering van de euro.

Althans dat denkt Tweede Kamerlid Gerrit Ybema (D66). Doordat de betrokkenen nu al belastingvrij een deel van de winst opzij kunnen leggen voor de nodige investeringen in bijvoorbeeld kassa's en computerprogramma's, komt de klap straks niet zo hard aan, aldus het Kamerlid. Omdat het jaren duurt om uit te vissen of de Hoge Raad de visie van het Kamerlid deelt, roept Ybema staatssecretaris Vermeend op snel duidelijkheid te verschaffen.

De wens om de bedrijven een fiscaal steuntje te geven bij de overgang naar de euro leeft overigens bij zowat alle fracties in de Tweede Kamer. Toch liet staatssecretaris Vermeend zich tijdens de algemene financiële beschouwingen in de Tweede Kamer niet tot toezeggingen verleiden. Wel stuurt hij binnenkort een notitie over deze zaak naar de Kamer. Bij de politieke ervaring die Vermeend heeft, is het niet te verwachten dat hij een confrontatie met de Kamer zal riskeren.

De onlangs op de beurs geïntroduceerde Begaclaim biedt de mogelijkheid een gokje te wagen op de afloop van een rechterlijke procedure. Zo'n zelfde gokje maakten meer dan een miljoen Nederlanders door een bezwaarschrift in te dienen tegen de inhouding van loonbelasting op hun vakantiegeld. In tegenstelling tot de op de Begaclaim, kost een bezwaarschrift niets. Maar terwijl de Begeclaim explosief in prijs steeg, ging de waarde van zo'n bezwaarschrift deze week onderuit.

Het Amsterdamse gerechtshof veegde namelijk de vloer aan met het betoog van een belastingadviseur die vindt dat de fiscus zijn mensenrechten schendt. In de bouw krijgen 200.000 mensen nog bonnen uitgereikt die bij inlevering recht geven op vakantiegeld. Die bonnen worden van oudsher relatief laag belast, al is dat een aflopende zaak. De belastingadviseur wil nu dat de zes miljoen werknemers die gewoon vakantiegeld ontvangen, daarvoor ook worden belast naar het lage tarief voor de bonnen. Zolang dat niet gebeurt, is er zijns inziens sprake van zo'n schrijnende ongelijkheid in behandeling dat er gesproken moet worden van schending van mensenrechten.

De Amsterdamse rechter vindt dat grote onzin. Misschien zijn de bouwvakkers inderdaad iets beter af dan andere werknemers. Maar staatssecretaris Vermeend is al bezig de zaak recht te trekken. Dat proces moet de rechter niet verstoren door op ruwe wijze het lage tarief van toepassing te verklaren op de miljoenen gevallen die nu overeenkomstig de bedoeling het volle tarief betalen, zo vindt de Amsterdamse rechter. Die laat uitdrukkelijk het regeren aan het kabinet over en wil pas in actie komen als het kabinet niets doet aan zaken die uit de hand lopen. Daar heeft Vermeend dus niets over te mopperen.

Hoewel belastingadviseurs gekunstelde redeneringen met vakantieuitkeringen niet uit de weg gaan, zullen ze hun creativiteit niet langer voor goed betalende cliënten reserveren. Sinds deze week zijn sommige belastingadviseurs bereid tot aan de Hoge Raad toe gratis te procederen voor mensen die een dure fiscale rechtszaak niet kunnen betalen. De hulp komt van de deze week gepresenteerde Hofstrastichting, een initiatief van de Nederlandse Federatie van Belastingadviseurs. De nestor van de Nederlandse belastingwetenschap, de 94-jarige oud-minister van Financiën Henk Hofstra is de naamgever van de stichting.

Staatssecretaris Vermeend liet tijdens de perspresentatie weten dat fiscale problemen liefst niet voor de rechter opgelost moeten worden. Eigenlijk moet men er steeds in redelijk overleg uit kunnen komen. Dat uitgangspunt bracht hij meteen in de praktijk door het stichtingsbestuur te vragen bij hem langs te komen voordat men aan het procederen slaat.

De stichting biedt trouwens niet de dringend gewenste fiscale rechtshulp aan mensen die geen belastingadviseur kunnen betalen; het gaat alleen om proefprocedures.

Al evenmin kent men in de belastingadviessector een regeling voor een goedkoop oriënterend gesprek, zoals de in sociaal opzicht beter ontwikkelde advocatuur die wel biedt. Maar de belastingadviseurs zijn al heel trots dat ze met de gratis proefprocedure enige invulling geven aan hun maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Voor informatie over een kosteloze fiscale procedure kan men terecht bij de Federatie van belastingadviseurs: telefoon 070-3522061.