Leider Tories wil partij fors hervormen

LONDEN, 8 OKT. Met harde zelfkritiek baande William Hague, de leider van de Britse Conservatieven, gisteren op het congres in Blackpool de weg voor de meest ingrijpende hervorming van de partij in honderdtwintig jaar.

Hague zei dat de partij orde op zaken moet stellen om te demonstreren dat ze van de nederlaag geleerd heeft. “We moeten luisteren, niet de les lezen. Onze houding, organisatie en cultuur moeten vernieuwd.”

De Britse Conservatieven hebben vijf maanden geleden bij de verkiezingen een ongenadig pak slaag gekregen omdat de Lagerhuisfractie volgens Hague werd gezien als “verdeeld, arrogant, zelfzuchtig en hoogmoedig” en omdat de partij “het contact had verloren met de mensen die ze vertegenwoordigde”.

Hague's oproep tot modernisering werd overschaduwd door controversiële uitspraken van twee oudgedienden, ex-bewindsman Alan Clark en voormalig partijvoorzitter Lord Tebbit. “De enige manier om af te rekenen met het verboden Ierse Republikeinse Leger”, zei de militair historicus Clark, “is door in één nacht 600 mensen te doden. Laten de Verenigde Naties en al die anderen er maar een hoop heibel over maken, maar je bent er wel voor twintig jaar van af.” Lord Tebbitt deed een aanval op de multiculturele samenleving. Hij zei dat kinderen van alle rassen in Groot-Brittannië moeten worden onderwezen in Britse historie om te voorkomen “dat dit koninkrijk een Joegoslavië wordt”. Adviseurs van Hague probeerden de schade te beperken door Clark en Tebbitt af te doen als “dinosaurussen”.

Vier op de vijf Conservatieve leden staan achter de partijhervorming, zo bleek gisteren uit de uitslag van een stemming onder de achterban. Direct nadat de Conservatieve Lagerhuisfractie Hague in juni tot opvolger van John Major had gekozen, maakte de nieuwe leider bekend dat hij die benoeming wilde laten bekrachtigen door de leden. Dat was in de partij nooit eerder vertoond. Leden die Hague wilden steunen, stemden daarmee tegelijkertijd voor partijvernieuwing.

Dat was de koppelverkoop die in de formulering op het stembiljet besloten lag. Critici binnen de Conservatieven klaagden dat Hague carte blanche vroeg en zijn achterban chanteerde door zijn lot te verbinden aan een hervorming waarvan de inhoud pas op het partijcongres bekend zou worden gemaakt. Maar Hague liet er geen twijfel over bestaan dat hij alleen maar partijleider wilde zijn als hij ook het mandaat kreeg voor de ingrijpende modernisering die volgens hem nodig is om de neergang van de Conservatieven te keren. Gisteren bleek dat ongeveer de helft van de ruim 350.000 leden aan de stemming had meegedaan. Hague en zijn modernisering werden door ruim 80 procent van de stemmers gesteund.

In het voorwoord bij de hervormingsvoorstellen die gisteren werden gepubliceerd, staat dat de verkiezing op 1 mei “een keerpunt” was. “Ze onthulde onze zwakheden (...) in gedrag, zelfdiscipline en organisatie. Ze legde de mate van teloorgang bloot die onze organisatie en ons ledental de afgelopen vijfentwintig hebben doorgemaakt.”

Hervorming van de partij voorziet in centralisatie en democratisering. Op het moment weten de Conservatieven niet eens hoeveel leden ze precies hebben omdat er geen nationaal ledenbestand bestaat. De contributie varieert per plaatselijke afdeling. Stroomlijning van de organisatie moet leiden tot vergroting van de slagkracht.

Hague riep de afgevaardigden op “niet bang voor de toekomst te zijn”. Na het congres “moeten we ophouden ons te verontschuldigen”, zei Hague. “We moeten het stof van onze knieën slaan en weer rechtop gaan staan. We zullen de wereld laten zien dat de Conservatieven terug zijn van weggeweest.”