Bruisende ambiance kan crisis in nationale vrouwentennis niet verhullen; Verlies in finale luidt einde tijdperk in

DEN BOSCH, 6 OKT. Dankzij een opleving van de ouderwets grillige Brenda Schultz-McCarthy in het meeslepende duel met Mary Pierce voorkwam het Nederlandse tennisteam een afgang in de finale van de Federation Cup tegen Frankrijk. Toch leed de ploeg van Fred Hemmes gisteren een onthullende 4-1 nederlaag, een verlies dat het einde van een tijdperk inluidde. De alleen gisteren bruisende ambiance in de Brabanthallen in Den Bosch kon de crisis in het nationale vrouwentennis niet maskeren.

Schultz kent een talentje van dertien jaar uit Limburg, dat eventueel in haar voetsporen zou kunnen treden. Maar op korte termijn dienen zich geen opvolgers aan voor de kern van het Fed Cup-team met kopvrouw Brenda Schultz, Miriam Oremans, de hevig ontstemde reserve Kristie Boogert en de specialisten in het dubbelspel, Manon Bollegraf en Caroline Vis. Nederland telt momenteel slechts twee speelsters (Schultz en Oremans) in de top-vijftig, terwijl Boogert zich moeizaam handhaaft bij de beste honderd. Daar achter gaapt een enorme kloof.

“Die drie zullen de kar voorlopig moeten trekken”, constateerde de verliezende bondscoach Fred Hemmes. “Er is een duidelijke stagnatie in de doorstroming. Nog niet zo lang geleden hadden we acht speelsters bij de eerste tweehonderd op de wereldranglijst. Nu nog maar vier, waarvan slechts één voortdurend in de top-vijftig staat. Ik verwacht echter dat deze finale veel promotionele waarde zal hebben. Dat meisjes van dertien en veertien jaar geïnspireerd zijn geraakt door de verrichtingen van de nationale top.”

Schultz heeft in elk geval een nichtje van vier jaar oud, dat de cola wil laten staan om ook te gaan tennissen. Oremans keek wat verder en legde de bal neer bij de leden van Jong Oranje. Toch kon ook Hemmes niet ontkennen dat het bereiken van de eindstrijd in de Fed Cup “een momentopname” was geweest. In de eerste ronde werd het door Martina Navratilova geleide Amerikaanse team hardhandig gestraft voor de misplaatste arrogantie Chanda Rubin en Mary-Joe Fernandez de klus in Haarlem te laten klaren.

Tsjechië leunde vervolgens te nadrukkelijk op Jana Novotna, de nummer twee van de wereld, waardoor Nederland zich plotseling mocht opmaken voor een confrontatie met Frankrijk, dat zich onder de bezielende regie van Noah voor het eerst in de finale meldde. Met de mentaal kwetsbare Mary Pierce (8 op de WTA-ranking), de dit jaar doorgebroken 'matchwinner' Sandrine Testud (14) en Alexandra Fusai onder zijn hoede hoeft het niet de laatste keer te zijn.

Nederland moet echter vrezen dat de Koninklijke Nederlandse Lawn Tennisbond (KNLTB) zich rijk rekent met de inkomsten uit de Fed Cup-finale - de Internationale Tennis Federatie (ITF) verdeelt naar rato twee miljoen dollar onder alle deelnemende landen - en de recettes in Den Bosch, waar 65 gulden voor een kaartje moest worden betaald. In de Fed Cup-editie van 1998 zijn de Nederlandse vrouwen in de eerste ronde wederom gekoppeld aan de Verenigde Staten. Dan zal Navratilova ongetwijfeld een beroep doen op Monica Seles en Lindsay Davenport om een herhaling van het echec in Haarlem te voorkomen.

Het is dan ook niet moeilijk te voorspellen dat de zegereeks van het team van Hemmes een incident is geweest. De successen in de Fed Cup vormden bovendien geen afspiegeling van de prestaties van de Nederlandse vrouwen in de WTA-Tour. Oremans koestert haar overwinningen op Rubin en Fernandez niet voor niets als “de mooiste overwinningen” uit haar carrière. Op eigen kracht bereikte de 25-jarige Berlicumse slechts de finale van het toernooi in Rosmalen. Schultz sprokkelde enkele kwart- en halve finaleplaatsen bij elkaar, maar faalde tijdens de grandslamtoernooien.

Boogert beleefde door de ziekte van Pfeiffer een droevig seizoen en maakte een vrije val op de wereldranglijst. Die wetenschap maakte haar felle reactie op de beslissing van coach Hemmes haar ook te passeren voor het dubbelspel nogal potsierlijk. Nu bleek die discipline in Den Bosch een overbodig slotakkoord, want na een uitbundige polonaise met hun rappende coach Noah op de klanken van Two Unlimited rekenden de Françaises Tauziat en Fusai in twee sets (6-3 en 6-4) simpel af met het Nederlandse koppel Bollegraf/Vis.

De ironie wilde dat juist de speelster die zaterdag nog de hoon van het publiek over zich had afgeroepen de ontmoeting tussen Nederland en Frankrijk gisteren nog een verrassende wending gaf. In een partij waar alleen Brenda Schultz het patent op heeft, knoeide ze er zaterdag in de cruciale opening tegen Testud lustig op los. Met een groteske demonstratie van chip and charge-tennis op de service van haar tegenstander, afzichtelijk voetenwerk en een meelijwekkende forehand zette Schultz in drie sets (6-4, 4-6 en 6-3) de toon voor een Franse strafexpeditie.

Oremans boog vervolgens diep voor Pierce (6-4 en 6-1), maar de winnares van de Australian Open raakte gisteren tegen Schultz in gewonnen positie het spoor bijster. In de eerste set leek Pierce de finale nog snel te beslissen. Maar Schultz veroverde op 2-1 in de tweede reeks prompt haar eerste breakpoint en acteerde in het beslissende derde bedrijf als een onzekere koorddanser die telkens leek te vallen. Vijf breakpoints, waarvan twee in de bloedstollende laatste game, overleefde de 26-jarige Schultz en met haar voornaamste wapen, de service, boekte ze zowaar de eerste, reguliere zege op de fysiek gekraakte Pierce: 4-6, 6-3 en 6-4.

“Jullie begrijpen er zeker niets van”, zei Schultz uitdagend. Wie wel? In een roes overklaste Oremans vervolgens de nerveuze Testud in de eerste set. Maar vooral dankzij de bijzondere kwaliteiten van bondscoach Noah bleef de dit jaar van 60 naar 14 gestegen Francaise ondanks de vernederende 6-0 overeind. Was haar dat al niet eerder overkomen op Wimbledon tegen Seles, fluisterde de innerlijke stem van Noah. Als een teek nestelde Testud zich op de huid van Oremans, die haar aanvallende strategie niet kon wijzigen: 0-6, 6-3 en 6-3.

Hoewel het luidruchtige publiek elke bal van Testud uit gaf, profiteerde de nummer twee van Frankrijk op het derde matchpoint van de verwarring bij Oremans, die ten onrechte een dubbele fout claimde. Met een zielloze forehand in het net kroonde zij zich tot de schlemiel van het weekeinde. Haar resten slechts weemoedige gedachten aan een Fed Cup-seizoen, waarin het Nederlandse team zich presenteerde als een B-acteur die voor één bevlieging met een Oscar-nominatie wordt bekroond.