Luchtmacht VS geeft boven Bosnië gemaakte foto's vrij

De Amerikaanse luchtmacht heeft nieuwe opnamen vrijgegeven die zijn gemaakt tijdens 'surveillance-missies' boven Bosnië. De 'foto's' zijn genomen door JSTARS-spionagevliegtuigen, die afkorting staat voor Joint Surveillance Target Attack Radar System. De Amerikaanse fabrikant Northrop-Grumman heeft de tweedehands Boeing-707 verkeersvliegtuigen uitgerust met een geavanceerd radarsysteem, waarmee de toestellen honderden kilometers zijwaarts in 'vijandelijk' gebied kunnen 'kijken'.

De vliegende uitkijkposten hoeven zich dan niet in het bereik van eventueel vijandelijke luchtafweer te begeven. Sinds eind vorig jaar zijn drie van de toestellen gestationeerd op de vliegbasis Rhein-Main bij Frankfurt in Duitsland.

De radar, die zich in een acht meter lange gondel onder de romp bevindt, is vooral geschikt om troepenverplaatsingen in het oog te houden. Objecten die zich ten opzichte van de radar-bron verplaatsen, verschuiven de frequentie van de radar-straling in geringe mate: het Doppler-effect. De computer-apparatuur kan aan de hand van de frequentie van de radar-echo dus precies zien in welke richting voertuigen rijden. Doordat de radarstraling door draaiende rupsbanden extra wordt vervormd - de dubbele Doppler-shift - kunnen de 'operators' aan boord van de JSTARS ook onderscheid maken tussen wielvoertuigen en bijvoorbeeld tanks. Een onderliggende digitale kaart toont exact aan op welke wegen het verkeer zich bevindt. De radar kan tevens zogeheten SAR-opnamen maken, een afkorting van Synthetic Aperture Radar. Hierbij maakt de radar een computergegenereerde, synthetische foto van een bepaald gebied. Dergelijke SAR-plaatjes hebben een hoge resolutie: bomen, heggetjes en gebouwen zijn er moeiteloos op te onderscheiden.

De onderstaande opname toont de politieke 'hot spot' tussen Zupanja en Brcko, waar zich een smalle corridor bevindt tussen Servië en de noordelijke helft van de 'Bosnisch-Servische Republiek'. De grofkorrelige rechthoek is zo'n SAR-opname waarin de puntjes wiel- en rupsvoertuigen weergeven.

De Amerikaanse luchtmacht heeft overigens een goede reden voor het publiekelijk vertonen van deze, doorgaans geheim gehouden spionagefoto's. De Verenigde Staten willen de Europese NAVO-partners namelijk overhalen de JSTARS aan te schaffen.