Stalins fotograaf Chaldej overleden

MOSKOU, 8 OKT. In Moskou is maandag op 80-jarige leeftijd de Russische fotograaf Jevgeni Chaldej overleden. Chaldej is persoonlijk fotograaf van Stalin geweest en heeft daarnaast een aantal bekende oorlogsfoto's gemaakt - zoals de foto waarop te zien is hoe Sovjet-militairen de rode vlag op de Berlijnse Rijksdag planten.

Chaldej - een Oekraïense jood die ontsnapte aan de antisemitische pogroms waarvan zijn moeder het slachtoffer werd - werkte voor het persbureau TASS en voor het partijblad Pravda. Tijdens de oorlog trok hij met de Sovjet-troepen met het front mee in de richting van Berlijn. Zijn beroemdste foto is die van het hijsen van de Sovjet-vlag op de Rijksdag - een foto die hij, zoals hij later onder andere in een vraaggesprek met deze krant toegaf, een paar keer liet 'overdoen' omdat hij niet tevreden was. Chaldej fotografeerde Hermann Goering tijdens het proces tegen de nazi-oorlogsmisdadigers in Neurenberg, de conferentie van Potsdam en de grote parade van het zegevierende Rode Leger op het Rode Plein in Moskou, waarbij de buitgemaakte Duitse vaandels op een hoop voor Lenins mausoleum werden gegooid.

Na de oorlog werd Chaldej 'hoffotograaf' van Stalin. Nog enkele jaren later kwam hij in moeilijkheden toen Stalin zijn felle antisemitische campagne ontketende. Het kostte Chaldej zijn baan - hij werd wegens 'kosmopolitisme' ontslagen - maar de dood van Stalin in 1953 voorkwam erger.

Bekend werd Chaldej pas ten tijde van de perestrojka onder Michail Gorbatsjov in de late jaren tachtig: vóór die tijd was hij simpelweg een anonieme werknemer van TASS en de Pravda. In vraaggesprekken zei Chaldej dat hij altijd heeft betreurd in de pas van de communistische partij te hebben moeten lopen. 'Negatieve' foto's waren taboe. “Ik heb nooit een stumper op straat gefotografeerd. Ik ben zelfs niet op het idee gekomen. Die foto's zouden ook nooit zijn gepubliceerd.”

In een recent vraaggesprek zei Chaldej tevreden te zijn een historisch tijdperk in foto's te hebben vastgelegd. “Nu is er niets meer te fotograferen. Er zijn geen onderwerpen meer, als je afziet van [de nationalistische extremist] Zjirinovski die zijn neus schoonmaakt.” (AFP)