SJEIK AHMED YASSIN; Koppig strijder tegen zionisten

TEL AVIV, 6 OKT. Gaza maakte zich vanmorgen op om, mogelijk vandaag nog, de vereerde Hamasleider sjeik Ahmed Yassin als een 'Palestijnse Khomeiny' te onthalen. De traditionele welkomsgroet Ahalan wasahalan, wordt door enthousiaste Palestijnen op muren in de Gazastrook gespoten.

Yassin staat een groots welkom te wachten, dat niet onderdoet voor de ontvangst die de Palestijnse leider Yasser Arafat ten deel viel bij diens terugkeer uit Tunis naar Gaza. In zijn stoutste dromen zal de volledig verlamde, 61-jarige religieuze revolutionair zich niet hebben kunnen verbeelden dat, zoals vanmorgen het plan was, koning Hussein hem in de koninklijke helikopter van Amman naar Gaza zou begeleiden. Misschien maakt de helikopter in Ramallah een tussenlanding om Yasser Arafat in de eer van de triomfale terugkeer naar Gaza te laten delen: dat zou een moment van verzoening tussen Hamas en het Palestijnse zelfbestuur kunnen zijn.

Sjeik Yassin keert via Jordanië uit Israelische gevangenschap naar Gaza terug op het hoogtepunt van een campagne van Yasser Arafat tegen Hamas. Israel en de VS hebben van Arafat een “honderd procent” inspanning tegen de Hamas-terreur geëist als prijs voor de hervatting van het vredesoverleg tussen Israel en de Palestijnen. Nu sjeik Yassin als een nieuwe Palestijnse volksheld in Gaza wordt ingehaald, verliest Arafat zijn motivatie om onder druk van Israel en de VS zijn offensief tegen Hamas voort te zetten.

Op vrije voeten wordt sjeik Yassin een belangrijke speler in het Israelisch-Palestijnse vredesproces. Zijn biografie wijst op koppige strijdlust tegen de “zionistische vijand”. Zoals generaal Moshe Dayan met zijn ooglap een door mystiek omringde veldheer werd, zo heeft de strijd van Yassin tegen de Israelische bezetter vanuit rolstoel, bed en gevangenis, hem tot een legendarische Palestijnse persoonlijkheid gemaakt.

Nooit heeft sjeik Yassin enige indicatie gegeven zich te willen neerleggen bij het bestaan van de staat Israel binnen de grenzen van 1967. Het akkoord van Oslo tussen Israel en de Palestijnen heeft hij vanuit de Israelische gevangenis op deze grond verworpen. Het kwam niet in hem op de vrijheid te kiezen door de Palestijnse terreur te veroordelen.

Maar zijn totale verwerping van de “zionistische staat” verhinderde hem niet in de gevangenis een dialoog te voeren met rabbijn Forman. Leven met joden, zonder zionistische aspiraties, is voor sjeik Yassin aanvaardbaar.

Voordat koning Hussein zijn vrijlating bedong als politieke prijs voor de mislukte Israelische aanslag op een Hamas-leider in Amman, weigerde sjeik Yassin zich te laten deporteren. Hij eiste en kreeg de Israelische belofte op schrift dat zijn 'bezoek' aan Jordanië het begin was van de terugkeer naar het Palestijnse vaderland, allereerst Gaza.

Ahmed Yassin werd in 1936 geboren in het Arabische dorpje Algora, niet ver van de Israelische stad Ashkelon. Tijdens de Israelisch-Palestijnse oorlog in 1948-49 vluchtte het gezin Yassin naar de Gazastrook en belandde het in het Shati-vluchtelingenkamp. In 1952 werd de jonge Ahmed Yassin volledig verlamd als gevolg van een ongelukkige val waarbij letsel ontstond aan zijn bovenste nekwervels. Ondanks deze ernstige handicap ontwikkelde hij zich tot leider van de Moslimbroederschap in Gaza.

In 1955 trad hij tot deze Palestijnse tak van de Egyptische broederschap toe. In 1978 werd hij benoemd tot hoofd van de overkoepelende organisatie van de Broederschap in Gaza. Deze organisatie stelde zich de vernietiging van de zionistische staat tot doel na de zuivering van de Palestijnse maatschappij van vreemde invloeden en seculiere gedachten.

De Israelische bezettingsautoriteiten lieten de activiteiten op sociaal en cultureel gebied van sjeik Yassin oogluikend toe. Hij werd gezien als een tegenwicht voor de PLO-invloed in de Gazastrook. Maar hij ging verder dan de Israelische bezetter het zich had voorgesteld en begon met het organiseren van verzet. In 1984 werd hij gearresteerd en tot 13 jaar gevangenisstraf veroordeeld. In zijn huis werden wapens en “opruiend” materiaal gevonden. Een jaar later kwam hij weer vrij tijdens een gevangenenruil tussen Israel en de PLO.

Kort na het uitbreken van de intifadah, de Palestijnse volksopstand, in december 1987 stichtte sjeik Yassin Hamas, de fundamentalistische verzetsbeweging. Terwijl hij de politieke leiding van Hamas in handen nam werden toen de ook eerste cellen opgericht van de militaire arm van Hamas, Ezzedin el-Qassem.

In het eerste Hamas-pamflet schreef sjeik Yassin dat “alleen de islam de kracht heeft Israel te vernietigen”. In 1989 werd hij door een militaire rechtbank tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld wegens onder andere het geven van een opdracht tot het vermoorden van vier Palestijnse collaborateurs met Israel. Hij werd er toen eveneens van verdacht de hand te hebben gehad in de ontvoering van twee Israelische soldaten die later werden vermoord.