Remise na stofzuigervariant; Kasparov deelt hoofdprijs met landgenoten

TILBURG, 10 OKT. Het leek wel een therapeutische sessie, zo geanimeerd en opgelucht als de schakers zich aan het slot van de laatste ronde van het Fontys Schaaktoernooi in de analysekamer uitleefden in wonderlijke varianten en invallen. Zelfs Gary Kasparov leek te zijn vergeten dat zowel Vladimir Kramnik als Peter Svidler optimaal had geprofiteerd van zijn ongelukkige remise. Misschien had hij er onbewust wel vrede mee dat uiteindelijk een Russisch supertrio samen de hoofdprijs deelde.

Urenlang was de wereldkampioen niet weg te slaan uit de ontmoetingsruimte die hij twee weken lang had gemeden. Kramnik, Lautier, Sjirov, iedereen die maar een zet voorstelde, kon op zijn aandacht rekenen. Zelfs de bezoekende David Bronstein, die zelden of nooit iets positiefs over Kasparov zal zeggen, werd door zijn enthousiasme aangetrokken en kon niet nalaten hem een schaakstudie van eigen hand voor te leggen. Schaken als de grote verzoener, het waren mooie momenten.

De middag begon heel wat grimmiger. Kasparov werd door Lautier getrakteerd op een stofzuigervariant die zijn hoop om met zwart op winst te spelen razendsnel tenietdeed. Dat was onaangenaam voor de koploper, maar echt narrig werd hij pas van de kans die Loek van Wely aan het belendende bord miste tegen Vladimir Kramnik. In plaats van hem in verlegenheid te brengen met een geraffineerde manoeuvre, schonk Van Wely Kramnik een zo goed als gewonnen stand met een slordige paardzet. Bovendien viel ook niet te ontkennen dat Kasparovs tweede belager, Svidler, veelbelovend uit de opening was gekomen.

Na twintig zetten die het bord drastisch kaalgevreten hadden, legde Kasparov zich neer bij de remise die Lautier voorstelde. Hij had het moment niet slechter kunnen kiezen. Juist in die slotstelling gaf het computerprogramma in de perskamer een vervolg aan dat zwart een pion en uitstekende winstkansen beloofde.

Kasparov hoorde het nieuws met de blik van de man die dat er ook nog wel bij kan hebben. Troost putte hij vervolgens uit een telefoongesprek met zijn moeder in Moskou, die hem ervan overtuigde dat dit toernooi voor hem van geen belang was. Toch zocht ook hij naar een verklaring voor zijn matige tweede helft.

“Misschien ging het in het begin wel te gemakkelijk. Na die rare verliespartij tegen Svidler kon ik niet meer in mijn spel komen. Hoe kan ik ook spelen in een toernooi met spelers als Shaked, en trouwens ook Piket en Van Wely?” Waarbij de twee Nederlanders het moesten ontgelden omdat zij allebei een goede kans op remise tegen Kramnik onbenut hadden gelaten.

Kasparov mocht dan in het Tilburgse Ondernemingshuis de smaakmaker zijn geweest, Kramnik vormde ontegenzeggelijk de meest stabiele factor. In geen van zijn partijen kwam de 22-jarige nummer twee van de wereld in gevaar. De enige kritiek die hij op zijn eigen spel kon bedenken was de onzorgvuldigheid waarmee hij enkele voordelige partijen in remise liet verzanden.

Kramnik bewees opnieuw dat hij en niemand anders het momenteel in zich heeft om Kasparov te bedreigen. Hij bracht zijn rating tot op vijf punten van de magische 2800-grens en straalde een onblusbaar zelfvertrouwen uit. Een uitstraling waar hij minzaam glimlachend zelf niets verkeerds in zag. “Ik denk ook dat ik iets heb om zelfverzekerd over te zijn.” Waar Kasparov samen met zijn manager zoekt naar nieuwe wegen om het schaken te propageren, betoont de Moskoviet zich verfrissend conservatief. “Het heeft geen zin om te proberen tennis of golf te imiteren, want schaken is geen tennis en ook geen golf. Schaken is interessant genoeg om zijn eigen plaats te houden.”

Om diverse redenen overweegt Kramnik dan ook om alsnog niet mee te doen aan het knockout WK van de FIDE in Groningen: “Deze formule werd in eerste instantie gepresenteerd als een democratisch toernooi. Als je dan Karpov meteen in de finale zet maak je jezelf belachelijk. Het kan eigenlijk alleen maar een WK worden als Karpov niet wint.”

Kasparov en Kramnik hadden al heel wat vragen beantwoord op het moment dat Peter Svidler met een solide doorgevoerd beleg de uitgebluste Onisjoek op de knieën kreeg. De praatgrage Petersburger keek nog lang ongelovig blij om zich heen, alsof de werkelijkheid pas langzaam tot hem doordrong. Met drie Russische kampioenschappen had hij zijn sporen in eigen land al verdiend, dit was zijn visitekaartje voor de rest van de wereld.

Zelfs Kasparov, die na zijn nederlaag tegen Svidler nog sneerde dat hij als een amateur had gespeeld, gaf toe dat Kramnik binnen korte tijd wel eens zou kunnen doordringen tot het selecte groepje van een man of tien dat hij met 'professionals' aanduidt.

Svidler aanvaardde de goedkeuring van de man die hem bij het begin van het toernooi nog negeerde in dank. Enkele dagen geleden was het ijs gebroken tussen de sterkste Russisch schaker en de Russische kampioen. Tijdens een korte conversatie had Kasparov hem zelfs uitgenodigd om met een groepje meteen na de prijsuitreiking de spanningen af te reageren met een laserpistoolgevecht in een plaatselijke amusementsclub.