Christenmars in de geest van Oprah Winfrey

Honderdduizenden zingende, biddende en elkaar omarmende mannen vulden zaterdag de Mall in Washington, het grote grasveld aan de voet van het Capitool. De samenkomst was een initiatief van de christelijke beweging Promise Keepers, die oproept tot meer toewijding aan God en gezin.

WASHINGTON, 6 OKT. Een zee van vroom gebogen ruggen strekte zich zaterdag over anderhalve kilometer uit in het hart van Washington. In stil gebed verzonken beleden honderdduizenden geknielde mannen, met hun hoofd op de grond gedrukt, collectief hun geloof. Het zag er uit als het vrijdagmiddag-gebed in een islamitische stad. Maar het was onderdeel van een zes uur durende bijeenkomst van de Promise Keepers, een christelijke beweging die mannen in heel Amerika aanspoort zich met meer overgave te wijden aan God en gezin.

Een vroom geprevel steeg op uit de rijen en rijen mannen op de Mall, het nationale grasveld tussen de trappen van het Capitool en de reusachtige obelisk die het monument is voor George Washington. “Vergeef ons onze seksuele zonden”, zeiden de mannen een dominee op een groot videoscherm na. “Vergeef ons onze zondige gedachten.” En toen de predikant hen verzocht kringetjes van vijf of zes man te vormen, pakten over het hele veld mannen - vrienden, maar ook wildvreemden - elkaar bij de hand, arm of schouder. Ze bogen hun hoofden naar elkaar toe en spraken zacht over hun religieuze inspiratie, hun tekortkomingen en hun gevoelens van berouw. Ze omhelsden elkaar, zongen, huilden en lachten samen.

Vaak is de afgelopen jaren vastgesteld dat de Amerikaanse man onzeker is over zijn rol in het huwelijk en de maatschappij. Zijn dominante positie thuis en op het werk wordt bedreigd. Vrouwen accepteren zijn ooit vanzelfsprekende gezag niet langer. Zelfs voor de voortplanting hebben ze hem niet meer nodig.

Volgens Bill McCartney, een voormalige football-coach uit Colorado die de Promise Keepers zeven jaar geleden heeft opgericht, hebben de Amerikaanse mannen hun verantwoordelijkheid lelijk verzaakt. Ze hebben hun werk of vermaak boven hun gezinsleven gesteld, ze hebben hun huwelijk laten verkillen en de samenleving uiteen laten vallen. Christelijke mannen moeten de leiding weer op zich nemen, preekt McCartney, en het geloof weer tot richtsnoer maken: van henzelf, maar ook van hun vrouwen, kinderen, collega's en landgenoten. Mannen moeten beloven betere mannen te zijn.

Feministische critici van de Promise Keepers verwijten de organisatie dat zij de klok wil terugdraaien om de mannen hun machtspositie van weleer terug te geven. Maar de enorme menigte op de Mall bestond niet uit strijdlustige anti-feministen. Het waren mannen die zich naar de geest van de tijd “kwetsbaar opstelden”, die emoties toonden en openlijk spraken over hun gevoelens. In het tijdperk van Oprah Winfrey is ook geloven geen individuele belevenis meer, maar iets wat je deelt met miljoenen anderen.

De afgelopen jaren hebben de Promise Keepers massabijeenkomsten gehouden in stadions door het hele land, dit jaar alleen al 22 keer. De organisatie heeft een begroting van bijna honderd miljoen dollar, afkomstig uit toegangsgelden, donaties en de verkoop van boeken, muziekcassettes en kleding met bijbelteksten of het logo van de Promise Keepers erop.

Pagina 5: Seksuele zonde is grootste probleem

De meeste volgelingen zijn blanke, getrouwde mannen met een middeninkomen. Ze zijn aangesloten bij verschillende, vooral evangelische kerken en omschrijven zichzelf in meerderheid als conservatief tot zeer conservatief.

“Wat ik zo fantastisch vind van deze manifestatie”, zei Roger Emory (33) zaterdag in Washington, “is dat al die mannen hier samen laten zien dat je geen macho meer hoeft te zijn. De boodschap die we uitdragen luidt: het is oké om een christen te zijn.” De kritiek van de vrouwenorganisatie NOW (National Organisation for Women) raakt hem niet. “Ik kan straks echt niet naar huis gaan en tegen mijn vrouw, die arts is, zeggen: geef je baan maar op, we moeten meer kinderen krijgen en ik ben voortaan de baas. Maar ik verander mijn gezin door de vernieuwing van mijn geloof, en in die zin neem ik de leiding.”

In de marge van de massale manifestatie hielden kleine groepjes zaterdag tegendemonstraties. Enkele vrouwen van de 'Lesbische Wrekers', die door het hele land tegen de Promise Keepers protesteren, liepen met demonstratief ontblote borsten door de menigte gelovigen. Sommige mannen wendden hun blik af en richtten hun aandacht op de bijbels die gratis aan alle bezoekers waren verstrekt. Anderen sloegen de actie afwachtend gade of sloegen alarm bij de politie.

In een opiniepeiling van de organisatie noemden de meeste mannen “seksuele zonde” als hun grootste probleem, vooral overspel en pornografie. Ook verwaarlozing van vrouw en kinderen door overmatig hard werken werd veel als probleem genoemd.

De manifestatie van zaterdag vertoonde veel overeenkomsten met de Million Men March, de demonstratie van zwarte mannen - ook alleen mannen - die in oktober 1995 naar Washington kwamen onder leiding van Louis Farrakhan, de omstreden leider van de Nation of Islam. Ook Farrakhan onderstreepte dat de mannen verantwoordelijkheid moeten nemen voor problemen in de maatschappij en in gezinnen. Maar was de Million Men March duidelijk in Washington georganiseerd om de aandacht van de politiek te vestigen op de vastberadenheid van zwarte mannen om hun lot te verbeteren, de politieke bedoelingen van de Promise Keepers zijn minder helder.

McCartney ontkent een politieke agenda te hebben, maar critici wijzen op zijn nauwe banden met conservatief christelijke organisaties en persoonlijkheden als de Family Research Council en de voormalige presidentskandidaat en oprichter van de Christian Coalition Pat Robertson. Het motto van het massale religieuze evenement luidde: “Sta op de bres.” Het is afkomstig uit Ezechiël 22:30. “Ik heb onder hen gezocht naar iemand, die een muur zou kunnen optrekken en voor mijn aangezicht op de bres zou kunnen staan ten behoeve van het land.” De manifestatie van broederschap en religiositeit in Washington was zeker bedoeld om door het land opgemerkt te worden. En dat is ook gebeurd.