Voorstel hervorming van Belgische politie

BRUSSEL, 8 OKT. De Belgische rijkswacht en de gerechtelijke politie moeten op nationaal niveau samensmelten tot één politie. Op lokaal niveau blijven er twee politiediensten bestaan: de gemeentepolitie en de lokale brigades van de rijkswacht.

Dat kondigde premier Dehaene gisteren aan tijdens zijn zogeheten State of the Union, waarmee hij het nieuwe parlementaire jaar inluidde. De hervorming van de politie, waarover het parlement vandaag debatteert, is een van de belangrijkste onderdelen van deze beleidsverklaring van de regering-Dehaene. De nieuwe politiestructuur, die nog door het parlement moet worden goedgekeurd, zou begin 1999 operationeel moeten zijn.

De parlementaire 'commissie-Dutroux', die het onderzoek naar verdwenen kinderen doorlichtte, adviseerde eerder dit jaar unaniem de huidige drie politiekorpsen te integreren in één politiestructuur. De integratie zou een einde moeten maken aan de politie-oorlog en aan het gebrek aan samenwerking tussen de verschillende diensten die ondermijnend werken, zoals is gebleken bij het onderzoek naar verdwenen kinderen, waarin cruciale informatie niet werd doorgegeven.

Dehaene kondigde gisteren ook een meerjarenplan voor justitie aan van bijna 9 miljard frank (500 miljoen gulden) tot het jaar 2000. Volgens Dehaene is het doel “een mensgerichte, snellere en hoogstaande justitie”. Het aantal magistraten moet met 240 worden verhoogd en hun permanente opleiding verbeterd. De ondersteunende diensten, zoals administratie en informatisering, moeten worden gemoderniseerd. De 'commissie-Dutroux' leverde in haar rapport kritiek op de verwaarloosde staat van het justitie-apparaat.

Dat de regering op lokaal niveau twee politiediensten wil houden, wordt bekritiseerd. De liberaal Marc Verwilghen, voorzitter van de 'commissie-Dutroux', houdt vol dat de lokale politiediensten moeten integreren. Ook Kamerleden van de Christelijke Volkspartij van premier Dehaene, van wie velen burgemeester en dus korpschef zijn, vinden dat de integratie verder moet gaan omdat de gemeentepolitie overvleugeld dreigt te worden door de rijkswacht. Ze waarschuwen voor een politie-oorlog op lokaal niveau.

Om tegemoet te komen aan de kritiek, nam de regering in haar voorstel op dat de samenwerking op lokaal niveau na vier jaar wordt geëvalueerd door parlement en regering. Ook krijgen burgemeesters meer zeggenschap over de lokale rijkswachtbrigades dan zij nu hebben: ze kunnen rijkswachters richtlijnen geven voor de uitvoering van hun lokale opdrachten.

Premier Dehaene heeft steeds gewaarschuwd de politie niet ineens te drastisch te hervormen. Hij meent dat de regering “het kader dat de 'commissie-Dutroux' vastlegde” volgt. Volgens de regeringsplannen moeten de twee lokale politiediensten wel geleidelijk naar elkaar toegroeien, door gelijkschakeling van scholing en lonen. Ook moeten ze gebruik gaan maken van dezelfde telecommunicatie en informatie.

De algemene leiding van de nationale politie komt in handen van een commissaris-generaal, bijgestaan door zes adjuncten. Een nationale raad moet toezicht houden en de vrees wegnemen voor één, almachtige chef. Op lokaal niveau moet de samenwerking tussen gemeentepolitie en rijkswachtbrigades worden georganiseerd in zogeheten interpolitiezones. Het hoofd van de rijkswacht, generaal Deridder, kan zich vinden in de voorstellen, maar hij waarschuwde tegen overhaaste uitvoering. De gerechtelijke politie vreest in de nieuwe structuur overschaduwd te worden door de rijkswacht en kondigde aan zondag te protesteren in een 'Mars voor Rechtvaardigheid'.

Al meer dan zeven jaar wordt in België gewerkt aan de hervorming van de gemeentepolitie (18.700 man), rijkswacht (15.900) en gerechtelijke politie (1.200). Daarnaast zijn er ook nog de kleinere spoorweg-, lucht- en scheepvaartpolitie en het Hoog Comité van Toezicht dat ambtenaren controleert. Die laatste vier diensten moeten opgaan in de landelijke politie. De rijkswacht, die vorig jaar zijn tweehonderdste verjaardag vierde, is bevoegd voor het hele land. Daarnaast hebben alle 589 gemeenten hun eigen politiekorps, die in grootte varieert van één veldwachter tot honderden agenten. De gerechtelijke politie werd in 1919 opgericht en is verbonden aan de parketten.