Drentse herindeling dreigt ten koste te gaan van vrouwen in raden; 'Voor je het weet zit er een man'

De gemeentelijke herindeling in Drenthe dreigt ten koste te gaan van het aantal vrouwen in de raden. Een actiecomité eist dat er na de verkiezingen minimaal veertien vrouwelijke wethouders en vier vrouwelijke burgemeesters overblijven.

ASSEN, 10 OKT. Eerst 'ja' roepen tegen een wethouderspost, dan pas nadenken. Dat is volgens S. van de Vijver van het 'Comité Vrouwen en Politieke Functies' in Drenthe de beste remedie om het aantal vrouwelijke wethouders ook na de raadsverkiezingen op peil te houden. “Vrouwen moeten zeggen: ik wil die baan. Daarna pas moeten ze nadenken of ze het wel kunnen en of het te combineren is met hun gezin. Die afweging maken mannen namelijk ook niet. Zij komen op voor hun eigen belangen.”

De gemeentelijke herindeling dreigt het aantal vrouwelijke bestuurders in Drenthe te halveren. Nu tellen de 34 gemeenten veertien vrouwelijke wethouders (17 procent) en vier vrouwelijke burgemeesters. Van de zittende veertien Drentse vrouwelijke wethouders blijven er na de verkiezingen van 29 oktober mogelijk maar zeven over. In de elf gemeenten waarin verkiezingen zijn uitgeschreven (Assen doet aan de landelijke mee van volgend jaar) hebben de PvdA en het CDA respectievelijk één en twee vrouwelijke lijsttrekkers.

De ervaring bij andere herindelingen leert dat het aantal vrouwelijke bestuurders afneemt. In Brabant daalde het percentage vrouwelijke raadsleden vorig jaar na de gemeentelijke herindeling van zeventien naar vijftien procent.

Een terugloop van vrouwen in Drenthe is reëel omdat de wethoudersfuncties in de twaalf grotere gemeenten full-time zullen worden, stelt Van de Vijver: “Het zijn leuke, goedbetaalde banen die daardoor aantrekkelijker worden voor mannen.” Vrouwen moeten zich echter niet laten wegdrukken, onderstreept ze. “Ook een vrouw die op nummer drie of vier op de lijst staat kan wethouder worden. Daarom waarschuwen we vrouwen goed op te letten bij de verdeling van de wethoudersposten. Voor je het weet zit er een man.”

Een deel van de veertien huidige vrouwelijke wethouders vervulde een part-time functie in een kleine gemeente en deinst nu zelf terug voor een werkweek van tussen de 60 en 80 uur. Van de Vijver heeft daar begrip voor. “Zeker als je kinderen hebt, het erg druk hebt en maar doorraast. Maar we zeggen tegen de vrouwen: stel je tòch verkiesbaar. Als je het nu niet doet, verliezen we de slag en is het uiteindelijke doel van 50 procent vrouwen in de politiek nog verder weg.”

De 34 Drentse gemeenteraden bestaan voor 26 procent (landelijk 21,8 procent) uit vrouwen. Het comité wil dat het aantal vrouwelijke burgemeesters na de herindeling vier blijft. Dat is dan 25 procent, een streefcijfer dat ook gehanteerd wordt door het ministerie van Binnenlandse Zaken. Binnen vijf jaar moet een kwart van de burgemeesters in ons land uit vrouwelijke ambtsbekleders bestaan. Het Comité Vrouwen en Politieke Functies vraagt de Drentse commissaris der koningin Ter Beek in een brief er in elk geval voor te zorgen dat er vier vrouwen op de burgemeestersstoel blijven zitten.

W. van der Giessen van het Drents Vrouwenbureau hoopt dat het percentage vrouwelijke raadsleden na de verkiezingen op 30 procent zal uitkomen. Om het aantal vrouwen in de gemeentepolitiek te verhogen organiseert het bureau speciale cursussen voor vrouwen met politieke ambities, maar die nog geen lid zijn van een politieke partij. Van der Giessen: “Politieke partijen doen te weinig aan actieve werving en begeleiding van vrouwen. Veel vrouwen durven, in tegenstelling tot mannen, de stap in de politiek niet te zetten, omdat ze een drempel zien.” Gedurende de bijeenkomsten worden vrouwen zowel theoretisch als praktisch in het politiek bedrijven geschoold. De cursus is effectief, zegt ze. “Van de 21 vrouwen die de eerste cursus volgden, ging de helft de politiek in.”

Voor het ministerie van Binnenlandze Zaken is het percentage vrouwelijke raadsleden (21,8 procent) een punt van zorg, stelt een woordvoerster. Na de raadsverkiezingen van maart volgend jaar moet het percentage 30 procent bedragen. Het ministerie noemt in een actiekrant, die dit jaar verscheen, praktische tips om vrouwen te bewegen actief te worden in de gemeentepolitiek. Daarin staat onder meer een lijst met tegenwerpingen die vrouwen vaak geven als ze gevraagd worden, met daaronder argumenten waarmee ze over de streep kunnen worden getrokken. 'Ja, maar ik heb nog zoveel te leren'. Antwoord: 'Dat is maar goed ook. Als je bent uitgeleerd is het de vraag of je iets kunt betekenen voor de politiek.' Of: 'Het is me te veel een ellebogencultuur'. Antwoord: 'Daarom zijn we nu bewust bezig met het werven van nieuwe mensen'. Of: 'Ja, dat is zo, maar dat willen we graag veranderen.'

VVD-wethouder C.J. Geldorp-Pantekoek van Meppel aarzelde niet zich kandidaat te stellen voor het lijsttrekkerschap. Haar kandidaatstelling was haast vanzelfsprekend. “In Meppel had de VVD al eerder een vrouwelijke lijsttrekker en wethouder. Dat scheelt.” Toch constateert ze dat vrouwen in het algemeen meer gewogen worden dan mannen. “Aan vrouwen wordt vaak nadrukkelijk gevraagd welke kwaliteiten ze kunnen inbrengen”, stelt Geldorp. Ze zou het een slechte zaak vinden als er maar zeven vrouwelijke wethouders overblijven. “Vrouwen zijn pragmatischer en communicatiever ingesteld dan mannen. Dat zijn positieve eigenschappen, die onvoldoende gewaardeerd worden.”