Kasparov voor zware opgave na vlakke remise in sleutelduel

TILBURG, 9 OKT. Minder dan een minuut kregen de toegestroomde cameraploegen om Gary Kasparov vast te leggen bij het verlaten van het Tilburgse Ondernemingshuis. Zonder iemand aan te kijken beende de wereldkampioen naar de lift in een woedende uiting van onmacht waar een striptekenaar plofwolkjes omheen getekend zou hebben. Pas beneden in de hal uitte hij zijn ergernis: “Alles was fout vandaag.”

Of hij daar alleen zijn teleurstellende remise uit de voorlaatste ronde van het Fontys Schaaktoernooi tegen zijn rivaal Vladimir Kramnik mee bedoelde, was niet helemaal duidelijk. Ook voor de partij had Kasparov het niet echt naar zijn zin. Dertig minuten voordat hij zijn eerste zet moest doen, liep hij nog met een onvoldaan gevoel in vrijetijdskledij voor zijn hotel op en neer. Omdat zijn favoriete Franse specialiteitenadres dicht was, had hij zich bezondigd aan “troep” uit een naburig fastfoodrestaurant. Bovendien had hij nog steeds geen besluit kunnen nemen over zijn eerste zet.

Acht minuten te laat verscheen hij omgekleed in de speelzaal en koos 1.d4. Vladimir Kramnik liet zich niet intimideren door de bedenktijd die Kasparov hem cadeau deed. Hij zorgde ervoor dat hij bij de binnenkomst van zijn oude leermeester niet aan het bord zat en bepaalde zelf in alle rust het moment waarop hij hem met de traditionele handdruk ging begroeten.

De openingsvariant waarmee Kramnik hem tegemoet trad, bezorgde Kasparov meteen twijfel over de juistheid van zijn eerste zet. Kramnik ontweek de grote hoofdvarianten en dwong een afwikkeling naar een overbekend eindspel af dat wit een klein initiatief garandeert. Dat bleek een goedberedeneerde keuze.

Kasparov gaf na afloop hoofdschuddend toe dat hij niet in een “eindspelstemming” was geweest. Het ontbrak hem eenvoudig aan het feilloze gevoel om de minimale kansjes uit te buiten. Bovendien trof hij een geconcentreerde en zelfbewuste tegenstander, die zijn zetten deed met een air van onkwetsbaarheid. Die indruk bevestigde Kramnik achteraf ook zelf: “Natuurlijk waren er momenten dat hij iets anders had kunnen proberen, maar ook dan zie ik geen echt verliesgevaar voor zwart.”

Overtuigd van zijn gelijk bood Kramnik al na 27 zetten remise aan. Dat was voor de geprikkelde Kasparov duidelijk nog te vroeg, maar acht zetten later had hij er zelf ook genoeg van.

Het vlakke verloop van het sleutelduel verschoof de ontknoping alsnog naar de laatste ronde. Twee weken geleden stelde Kasparov na de loting dat er pas duidelijkheid over de strijd om de eerste plaats zou ontstaan na de tiende ronde. Die duidelijkheid had hij nu en de conclusies bevielen hem maar matig. Met een half punt voorsprong speelt hij zelf in de laatste ronde met zwart tegen Lautier. De Fransman werkt zich kwakkelend door de ronden, maar als er één tegenstander is die hem tot in zijn vezels motiveert dan is het Kasparov wel. De taak van Kramnik lijkt lichter, hij speelt met wit tegen Loek van Wely. Over die partij maakte de terneergeslagen Kasparov zich geen illusies: “Dat punt heb ik al geteld.”

Alsof het allemaal niet erg genoeg was, moet hij ook nog rekening houden met Peter Svidler, die zich met een remise tegen Judit Polgar op de gedeelde tweede plaats handhaafde. Het lijkt niet erg waarschijnlijk dat de drievoudige Russische kampioen met zwart ijzer met handen zal proberen te breken tegen Onisjoek. Dat soort va banque-acties strookt niet met zijn karakter. Zoals ook Polgar mocht ervaren. In plaats van een daadkrachtige winstpoging in zijn laatste witpartij, koos Svidler voor een variant waarin in de eerste plaats niets fout kon gaan. Polgar had er geen moeite mee en speelde naar eigen zeggen een eenvoudige, soepele partij.

Diep in de schaduw van de strijd om de hoofdprijs speelden Loek van Wely en Jeroen Piket hun prestigeduel. Een jaar geleden vormde hun partij in de laatste ronde nog de pakkende climax van een felle race die Piket de met Gelfand gedeelde hoofdprijs opleverde. Een herhaling van dat slotakkoord zat er dit keer allang niet meer in. Van Wely won en krabbelde een beetje omhoog in de rangschikking, maar het was geen partij om trots op te zijn. Al op de zesde zet bewees Piket dat het toernooi voor hem niet snel genoeg afgelopen kan zijn. De schade die de logische reactie van Van Wely in de zwarte stelling aanrichtte kwam hij niet meer te boven.

In de laatste ronde speelt Piket tegen Tal Shaked, die in tien ronden twee remises bij elkaar sprokkelde. In zijn meest pessimistische bui zal Piket niet hebben bedacht dat hij met niet meer dan een punt voorsprong aan zijn afsluitende partij tegen de uit de toon vallende Amerikaan zou beginnen.