Voorkeurstemmen

In zijn column van 2 oktober 'Laat de kiezer kiezen' werd door Mark Kranenburg gesteld dat de verkiezing van Mateman en Lansink overgelaten dient te worden aan de kiezers en niet aan het partijbestuur van het CDA.

Aanvullend hierop wil ik de voorkeurstemmenactie voor VVD'er Theo Joekes in herinnering roepen. Deze was na zijn lidmaatschap van de RSV-enquêtecommissie, waarbij hij (terecht) een van de VVD-bewindslieden kapittelde over zijn beleid, door het VVD-bestuur niet op de lijst voor de volgende Kamerverkiezingen opgenomen.

In de kandidaatstellingvergadering werd Joekes, onder druk van VVD-leden, alsnog op een (toen) onverkiesbare veertigste plaats gekozen. Mede dankzij een gerichte voorkeurstemmenactie van een 23-tal VVD-leden werd hij met ruim 284.000 voorkeurstemmen (bijna 20 procent van alle VVD-stemmen) alsnog gekozen. Hiermee was hij goed voor ruim 4 van de 27 VVD-zetels.

Behalve dat Joekes hierdoor zijn rentree in de Tweede Kamer kon maken, was er voor de VVD nog een bijkomend voordeel. Doordat de VVD een oorspronkelijk niet gekandideerd Kamerlid toch in de lijst opnam, haalde zij veel stemmen binnen die in deze voor de VVD roerige tijden anders wellicht verloren waren gegaan. Wanneer het CDA op een zelfde wijze optreedt als de VVD in 1986 en Mateman en Lansink alsnog onverkiesbaar op de lijst zet, kunnen dezen bewijzen dat zij een grote achterban hebben (hetgeen nog maar de vraag is) en kan het CDA wellicht nog wat extra stemmen binnenhalen om het nakend verlies te beperken.