Kim Jong-il kan nu gebaar maken

Gisteren is Kim Jong-il formeel partijleider van Noord-Korea geworden en daarmee de sterke man van het land. Gaat Noord-Korea weer praten?

TOKIO, 9 OKT. Na de benoeming van Kim Jong-il tot secretaris-generaal van de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij is gisteren van verschillende kanten opgemerkt dat dit de eerste succesvolle machtsoverdracht van vader op zoon is in een communistische staat. Noord-Korea wordt inderdaad meestal omschreven als een communistisch, of ook stalinistisch land. Een andere zienswijze klinkt echter door in de volgende kop uit de Japanse krant Asahi vanmorgen: 'Een familiestaat gedragen door confucianisme.'

De in 1994 overleden Kim senior is ruim voor zijn dood begonnen met de voorbereiding van de machtsovername door zoon Kim Jong-il. In 1980 werd Kim junior officieel benoemd als toekomstig opvolger. Vader Kim Il-sung verwijderde tegenstanders van deze familie-opvolging en om Kim junior ontstond een groep getrouwen, onder wie veel familieleden. Ook al hebben de twee top-posities van het land sinds 1994 vacant gestaan - en de functie van president is nog steeds open - toch twijfelen de meeste commentatoren niet aan de macht die Kim junior nu binnen het Noord-Koreaanse apparaat heeft.

Een Zuid-Koreaan van middelbare leeftijd verwelkomde gisteren op televisie openlijk de benoeming van Kim tot hoogste man van de partij, omdat Zuid-Korea “nu weer een aanspreekpunt heeft in onderhandelingen met het noorden”. Voor veel Koreanen is de deling van hun land door externe factoren - de Amerikaans-Russische bezetting en de daarop volgende Koude Oorlog - een al vijftig jaar durend trauma. Het land heeft eeuwenlang een hechte eenheid gevormd terwijl nu veel families al jaren kunstmatig van elkaar zijn gescheiden.

Tussen de Zuid-Koreaanse president Kim Young-sam en Kim Il-sung hadden onderhandelingen plaats tot de laatste in 1994 plotsklaps aan een hartaanval overleed. Kim Young-sam weigerde vervolgens zijn medeleven uit te spreken en het noorden weigert sindsdien de gesprekken te hervatten. Kim Young-sam zei gisteren in een reactie dan ook “geen veranderingen” te verwachten in de relatie. Deze veranderingen zullen wellicht komen als Zuid-Korea in december een nieuwe president kiest. Zuid-Koreaanse ambtenaren hebben wel de verwachting uitgesproken dat de benoeming van Kim junior effect kan hebben op het momenteel stilstaande vredesoverleg. Om zijn macht te tonen “is een bepaalde geste van Kim Jong-il mogelijk”, aldus een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

De Chinese president Jiang Zemin heeft direct een felicitatie-telegram gestuurd. Een functionaris van de communistische partij meent dat de benoeming van Kim “een positief effect zal hebben op de stabiliteit op het Koreaanse schiereiland”. Tevens hoopt Peking dat de invulling van de topposities in Noord-Korea weer top-overleg tussen China en Noord-Korea mogelijk zal maken. Bij gebrek aan een formele ambtsgenoot ligt dit top-overleg al vijf jaar stil. Als bondgenoot van Noord-Korea sinds de Koreaanse Oorlog (1950-'53) speelt China een belangrijke rol in het haperende vredesoverleg tussen beide Korea's, de VS en China zelf.

De VS lieten gisteren weten dat de benoeming “geheel volgens verwachting” is en een heractivering van het vredesproces wel zal moeten wachten tot na de Zuid-Koreaanse verkiezingen. De Japanse premier Ryutaro Hashimoto sprak gisteren de verwachting uit dat gesprekken met Noord-Korea over het normaliseren van de betrekkingen voorspoedig zullen verlopen.