De enige neger in Hoenderloo

In 'veelkleurig' Nederland wonen verschillende mensen naast elkaar, ieder met zijn eigen culturele achtergrond. In het dagelijks leven botsen hun normen en waarden. Deel 5: de liefde.

AMSTERDAM, 10 OKT. Howard Komproe (26), cabaretier en neger, vertelt proestend het verhaal. Hij ging eens eten bij de moeder van zijn blanke vriendin. Die moeder keek hem argwanend aan en zei: “We eten vanavond spruittjes. Je weet wel, dat zijn kleine, groene bolletjes ...” Maar ook Howards eigen familie liet zich niet onbetuigd. Zijn grootvader werd vijfenzeventig en de familie in Nederland organiseerde een groot feest. Opa werd overgevlogen uit Suriname. “Wie is dat witte kind?”, vroeg een oom. “Dat is Howards vriendin”, zei zijn moeder “Oh”, klonk het zuinig.

Kan liefde grenzen overschrijden? Dat vroegen allochtonen en autochtonen zich onlangs af tijdens een reeks lezingen in het Amsterdamse Tropeninstituut. De meeste aanwezigen antwoordden bevestigend, maar tekenden aan dat zo'n relatie wel problemen kan opleveren: onderhuids racisme of een afkeurende schoonfamilie - zowel bij zwart als blank.

Howard Komproe werd geboren in Den Haag, uit Surinaamse ouders. Op jonge leeftijd verhuisde het gezin naar het platteland, eerst naar Hoenderloo, later naar Ridderkerk. Daar woonden weinig allochtonen. “Ik was de enige neger in Hoenderloo”, zegt Howard enthousiast. “Daar kon ik dus de man uithangen.” De keuze was beperkt tot de blanke, veelal blonde meisjes uit het dorp. Boerinnen, zegt Howard grijnzend.

Howard dacht niet na over grensoverschrijdende liefde. Hij zat met blanken in de klas, hij hockeyde met blanken en had dus ook blanke vriendinnen. Nou en? Die houding veranderde toen hij in Amsterdam kwam wonen. “Ik was niet langer de enige neger. En ik wilde wel eens met een Surinaams meisje uitgaan. Dus gaan we dansen en ik vraag of ze iets wil drinken. 'Heb ik gezegd dat ik dorst had', zegt ze op gepikeerde toon. Nou, sorry hoor!” Howard hield het na deze ervaring bij blanke meisjes. “Ik weet tenminste hoe ik die moet versieren.”

Nederland telt 1,7 miljoen allochtonen. Ruim 433.000 van hen zijn tussen de vijftien en dertig jaar. Ze hebben of zoeken veelal een partner in de Nederlandse samenleving. Steeds vaker heeft die partner een andere kleur. Daar zijn overigens geen harde cijfers over, want partners worden niet op afkomst geregistreerd. Maar het straatbeeld in de grote steden laat zwart en wit samen zien.

“Negers geven de voorkeur aan breedheupige, vetbillige vrouwen met blond haar - het liefst geverfd; Arabieren aan stille vrouwen met nietszeggende blikken; Turken verkiezen stoffige studentes met weinig fysieke afwisseling”, schrijft de Nederlands/Marokkaanse auteur Hafid Bouazza in zijn verhalenbundel 'De voeten van Abdullah'. Het is gechargeerd, maar het publiek (gemengde stellen van in de twintig) erkende tijdens de lezingen in het Tropeninstituut dat een relatie met een blanke vrouw soms statusverhogend werkt. “Mijn opa zei mij met een blank meisje te trouwen. Dat was goed voor ons”, aldus een Surinamer.

Huidskleur kan ook een rol spelen bij Hindoestanen onderling. “Hoe blanker de huwelijkskandidaat, hoe beter”, aldus publiciste Usha Mahré. Ze werd in Suriname verliefd op een blanke man, maar ze zou in Nederland niet snel weer een relatie met een blanke aangaan. “Ik zou me ergeren aan hun racisme.” Wellicht een Hindoestaanse man? “Ik maak weinig kans. Ze vinden een zelfstandige vrouw met een baan al gauw te mondig.”

Niet zelden brengt liefde ook seks met zich mee. Seks is over de hele wereld hetzelfde, maar de opvattingen erover verschillen, zegt Wies Obdeijn. Ze is arts bij de Rutgersstichting in Rotterdam en Den Haag en daarvoor werkte ze in Tunesië en Marokko. Nederlanders beschouwen seks volgens haar als een “luxe product”. Seks is leuk, maar je moet ook zonder kunnen. In islamitische culturen daarentegen zou seks er echt bijhoren. “Daar is het een primaire levensbehoefte.”

Speelt liefde omgekeerd wel altijd een rol bij seks? In Nederland zijn autochtone én allochtone meisjes bijna altijd verliefd op de jongen met wie ze vrijen, meent Obdeijn. Maar jongens denken daar soms anders over; ze willen wel 'zomaar' vrijen.

De seksuele moraal in Nederland biedt hen die mogelijkheid, maar brengt meisjes bij tijd en wijle in de problemen. Vorige week maakte het Nederlands Instituut voor Sociaal Sexuologisch Onderzoek (Nisso) bekend dat ieder jaar naar schatting zes- à zevenhonderd islamitische meisjes bij een hulpverleningsinstelling komen met vragen en problemen op het gebied van de maagdelijkheid. In sommige gevallen verstrekken artsen dan een maagdelijkheidsverklaring of repareren ze het maagdenvlies.

Het probleem van de maagdelijkheid treft niet alleen Turkse en Marokkaanse meisjes, haast arts Obdeijn zich te zeggen, maar ook streng christelijk opgevoede meisjes uit “sommige dorpen rond Rotterdam”. De arts helpt de islamitische meisjes, onder meer door hen uit te leggen dat ontmaagding niet altijd tot bloedverlies leidt. “Maar maagdelijkheid is een belangrijk, diep geworteld symbool. De jongens doen het, maar ze willen wel een maagd als bruid. Dat is een probleem van dit decennium, maar ik zie de opvattingen veranderen.”

Maatschappelijk werker Mohamed Bouassria van jongerencentrum Dynamo in Eindhoven beaamt dat. “De islam zegt dat seks voor het huwelijk niet mag, maar er zijn in Nederland toch ook veel mensen die door het rode stoplicht rijden?

In het jongerencentrum schettert muziek uit alle openstaande ramen: blanke hardrock, Algerijnse raï en Afro-Amerikaanse hiphop. Zwarte meisjes rennen de trappen op en af, gekleed in zwarte strakke broeken, glimmende blouses en petjes op hun hoofd. “Geloof me”, zegt Mohamed Bouassria glimlachend, “bijna niemand houdt zich aan het verbod op seks voor het huwelijk. Veel families vinden het ook een achterhaald idee. En mannen zeggen steeds vaker niets met haar verleden te maken te hebben. Als ze bij hem maar niet vreemd gaat.”