Moet de overheid haar critici steunen?; Subsidieaanval VVD is ongeloofwaardig

De door de overheid gesubsidieerde Vereniging Milieudefensie richt haar pijlen geregeld op projecten die brede politieke steun hebben. Dient de Vereniging daarmee het algemeen belang?

VVD-Kamerlid Hans Hoogervorst vindt van niet. Hij vraagt zich af of de Vereniging haar subsidies in dit opzicht wel goed gebruikt. Teo Wams van Milieudefensie bestrijdt dit. “Oppositionele acties worden door de leden gefinancierd.”

VVD-Kamerlid Hans Hoogervorst stelt de subsidiëring van maatschappelijke organisaties ter discussie. Zou er geen maximum moeten zijn voor dergelijke subsidies? En wat, indien een organisatie zich keert tegen parlementaire besluiten? Hoogervorst zet zijn vragen nu nog kracht bij door een tendentieus en deels onjuist beeld van Milieudefensie te schetsen. De VVD heeft dergelijke ballonnetjes al vaker opgelaten, telkens als er in de politiek milieukwesties spelen waar men mee in de maag zit.

Hoogervorst doet het voorkomen alsof Milieudefensie drijft op overheidsgeld. De werkelijkheid is echter anders. Haagse subsidies zijn weliswaar belangrijk voor ons om delen van ons werk te kunnen verrichten, maar het aandeel ervan in de totale inkomsten is ongeveer een derde. De rest is grotendeels afkomstig van leden en sympathisanten.

Bij de toekenning van overheidssubsidies wordt een aantal van de door de VVD gesuggereerde criteria reeds gehanteerd. Bovendien ontvangt Milieudefensie uitsluitend projectsubsidies, dat wil zeggen aan een tijdslimiet gebonden geld voor nauw omschreven activiteiten. Dat zijn niet de 'oppositionele' acties waar Hoogervorst het over heeft. Voor zover we die voeren betalen we ze geheel uit eigen middelen. Het gaat om zaken als onderzoek, voorlichting en ondersteuning van lokale milieugroepen.

Hoogervorst presenteert de Vereniging Milieudefensie nu als een organisatie die zich keert tegen het overheidsbeleid. Dat is een uiterst onvolledige weergave van onze rol. De milieu-arena is aanzienlijk groter dan de parlementaire vergaderzalen. Als onderdeel van wat Hoogervorst zelf treffend “het niet-traditionele middenveld” noemt, neemt Milieudefensie actief en constructief deel aan wat zich in die arena afspeelt.

Daarbij gelden nog steeds de destijds door oud-VVD-minister Nijpels opgestelde en door het parlement goedgekeurde milieudoelen als kompas. Wat dat betreft is Milieudefensie uitermate loyaal aan parlementair gedragen overheidsbeleid.

Het punt is dat de overheid ook beslissingen neemt, zoals die rond Schiphol, die het realiseren van de milieudoelen sterk bedreigen. Daarover zijn we uiteraard zeer kritisch.

Jaren van hard werken hebben Milieudefensie geleerd dat de beste garantie voor succes een mix van pressie en samenwerking is. Bij het beschermen van de tropische bossen zijn na een fase van soms harde acties grote successen geboekt door intensieve samenwerking met bedrijven als Gamma. En onlangs nog meldde NRC Handelsblad op de voorpagina dat de Vereniging Milieudefensie met initiatieven komt om samen met de luchtvaartbranche mensen uit het vliegtuig en in de snelle trein te krijgen.

Afgelopen vrijdag deed de Amsterdamse rechtbankpresident Gisolf het aantrekkelijke voorstel de milieubeweging rechtstreeks te betrekken bij onderhandelingen over de handhaving van de wettelijke geluidsgrenzen rond Schiphol. Het is verbazend dat minister Jorritsma (Verkeer) dit onmiddellijk afwees. De overheid heeft dergelijke vormen van maatschappelijke betrokkenheid hard nodig wil ze haar eigen milieudoelen bereiken.

Eerdere VVD-ministers van Milieu zagen dat wel in en hadden voor het stimuleren van die rol zelfs enig overheidsgeld over. Onder hun bewind werd het systeem van subsidies voor milieu-organisaties uitgebouwd.

Hoogervorst zegt dat Milieudefensie onvoldoende respect heeft voor parlementaire besluiten. Een lachwekkend verwijt. Op dit moment ligt de situatie net andersom. Milieudefensie eist dat de regering, de luchthaven Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen zich aan de wet houden. Het is juist de VVD die meent dat we Schiphol niet al te zeer met de wet lastig moeten vallen.

Wat de aanleg van de vijfde baan op Schiphol betreft: het besluit daartoe maakte onderdeel uit van een pakket waartoe ook grenzen aan lawaai, vervuiling en passagiersaantallen op Schiphol behoorden. Milieudefensie is inderdaad uitermate ongelukkig met het besluit de vijfde baan aan te leggen. Maar we zetten uitsluitend wettelijk geoorloofde middelen in om hier nog invloed op uit te oefenen.

Milieudefensie handelt bovendien met open vizier. Van andere betrokkenen kan dit bepaald niet gezegd worden; zij plegen lijdzaam verzet door cijfers achter te houden, de groei volledig uit de hand te laten lopen en voldongen feiten te creëren.

Als Hoogervorst en de VVD dergelijk verzet accepteren, en zelfs vergaand honoreren, wordt duidelijk waarom de subsidiediscussie aangezwengeld wordt. Men wil liever niet voor de voeten gelopen worden bij het nastreven van eigen politieke doelen.