Melkert: Kamerleden moeten langer aanblijven

DEN HAAG, 7 OKT. Tweede-Kamerleden moeten langer dan twee kabinetsperioden aanblijven om meer politieke kennis en ervaring op te doen. Ook moeten ze beter door hun partij worden ondersteund. Gebeurt dat niet, dan worden ze afhankelijk van ambtenaren en belangengroepen waardoor het politieke ambacht wordt uitgehold.

Dit zei minister Melkert (Sociale Zaken) gisteren in de jaarlijkse Machiavelli-lezing. De lezing valt samen met de uitreiking van de Machiavelli-prijs voor overheidscommunicatie. Die is dit jaar toegekend aan de gemeente Amersfoort voor een communicatie-campagne om langdurig werklozen te werven voor nieuwe banen bij de gemeente.

Melkert benadrukte in zijn lezing dat het vermogen van de politiek tot handelen en vernieuwen wordt onderschat. “Maar in plaats van dat de politiek daaruit de consequentie trekt zodat er beter naar de burger wordt gecommuniceerd, is er de neiging driftig te gaan sleutelen aan wat heet staatsrechtelijke en bestuurlijke vernieuwing.” Het beeld van wat politiek betekent en vermag, verschilt volgens de minister steeds meer van de werkelijkheid.

Zowel politici als de media zijn daar volgens Melkert verantwoordelijk voor. De media omdat ze aan de ene kant het politieke handelen vertalen “naar een stoelendans in het centrum van de macht”. Anderzijds kloppen de media rondom bijvoorbeeld een Europese Top (“of het nu om een verdrag gaat of niet”) een zodanig beeld op dat de werkelijkheid wel tegen móet vallen, meent Melkert. “De herkenbare loop der geschiedenis laat zich zelden in één moment en veel vaker in een keten herkennen. Het is het privilege van de politiek daarvan de schakels te selecteren en te smeden.” In het beeld dat van dat proces wordt geschetst, domineert volgens de minister evenwel “de menselijke zwakheid ten koste van de waardering van de procesmatige vooruitgang”.

Politici zelf zijn evenzeer schuldig aan “de discrepantie tussen beeld en werkelijkheid”, meent de bewindsman. “Die plegen zich op te stellen in rijen van drie om over dezelfde onderwerpen hetzelfde sentiment te bespelen, waarbij de spanning niet wordt uitgemaakt door de vraag wat er wordt gezegd, maar wanneer iets wordt gezegd ter vervulling van het oerhollands adagium: wie het eerst komt, wie het eerst maalt.”

De politiek werkt volgens Melkert derhalve zelf mee aan “de onderwaardering van de politiek als ambacht”. Om daar een eind aan te maken moet de positie van het Tweede-Kamerlid versterkt worden doordat hij of zij krachtiger door de eigen politieke partij wordt gesteund. “Met mogelijkheden ook dat de overheid niet-campagne activiteiten meefinanciert op basis van het bij de Tweede-Kamerverkiezingen uitgebrachte aantal stemmen en daarmee een dam opwerpt tegen private sponsoring, voordat het ook hier mode wordt”, aldus Melkert.

Ook zouden Tweede-Kamerleden langer moeten aanblijven, meent Melkert. “Hoe kun je van Kamerleden deskundigheid en toewijding aan de partij - ook in slechte tijden - verwachten als diezelfde Kamerleden tegelijkertijd te verstaan wordt gegeven dat ze in ieder geval na twee termijnen weer moeten wegwezen? Waarom in de politiek een strafpremie gezet op ervaring, terwijl dat juist in het bedrijfsleven en in de ambtenarij extra beloning waardig wordt geacht? Hoe waar het ook is dat de volksvertegenwoordiger de meest gewichtige functie toekomt, in de beeldvorming is dit al lang verleden tijd.”

De opmerkingen van de PvdA-minister vallen samen met de bekendmaking gisteren van A.J. Dunning die de lijst van kandidaten voor de nieuwe Tweede-Kamerfractie van de PvdA samenstelt. Eenderde van de huidige fractie zal waarschijnlijk in de volgende periode niet meer terugkeren in de Kamer. Uit de kieslijst van het CDA, die vorige week werd gepresenteerd, bleek dat de helft van het huidige aantal Tweede-Kamerleden van het CDA niet meer verkiesbaar zal zijn.