Antillen fel tegen Nederlands besluit lagere rijstimport

LUXEMBURG, 7 OKT. Nederland heeft aanvaard dat de uitvoer van rijst en suiker van de Nederlandse Antillen naar de Europese Unie wordt beperkt. Dit Nederlandse besluit heeft tot grote verwarring geleid. De Antillen en Aruba hebben geweigerd hiermee in te stemmen binnen de ministerraad van het koninkrijk. Volgens minister Van Mierlo is het Nederlandse besluit “een precedent wat betreft de beleving van het Statuut van het Koninkrijk”.

Nadat de meerderheid van de rijksministerraad, waaraan vertegenwoordigers van de Antillen en Aruba deelnemen, gistermorgen over de kwestie een besluit had genomen, heeft minister Van Mierlo dit dadelijk aan zijn EU-collega's in Luxemburg meegedeeld. Nederland had tot nu toe een meningsverschil over de rijst en de suiker met alle andere veertien lidstaten van de EU. Het Luxemburgse voorzitterschap van de EU had een compromisvoorstel gedaan. Na de Nederlandse mededeling stelde de Luxemburgse minister Poos vast dat hiermee het compromis door alle leden was aanvaard en dat de kwestie van de baan was.

Nog geen uur later werd de Nederlandse regering echter verrast door de uitspraak van de president van de Haagse rechtbank in een kort geding dat tegen de Staat der Nederlanden was aangespannen door het Arubaanse suikerbedrijf Emesa Sugar. Volgens die uitspraak is het de Nederlandse staat niet toegestaan om het besluit van de rijksministerraad uit te voeren door binnen de EU met het Luxemburgse compromisvoorstel in te stemmen. De regering moet eerst wachten tot het Europese Hof van Justitie antwoord heeft gegeven over vragen die over het besluit van de ministerraad worden gesteld. De procedure bij het Europese Hof moet nog beginnen.

Minister Van Mierlo sprak van een 'bizarre situatie' die ontstaan was. Hij kon gisteren nog niet overzien wat de gevolgen zijn van de gerechtelijke uitspraak. Hij heeft het Luxemburgse voorzitterschap van de EU van de gerechtelijke uitspraak op de hoogte gesteld. Vanmorgen zei een woordvoerder van Buitenlandse Zaken in Den Haag dat de regering de mogelijkheden onderzoekt om in hoger beroep te gaan.

Nederland had al eerder te horen gekregen dat wanneer gisteren geen oplossing gevonden zou worden voor het geschil over de rijst en suiker van de Antillen en Aruba, de zaak aan de Europese staats- en regeringsleiders zou worden voorgelegd. Nederland rekende er niet op daar sympathie te krijgen voor afwijzing van het compromis en vreesde dat er dan nog een grotere korting op de rijstimport uit de Antillen zou volgen.

Pagina 15: Geschil in ministerraad Koninkrijk blijft

De Rijksministerraad is vanaf vorige vrijdag tot gistermorgen met de kwestie bezig geweest. Toen de Antillen en Aruba voet bij stuk hielden en weigerden beperking van de uitvoer van rijst en suiker naar de EU te aanvaarden, hakte de Nederlandse regering de knoop door en kondigde aan toch met het Luxemburgse compromisvoorstel akkoord te gaan. Volgens Van Mierlo neemt de Rijksministerraad besluiten doorgaans met unanimiteit. Nu dat niet is gebeurd vond hij dat “het drama niet groter moet worden gemaakt dan het al is”. Hij zei dat ten tijde van de totstandkoming van het Statuut van het Koninkrijk een situatie als deze niet is voorzien. Het is volgens hem de vraag in welke mate een minderheid binnen de rijksministerraad het hele Koninkrijk kan binden.

Vorig jaar werd een compromisvoorstel binnen de EU door Nederland verworpen omdat de Antillen dit toen afwezen. Minister Van Mierlo zei vanmorgen tegen zijn collega's dat het voor de regeringen van de Antillen en Aruba “een hard gelag” moet zijn om de concessie te doen. De Antillen produceren zelf geen rijst of suiker. Maar als gevolg van een regeling uit 1991 kunnen zij deze produkten zonder heffing naar de EU uitvoeren als ze op de Antillen een bewerking hebben ondergaan. Daardoor was vorig jaar de export van eigenlijk uit Suriname en Guyana afkomstige rijst naar de EU meer dan 200.000 ton. De suikeruitvoer van de Antillen naar de EU steeg in zes jaar tijd van nul tot 50.000 ton.

Vooral de rijstproducerende lidstaten van de EU Italië en Spanje hebben hiertegen geprotesteerd. Ook de suikerfabrikanten hebben druk uitgeoefend om verandering in de toestand te brengen, omdat de suikerimport hen vele miljoenen guldens per jaar kostte. Volgens het gisteren door de Raad van ministers aanvaarde compromis mogen de Antillen in het vervolg nog slechts 3000 ton suiker per jaar naar de EU exporteren. De rijstuitvoer wordt beperkt tot 160.000 ton per jaar, met - afhankelijk van de marktsituatie - de mogelijkheid tot enkele tienduizenden tonnen per jaar extra.

De Antillen hebben zich tot het laatst verzet tegen het compromis, omdat het de positie van rijstpellerijen op de Antillen en daarmee ook van de Antilliaanse werkgelegenheid zou aantasten.