VPRO tracteert jeugd op griezelige en echte tv

Hoe zou het zijn als je vader en moeder allebei blind zijn? Of als je twee moeders hebt in plaats van een vader en een moeder?

In de zesdelige documentaireserie Anders dan anders? die de VPRO vanaf zondag uitzendt, vertelt een aantal kinderen over hun leven in een gezinssituatie die afwijkt van de 'normale'.

De eerste aflevering gaat over Neeltje, wier vader helemaal niets ziet en moeder een beetje. “Ze kan grote letters lezen en heeft een loep waar ze een blaadje onder legt en dan verschijnen de letters in het groot op een soort tv-scherm.” Vroeger zag haar moeder beter maar door een ziekte gingen haar ogen snel achteruit.

Moeder weet hoe Neeltje eruit ziet. “Een wipneusje, smalle lippen en een wat blekig gezicht. Ik vind het een prachtige meid”. Haar vader heeft geen idee van zijn dochters uiterlijk, maar dat interesseert hem niet. Hij heeft een eigen beeld van haar gevormd. “Voor mij is Neel iemand met een beweeglijk lijf, lang haar en een prettige stem.”

Kattekwaad uithalen gaat makkelijker als je ouders niet kunnen zien, bijvoorbeeld snoep pikken of speelgoed insmeren met appelstroop. Maar haar vader heeft zo zijn eigen methodes om zijn dochter te controleren. Neeltje: “Soms stop ik met dwarsfluiten als het net spannend is op tv. En als hij dan naar beneden komt ga ik snel weer dwarsfluiten.”

Net als in ieder ander gezin gaat het dagelijks leven zijn gangetje. Beide ouders hebben een halve baan, er is een schoonmaakster om het grove werk te doen, maar boodschappen en koken doen ze zelf. Vader ruikt aan de slavinken of ze gaar zijn en voelt met zijn handen of ze goed in de pan liggen, “ook al is dat verrekte heet.”

Neeltje is een echte, informatieve maar ook onderhoudende en grappige documentaire voor kinderen, waarin de beelden en de verhalen van Neeltje voor zich spreken. En eigenlijk is alles heel gewoon. “Ik denk dat het voor andere kinderen heel raar is, omdat die niet weten wat ze allemaal kunnen.”

Ook Sam, die met zijn broertje twee lesbische moeders heeft, zegt in de derde aflevering dat hij zich geen uitzondering voelt. “Ik heb een broertje, ik woon hier en ga naar dezelfde school als iedereen. Ik heb geen vader, ik heb twee moeders... Oké, da's anders.”

Waar bij Neeltje het verhaal zichzelf vertelt en een vloeiend geheel is, wordt het verhaal van Sam af en toe onderbroken door de stem van een interviewer en dat stoort een beetje. Maar misschien vertelt Sam uit zichzelf wat minder makkelijk.

Behalve een documentaireserie begint de VPRO zondag met twee dramaseries. Bennie is een amusante, maar vooral ook opvoedkundig verantwoorde en leerzame poppenserie voor de kleintjes. Bennie's excentrieke en wijze buurvrouw, Mevrouw van Santen vertelt haar zesjarige buurjongetje verhaaltjes met sprookjesachtige elementen waar natuurlijk een moraal uit te halen valt.

Zo realiseert Bennie zich na het sprookje over koning Leeuw die zich laat adviseren door slechte raadslieden, dat je maar beter naar je zelf kunt luisteren en gaan voetballen waar jij wilt. Omdat zijn vriendje per se op straat wilde voetballen is er tenslotte een bal door de ruit gegaan!

De andere, Eine kleine Nachtmerrie (naar Mozarts Eine kleine Nachtmusik) van Ate de Jong in een scenario van Theo Nijland en Wanda Rijssel, is een spannende, thrillerachtige dramaserie waarin de muziek centraal staat.

Kinderen worden geconfronteerd met gestoorde volwassenen en moeten zich zien te redden uit gevaarlijke situaties. De muziek - Mozart, Chopin, Hendrix of wat dan ook - helpt hen daarbij.

In deel twee gaat Christine naar celloles. Bliksem en regen begeleiden haar entree in het grote huis van haar leraar. Daar ontmoet ze de versteende, vroegere eigenaar van haar cello, die weer tot leven komt en zijn instrument opeist. Christine wint uiteindelijk het gevecht.

Als ze na afloop van de les met haar moeder in de auto naar huis rijdt, staat er een lifter langs de weg. Met een bekend gezicht. Het is de cellist in een modern jasje.