Crisis in Italië

NA 509 DAGEN heeft premier Romano Prodi zich moeten schikken in een lange Italiaanse politieke traditie. Het verlies van de gedoogsteun van de orthodoxe communisten voor het centrum-linkse kabinet betekent het einde van Italiës vijfenvijftigste kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog. De crisis heeft verregaande Europese dimensies.

Italië was onder Prodi bezig zich in een geforceerd tempo voor te bereiden op deelname aan de Economische en Monetaire Unie (EMU) in 1999. In anderhalf jaar tijd werd de Italiaanse inflatie teruggebracht tot minder dan twee procent (lager dan in Nederland), trad de lire weer toe tot het Europese wisselkoersmechanisme en werd er voor zo'n honderd biljoen lire (100 miljard gulden) omgebogen zodat het overheidstekort waarachtig is gedaald tot onder de begeerde grens van drie procent van het bruto nationale product. Dit alles was weliswaar met de nodige cosmetica gepaard gegaan, maar Italië stond toch even op de rand van toelating tot de EMU. De ontwerpbegroting voor 1998 bleek een stap te ver. De pogingen om het genereuze pensioenstelsel in Italië te herzien, de verzorgingsstaat te hervormen en de privatisering van de staatsconglomeraten door te zetten, waren onaanvaardbaar voor de Herstichte Communistische Partij, de oude garde van proletarisch links onder leiding van Fausto Bertinotti, die de regering-Prodi van een parlementaire meerderheid voorzag. Aan een week van dreigementen, geheime onderhandelingen en naarstig zoeken naar een verlossend compromis kwam gisteren een einde.

DE CRISIS die met het ontslag van Prodi is uitgebroken, is een Europese aangelegenheid. Terecht zei Jacques Santer, de voorzitter van de Europese Commissie, deze week al dat de val van het kabinet-Prodi vernietigende gevolgen kon hebben voor de Italiaanse inspanningen om de voorwaarden voor de EMU te halen. Die bezorgdheid kan ook anders worden geformuleerd. De orthodoxe communisten die bij de laatste verkiezingen amper negen procent van de stemmen haalden, zijn in staat gebleken om de nationale politiek te gijzelen. En: Italië heeft het laten aankomen op het laatste moment om al improviserend aan de EMU-voorwaarden te voldoen. Zonder de prestaties van Prodi te betwisten, was dat geen voorbeeld van duurzaam beleid. Italië heeft zich gediskwalificeerd voor deelname aan de EMU in 1999.