Scheidsrechters verlangen naar een elektronisch oog

De scheidsrechters in het Nederlandse profvoetbal spraken gisteren met elkaar over het gebruik van elektronische hulpmiddelen. Tv-camera's als wapen in de strijd tegen arbitrale mega-blunders.

NIEUWEGEIN, 10 OKT. Scheidsrechter Ed Helmstrijd vindt het vervelend dat hij afgelopen vrijdag Sparta heeft benadeeld door MVV ten onrechte een strafschop te geven. De Amsterdammer zag in het uitglijden van de Maastrichtse speler Nygaard een overtreding van een Spartaan. “Ik stond er verkeerd voor”, blikt Helmstrijd terug. “Ik keek de spelers op de rug en vanuit die positie leek het net of Nygaard een voetveeg kreeg. Dat was dus niet zo. Ik ben een mens en die kan fouten maken.”

Helmstrijd is er voorstander van dat de arbiters in het profvoetbal hulp krijgen van de elektronica. Met een official aan de kant die de beschikking heeft over een monitor en acties desgewenst kan laten terugzien, kunnen fouten zoals bij MVV-Sparta worden voorkomen. De meeste van zijn Nederlandse collega's, die gisteren in Nieuwegein hun maandelijkse bijeenkomst hadden, zijn het met Helmstrijd eens.

De scheidsrechters verschillen wel van mening over de mate waarin van deze middelen gebruik moet worden gemaakt. Iedereen is voor 'bewaking' van het doel, zodat via een elektronisch oog kan worden geconstateerd of de bal al dan niet over de lijn is geweest. Ook bij sporten als tennis en ijshockey wordt een dergelijk hulpmiddel toegepast.

In het voetbal is het de wereldfederatie FIFA die vergaande inmenging van elektronica tegenhoudt. Voormalig toparbiter John Blankenstein, hoofd van de afdeling scheidsrechterszaken van de KNVB, vindt dat “treurig”. Hij werkte eind vorig jaar in Eindhoven aan 'de wedstrijd van de toekomst'. Daarin werden noviteiten uitgeprobeerd. Naderhand liet de FIFA de Nederlandse arbiters weten niet blij te zijn dat ze hadden meegewerkt aan dit experiment.

Blankenstein beheerde op de tribune in het PSV-stadion de monitors, waarop de wedstrijd te zien was, en moest het melden als de scheidsrechter een actie verkeerd had beoordeeld. “Er moet natuurlijk niet bij elke wissewas worden ingegrepen, maar alleen bij cruciale gevallen. Zoals acties in het strafschopgebied. Op zulke momenten kan de official aan de kant de scheidsrechter op zijn foutieve beoordeling attenderen, hem naar de kant roepen en hem de beelden laten terugkijken. Afgelopen vrijdag in Maastricht had zo'n man dan in het oor van Helmstrijd kunnen roepen: Helmpie, we hebben een probleem. Kom eens.”

Blankenstein hoorde deze week dat Sparta-trainer Van der Zee de vergissing van Helmstrijd “een mega-blunder” noemde. “Daar ben ik het volkomen mee eens”, zegt hij. “Maar er zullen er nog vele volgen zolang de arbitrage geen steun van buitenaf krijgt. Het voetbal leeft nog in het jaar nul. Al 110 jaar is de leiding in handen van iemand in het midden en twee man aan de kant met zo'n vlaggetje. Oké, dat vlaggetje heeft er nu een knopje bij gekregen, maar de mogelijkheden zijn veel groter. We moeten met onze tijd mee. Dat zal ook gebeuren. Je houdt het niet tegen, want de commercie zal het zo niet langer pikken.”

Tegenwoordig wordt vrijwel elke wedstrijd in het betaalde voetbal geregistreerd door diverse tv-camera's. Helmstrijd zag zichzelf via de videorecorder bij MVV-Sparta in de fout gaan. Hij was na afloop in Maastricht blijven slapen, maar draaide de volgende ochtend bij thuiskomst in Amsterdam de band af. “Ik heb meteen het bewuste moment opgezocht. Ik had na de wedstrijd al van verschillende mensen gehoord dat ik fout zat. Echt lekker heb ik niet geslapen. Dat moment spookte door mijn hoofd.”

Helmstrijd wordt niet geschorst voor zijn foutieve beoordeling in Maastricht. Hij leidt vanavond gewoon de wedstrijd in de eerste divisie tussen Emmen en Excelsior. De KNVB straft alleen scheidsrechters als ze de reglementen foutief hebben toegepast. Zo werd Jan Dolstra onlangs nog voor twee weken op non-actief gesteld nadat hij het als vierde official Cambuur had toegestaan vier wisselspelers in te brengen. Blankenstein: “De vergissing van Helmstrijd is van een andere orde. Als je zoiets bestraft, kan je aan de gang blijven. Want dit kan elke scheidsrechter overkomen.”